Arşîv, hejmarên fermî yên bi dîrok û lêkolînên herêmî gol û hewzeya wê rave dikin.

Gola Derbendîxan li rex laşê dirêj û xwar ê bendavê, avahiya avkişandinê û rêya pêçayî, ji çiyayekî kesk tê dîtin
Bendav û gola Derbendîxan di wêneya bi dîroka 22ê Gulana 2026 de; Dunia burhan. Laşê bendavê, avkişandin û palên çiyayan diyar in. Dunia burhan · Wikimedia Commons · CC0.

Hewze û avakirin

Gol li parêzgeha Silêmaniyê ye. TWAP di 2016 de hewzeyê di pergala Dîcle–Feratê bi Îran û Iraqê diyar dike; avdan, kontrola lehiyan, kehrebê, kêfxweşî, masîgirî û çûkan qeyd dike. Avakirin di 1956–1961 de bû. [1] Exeter pirtûkçeyeke Erebî ya Wezareta Rêberiyê ya Iraqê ya 1961 bi wêneyên avberdanê, avkişandinê û tunelan diparêze. [2]

Komkirin û tamîr

Rapora KRG ya 5ê Gulana 2026 bilindahiya 128 metre û kapasîteya sê milyar metrekup dide. Berawird 2,5 milyar ava komkirî ji bo 2026 û 1,7 milyar ji bo 2025 dide; ev hejmarên bi dîrok in, ne hecmên domdar. [3] Bankeya Cîhanê di 2008 de bandora şer, dorpêç, kêmbûna veberhênanê û kêmasiya lênêrînê rave kir. [4] Rahman Khani di Çileya 2024 de ji 964media re dawiya nûkirina dusalî ya piştî erdheja 2017 û lêçûna ragihandî 2,28 milyar dînar got. [5]

Lêkolîn û dema wê

Lêkolîna Cotmeha 2025 nimûneyên mehane yên 2013–2018 ji beşa jorîn a golê lêkolîn dike. Lêkolînerên zanîngehan û rêveberiya bendavê nîşaneyên fizîkokîmyayî û metalan pîvan û hin nêzî an li ser sînorên bikaranî hatin dîtin. [6] Nimûne dema komkirinê rave dikin, ne rewşa îro. Kalîteya avê dîroka komkirin û lênêrînê temam dike.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. ILEC, UNEP-DHI, UNESCO-IHP, UNESCO-IOC and UNEP, Water System Information Sheets: Southern and Southeastern Asia (2016), Transboundary Waters: A Global Compendium, volume 6, annex I, pp.30–31; Darbandikhan basin and reservoir functions.
  2. University of Exeter, Digital Archive of the Middle East, catalogue record for Darbandikhan Dam; Arabic booklet issued by Iraq’s Ministry of Guidance, 1961.
  3. KRG Department of Media and Information, Comprehensive Data on the Provision, Expansion and Development of Water Infrastructure, 5 May 2026, tables 1–2, pp.5 and 7; dam characteristics and dated stored-water figures.
  4. World Bank, Rehabilitating Water Infrastructure in Conflict Areas: Iraq’s Dokan and Derbandikhan Emergency Hydropower Project, October 2008, report 46231; published project summary.
  5. 964media, Darbandikhan Dam Restoration Project Concludes, 8 January 2024; direct account from Rahman Khani on the two-year renovation and funding.
  6. Rezan Omer Rasheed, Mohammad Khezri, Hussein Salih Ali and Goran Mohamed Mahmood, Temporal Analysis of Physicochemical Parameters and Heavy Metal Contamination in the Water of Derbendikhan Reservoir: A Six-Year Study, 20 October 2025, pp.837–851, DOI 10.17656/11786; abstract, sampling period 2013–2018.