Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Bedr ibn Hesenweyh (serdema hukumkirinê 979–1013 piştî Zayînê) mezintirîn hukumdarê xanedana Kurdî ya Hesenweyhiyan bû — avaker, îdarekar û rêberê leşkerî. Mîrasa wî ya berbiçav nas bikin.
Gotarê bixwînin El-Mawerdî (974–1058 piştî Zayînê) hiqûqzan û teorîsyenekî siyasî yê mezin ê Îslamî bû. Karê wî yê li ser hukumkirinê cîhana xanedanên Kurdî yên sedsalên 10an–11an teşe kir.
Gotarê bixwînin Hesenweyh (mir di 979 piştî Zayînê de) nêzî 961 piştî Zayînê li çiyayên Zagrosê xanedana Hesenweyhiyan damezrand û Dînewer, Hemedan û Loristan kontrol kirin. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Lashkari ibn Muhammad (mir di 978 piştî Zayînê de) kurê damezrînerê Şeddadiyan Muhammad ibn Shaddad û yekem hukumdarê girîng ê xanedana Kurdî ya Şeddadiyan li Ermenistanê bû.
Gotarê bixwînin Evdilsemedê Babek (972–1019 piştî Zayînê) yek ji helbestvanên Kurd ên Îslamî yên yekem ên naskirî bû. Cihê wî di dîroka edebiyata Kurdî de nas bikin.
Gotarê bixwînin Daysam ibn Ibrahim al-Kurdi (mir nêzî 957 piştî Zayînê) fermandarekî Kurd bû ku di navbera 938–955 piştî Zayînê de bi navberan li Azerbaycanê hukum kir. Çîroka wî ya tevlihev di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Muhammad ibn Shaddad (mir di 955 piştî Zayînê de) nêzî 951 piştî Zayînê li Dvin, Ermenistan, xanedana Şeddadiyan damezrand — dewleta Kurdî ya yekem li Qefqasyayê. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Muhammad ibn Husayn al-Rawadi (mir nêzî 953–956 piştî Zayînê) li Tebrîzê û Azerbaycanê xanedana Rewadiyan a Kurdbûyî damezrand. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Ibn al-Dahhak (mir di 927 piştî Zayînê de) kesayetiyeke Kurd a serdema dawî ya Ebbasiyan bû. Cihê wî di kevneşopiya berxwedan û rêberiya siyasî ya Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Mîr Cefer Dasnî (mir nêzî 841 piştî Zayînê) di serdema Ebbasiyan de rêberekî Kurd û yek ji kesayetiyên berbiçav ên kevneşopiya destpêkê ya Îslamî ya Kurdan bû. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Abu Hanifa Dinawari (nêzî 815–896 piştî Zayînê) zanyarekî Kurd ê piralî, damezrînerê nebatnasiya Erebî, stêrnas, dîroknas û zimannas bû. Beşdariya wî ya berbiçav di zanista Serdema Zêrîn a Îslamê de nas bikin.
Gotarê bixwînin Bahlool Mahi (sedsala 9an) kesayetiyeke Kurd a serdema destpêkê ya Îslamî bû. Cihê wî di dîroka Kurdan û kevneşopiya destpêkê ya Îslamî ya Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Jaban al-Kurdi (sedsala 6an) sehabiyê Kurd ê Pêxember Mihemed bû — yek ji Kurdên yekem ku Îslam pejirandin. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin
Abgar I (nêzî 94–68 berî Zayînê) yekem padîşahê Osroene bû ku navê Abgar hilgirt. Wî ji Edessa (Rihaya îroyîn/Şanlıurfa) hukum dikir û rêya mezin a li başûrê deşta bilind a Kurdan kontrol dikir. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Mannus (Ma’nu) yê Osroene yek ji çend padîşahên xanedana Abgarî li Edessa (Rihaya îroyîn/Şanlıurfa) bû û rêya mezin a li başûrê deşta bilind a Kurdan kontrol dikir. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin
Zarbienus padîşahê Gordyene (Corduene) bû. Ew nêzî 71/70 berî Zayînê, dema ku li dijî Tigranes hevpeymaniya Romê dixwest, mir. Lucullus merasîma cenazeyê wî ya padîşahî pêk anî. Cihê wî di dîroka bavkalên Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Astyages (Ishtovigu), 585–550 berî Zayînê, padîşahê dawî yê Medan bû û ji aliyê Kûroşê Mezin ve hat têkbirin. Beşa dawî ya vê xanedana bavkalên Kurdan nas bikin.
Gotarê bixwînin Cyaxares (Hvakhshathra), 625–585 berî Zayînê, mezintirîn padîşahê Medan bû. Wî di 612 berî Zayînê Nînewa wêran kir — bûyereke ku di neteweperweriya Kurdî de wekî destpêka sala Kurdî tê bibîranîn. Çîroka wî ya awarte nas bikin.
Gotarê bixwînin Madius (653–625 berî Zayînê) padîşahê Skîtan bû ku piştî mirina Phraortes li Medyayê serwer bû. Vê beşa taybet a çîroka Împaratoriya Medan û dîroka bavkalên Kurdan nas bikin.
Gotarê bixwînin Phraortes (Fravartish), 675–653 berî Zayînê, Împaratoriya Medan berfireh kir û yekem êrîşa mezin a Medan li ser Asûriyê da destpêkirin. Cihê wî di dîroka bavkalên Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Deioces (Daiukku), nêzî 700 berî Zayînê, damezrînerê Împaratoriya Medan, yekkerê eşîrên Med ên bavkalên Kurdan û avakerê Ecbatana bû. Cihê wî di dîroka Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin
Shattuara II (nêzî 1250 berî Zayînê) padîşahê dawî yê naskirî yê Împaratoriya Mîtanî bû, ku ji aliyê Shalmaneser I ve hat têkbirin. Beşa dawî ya vê xanedana bavkalên Kurdan nas bikin.
Gotarê bixwînin Wasashatta (nêzî 1285 berî Zayînê) padîşahekî Mîtanî bû ku li dijî Asûriyê alîkariya Hîtîtan xwest, lê ji aliyê Shalmaneser I ve hat têkbirin. Cihê wî di dîroka bavkalên Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin Shattuara I (nêzî 1305 berî Zayînê) padîşahekî Mîtanî bû ku di bin Adad-nirari I de teslîmî Asûriyê bû, paşê serî hilda. Cihê wî di dîroka bavkalên Kurdan de nas bikin.
Gotarê bixwînin