نوشته‌هایی دربارهٔ تاریخ کرد
مقاله‌های دستهٔ هنر و فرهنگ کردی.
460 مقاله به فارسی در دسترس است.
ساوار نام کردیِ گندم شکستهٔ نیم‌پز است که در جهان به بلغور شناخته می‌شود. غلهٔ اصلی دهقانان کرد برای 4,500 سال، با هاون جورن و آسیاب دستار تهیه می‌شود و پایهٔ چیغ کوفته، کوتلک و کشکه است.
خواندن مقالهچورتو آشی سوپ ترش زمستانی کردی از برگ شلغم تخمیرشده، گندم خردشده و گوشت استخوان‌دار است. بخشی از تقویم کردی نگهداری خوراک؛ ذخیرهٔ سبزی یک فصل برای گذر از فصلی دیگر.
خواندن مقالهکەشکە حریره‌ای کردی از بلغور و ماست ترش است که با کرهٔ آب‌شده سرو می‌شود. نام آن به «کشکک»، غذای ترکیِ ثبت‌شده در فهرست میراث یونسکو از سال 2011، شباهت دارد؛ اما گونهٔ روزمرهٔ کردیِ آن نادیده مانده است.
خواندن مقالهکپاری میوهٔ وحشیِ کَبَرِ کردی است که در سرکه ترشی می‌اندازند. گردآوریِ خوراکِ خودرو در میانِ کردها بر اثرِ حملاتِ هواییِ ترکیه و بی‌ثباتیِ سیاسی در خطر است. ترشیِ درونِ شیشه گواهِ آن است که کسی از کوهی بالا رفت و زنده به خانه بازگشت.
خواندن مقالهکنگرلی پلو خوراک بهاری کردی از برنج و جوانه‌های کنگر خودرو، گوندلیا، است. این گیاه بر اثر برداشت بیش‌ازحد در کردستان در معرض انقراض است؛ خوراکی که شاید دوام نیاورد.
خواندن مقالهقایماق سرشیرِ کردی از شیرِ بزهای چراگاه‌های کوهستانی است که در هر صبحانهٔ کردی با عسل و نانِ تخت سرو می‌شود. دوازدهمین فرآورده در زنجیرهٔ لبنیاتِ کردی؛ دوازده فرآورده از یک گله.
خواندن مقالهنانێ هەورامی نان کردی به نازکی کاغذ از هەورامان است؛ چشم‌اندازی در فهرست میراث جهانی یونسکو با سکونت کردها از 3000 پیش از میلاد. 700 قرص نان از هر کیسه آرد. در حال احیای امروزی با انگیزهٔ سلامت.
خواندن مقالهنۆکاو خوراکِ آب‌دارِ نخودِ کردی است که در بازارهای زمستانی فروخته می‌شود. «نۆک» در کردی یعنی نخود. ارزان‌ترین وعدهٔ گرمِ کردستان؛ نخودهای طلایی در آبِ زردچوبه‌دار، در کاسه‌ای که در برابرِ سرما با هر دو دست گرفته می‌شود.
خواندن مقالهنیسکێنە نام کردی سوپ عدس قرمز است. وبلاگ‌نویس غذا آن را در خانه‌ای کردی خورد و «ترکی» نامید. یک پناهندهٔ کرد آن را به نام کردی ثبت کرد. نام‌گذاری به کسی بستگی دارد که آن را می‌نویسد.
خواندن مقالهشیلاه و ماراگا دستهٔ خورش‌های روزمرهٔ کردی‌اند؛ پایه‌ای سبک از گوجه‌فرنگی و پیاز با سبزی‌های فصل و عصارهٔ گوشت. دستور پایه‌ای که هر خورش کردیِ دارای نام گونه‌ای از آن است.
خواندن مقالهمحلبی پودینگ شیر کردی با گلاب و هل است که پیشینه‌اش به میان‌رودان قرون وسطی بازمی‌گردد. گونهٔ کردی با نشان عطری هل و گل سرخ و رویهٔ پستهٔ باغ‌های کوهستانی شناخته می‌شود.
خواندن مقالهبورەکێ پەنێر خوراک خمیریِ کردی با پنیر و سبزی است که با پنیر کاتیج کردی و سبزی‌های وحشی کوهستان تهیه می‌شود. با کورت بورگی متفاوت است؛ این بورکِ زادبوم کردستان است.
خواندن مقالهبرنج بی ماش، برنج کردی با ماش و غذایی ساده و خانگی است که در یک قابلمه پخته می‌شود. در جهان با عنوان «ماش‌پلوی ایرانی» معرفی می‌شود و نام کردی آن دیده نمی‌شود. ارزان‌ترین شامی که همچنان خانواده‌ای را سیر می‌کند.
خواندن مقالهنانشکری نانِ شیرین و زعفرانیِ کردی از کرمانشاه است. ویکی‌پدیا خاستگاهش را در این شهرِ کردی تأیید می‌کند، اما همهٔ منابع آن را «ایرانی» می‌نامند. دومین خوراکِ کرمانشاه که زیرِ عنوانِ «فارسی» دسته‌بندی شده است.
خواندن مقالهآیران آشی سوپ سرد و تابستانیِ کردی از گندم و نخود در ماستِ سیر و نمک‌زده است. هر دستور غذا آن را «ترکی» می‌نامد. نام‌های کردی ماستاو، قوراو و دانەدوا در اینترنت دیده نمی‌شوند.
خواندن مقالهنانێ ساجی نان کاغذنازک کردی است که روی صفحه‌ای آهنی و محدب پخته می‌شود. ویکی‌پدیا نام سورانی آن را «نانی کوردی»، به معنای تحت‌اللفظی «نان کردی»، ثبت می‌کند. رسانه‌های بین‌المللی آن را یوفکای ترکی می‌نامند.
خواندن مقالهتاپلامای جگر خوراک عروسی کردی از بیتلیس است — جگر بره که با بلغور چرخ می‌شود، به شکل کوفته‌های تخت با فرورفتگی مرکزی حاصل از فشار شست درمی‌آید، جوشانده می‌شود و سس می‌گیرد. رسانه‌های ترکیه برچسب «آناتولی باستانی» را به آن زده‌اند.
خواندن مقالهگلول حریرهٔ صبحانهٔ کردی از برنج پخته‌شده در ماست است؛ گرم، خامه‌مانند و کمی ترش. غذایی ثابت در صبحگاه که روز کردی را آغاز می‌کند و به همان سنت لبنیِ بربسل تعلق دارد.
خواندن مقالهاَجین غذای کردیِ گوشت خام و بلغور است که جهان آن را چی‌کوفته می‌نامد. نام آرامی آن، آچین، از زبان ترکی کهن‌تر است. مادهٔ اصلیِ هویت‌بخش آن، ایزوت، فلفلی کردی از ریهاست.
خواندن مقالهئاڤا کشمێش نوشیدنی کشمشی کردی است؛ کشمش خشکی که با هل جوشانده و پس از غذاهای سنگین، سرد نوشیده می‌شود. هفتمین فرآوردهٔ تاک در سنت کردی.
خواندن مقالهخۆشاڤ کمپوت سرد کردی از زردآلو، انجیر، آلو و کشمش خشک در شربت هل است. آخرین نوبت خوراک هر ضیافت کردی که پس از غذاهای سنگین، سرد سرو می‌شود.
خواندن مقالهکوکی پای شورمزهٔ کردی است؛ مواد میانی گوشت، سبزیجات یا سبزی‌های معطر در خمیری از آرد که در تنور گِلی پخته می‌شود. این خوراک در شمار غذاهای اصلیِ معرف آشپزی کردی آمده است.
خواندن مقالهبرنجا سور، برنج سرخ کردی است؛ برنج باسماتی که در مایهٔ گوجه‌فرنگی و آبِ گوشت پخته می‌شود. برنج روزمرهٔ خانواده‌های کرد، در کنار هر خورش، کباب و دلمه.
خواندن مقالهچچما خوراکی کردی از گندم شکسته است که مشخصاً با اربیل (هەولێر) پیوند دارد؛ گندم درشتی که با گوشت بره به خوراکی غلیظ و مقوی در یکی از کهن‌ترین شهرهای جهان بدل می‌شود.
خواندن مقاله