Lêkolînerên NY û rêxistinên mafên mirovan zirara sivîlan, koçberî û binpêkirinên paşê li Efrînê belge kirin.

Xaniyên li ser girê Efrînê li jor dar, zevî û giyayê hişk, Îlona 2009an
Efrîn di Îlona 2009an de, berî êrişa 2018an; dîmenê bajêr. © Bertramz · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons.

Êriş û hinceta Tirkiyeyê

Tirkiye û komên sûrî yên hevalbend di 20ê Çileya 2018an de li dijî rêveberiya bi pêşengiya Kurdan û YPGê êriş kirin. Komîsyona NY ketina bajarê Efrînê piştî vekişîna hêzên kurd di 18ê Adarê de tomar dike. Enqereyê li Konseya Ewlehiyê xweparastin, gefên sînorî û têkiliyên PYD/YPG–PKK wek hincet pêşkêş kir û soza parastina sivîlan da. Ev hincetên ku Tirkiyeyê ragihandibûn. [1] [2]

Êrişa nexweşxaneyê

A/HRC/39/65 di 16ê Adarê saet nêzî 14:30ê de herî kêm du êrişên li nexweşxaneya sereke tomar dike: herî kêm neh sivîl, sê jin di nav de, mirin û bîst kes birîndar bûn. Şahidan hebûna leşkerî li nêzîkê an hişyariya berê nedîtibû. Komîsyonê got dibe ku hêza hewayî ya Tirkiyeyê hemû tedbîrên pêkan negirtibin û qanûna mirovî binpê kiribe. [2]

Koç û astengên vegerê

NY revê ber bi Til Rifat, Nubil û Zehrayê vedibêje. Amnesty di Tebaxa 2018an de ragihand ku YPGê rêyên fermî yên vegerê digirt û hêzên hikûmeta Sûriyeyê çûnhatina ji Şehbayê û gihîştina dermankirina li Helebê sînordar dikirin. [2] [3]

Girtin û milk

Amnesty di Gulan–Tîrmeha 2018an de bi 32 kesan axivî û girtina keyfî, fidye, windakirina bi zorê, îşkence, talan û desteserkirin belge kir. Dibistan jî bûn cihên leşkerî. Komên çekdar an malbatên koçber di xaniyên desteserkirî de diman; hewcedariya wan bi xanî û berpirsiyariya desteserkirinê divê cuda bên nirxandin. [3]

Lêkolîn û gilîya 2024an

Rapora HRWê ya Sibata 2024an li ser 58 hevpeyvînên 2022–2023an û belge û wêneyên Efrîn û Serê Kaniyê ava bû. Girtin, îşkence, windakirin û binpêkirina milk ji aliyê hêzên tirk û komên Artêşa Niştimanî ya Sûriyeyê vedibêje. Rayedarekî tirk di 1ê Adarê de encam red kirin. Di Çileyê de şeş rizgarbûyî, ECCHR, STJ û hevkaran li Almanyayê gilîya cezayî û daxwaza lêkolînê kiribûn. Ev biryara mehkûmiyetê nîne. [4] [5] [6]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Turkey, letter dated 20 January 2018 to the UN Security Council, S/2018/53: stated rationale and assurances concerning the intervention.
  2. UN Independent International Commission of Inquiry on Syria, A/HRC/39/65 (2018), paragraphs 14–25 and 68–72: offensive, hospital attack and displacement.
  3. Amnesty International, 2 August 2018: interviews, detention and property abuses, military use of schools and restrictions on displaced people’s movement.
  4. Human Rights Watch, “Everything is by the Power of the Weapon,” 29 February 2024: methodology and findings concerning Afrin and Ras al-Ain.
  5. ECCHR, “Crimes in Syria: The neglected atrocities of Afrin”: the January 2024 criminal complaint, partners and alleged offences.
  6. Associated Press, 1 March 2024, “Turkey rejects accusations by a human rights group that it committed abuses in Syria”: Turkish official’s response.