Gotinên wê, tomarên deng û xebata arşîvê rêya wê ya hunerî zelal dikin.

Mêr li dora maseyeke biçûk a çayê li hewşa xaniyekî kevirê reş bi kemer, deriyên darîn û pankarta Mala Dengbêjan rûniştine
Mala Dengbêjan, Amed, 5 Mijdar 2010, MikaelF. Dîmenekî paşê yê kevneşopiya stranê; Eyşe Şan di wêneyê de nîne. CC BY-SA 3.0. © MikaelF · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons.

Cihê jidayikbûnê û şahidî

Eyşe Şan di 1938 de li Amedê ji dayik bû, ne li Dêrsimê. Metna ku PİRHA di 2018 de wek hevpeyvîna radyoya Iraqê ya 1979 weşand, bavê wê Osman wek dengbêj nas dike. Ew stranbêjên malê, xwendina olî û astengiyên li hember strana li pêş mirovan bi bîr tîne. Ev bîranînên kesane yên bi çavkaniyê ne, ne jînenîgariya fermî ya bêkêmasî. [1]

Radyo û plak

Ew dibêje li radyoya Entabê bi tirkî stran gotiye û di 1963 de li Stenbolê dest bi plakan kiriye. Repertuvara duzimanî û Ez Xezalim jî di gotinên wê de hene. Reigle wê di nav hunermendên plakên kurdî yên 45-dewrî û tomarên Türkofon ên Almanyayê de belge dike. Ew plakan ji kasetên ku paşê belav bûn cuda dike. Dîroka çapeke nû ne her car dîroka tomara destpêkê ye. [1] [2]

Koç û arşîv

Şahidî konserên Hollandayê û Almanyayê û bernameyeke BBC bi bîr tîne. Bîranînên keç û dayika wê wendahiyên kesane diyar dikin. Zeynep Yaş lêgerîna belge û tomarên belav vedibêje: Ez Eyşe Şan im bi Hilmi Akyol û koleksiyona Yadgarî ya diwanzdeh CDyan. Ev xebat bîranîna wê ji gotina bêbelge ya “herî mezin a hemû jinan” berbiçavtir şîrove dike. [1] [3]

Vegera 2025

Şan di 18 Kanûna Pêşîn 1996 de li Îzmîrê mir û pêşî li wir hate veşartin. Cenazeyê wê di 18 Hezîran 2025 de hate Amedê û li goristana Yeniköy ji nû ve hate veşartin. Şaredariya Bağlar jinên ku tabût hilgirtin, malbat û kilaman tomar dike. Şaredariya Mezin piştgirî û daxwaza veşartina li bajarê jidayikbûnê diyar dike. Wesiyeta ku di jînenîgariyên kevn de pêk nehatibû, êdî pêk hatiye. [4] [5]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Özgür Utuş, “Ezber bozan kadın: Ayşe Şan”, PİRHA, 13 December 2018; extended first-person interview transcript introduced as testimony from a 1979 Iraqi radio appearance. Used with explicit attribution, rather than as a verified audio edition.
  2. Robert F. Reigle, “A Brief History of Kurdish Music Recordings in Turkey”, Hellenic Journal of Music, Education and Culture 4 (2013), article 2; Kurdish 45-rpm records, Türkofon issues by Şan and the later spread of cassettes.
  3. Faik Bulut, interview and profile of Zeynep Yaş, Independent Türkçe, 23 January 2022; first-person archival research, the Hilmi Akyol collaboration, Ez Eyşe Şan im and Yadgarî collections.
  4. Bağlar Municipality, “Ayşe Şan’ın naaşı 29 yıl sonra Diyarbakır’a getirildi”, 18 June 2025; primary account of the transfer, women carrying the coffin and burial at Yeniköy.
  5. Diyarbakır Metropolitan Municipality, “Sanatçı Ayşe Şan’ın cenazesi 29 yıl sonra Diyarbakır’a getirildi”, 18 June 2025; death in İzmir on 18 December 1996, municipal support and fulfilment of the burial request.
  6. MikaelF, Mala Dengbêjan, Amed, 5 November 2010, Wikimedia Commons; dated contextual photograph under CC BY-SA 3.0.