Dîroka Rihayê wêjeya suryanî, desthilatên guhêrbar, cihên pîroz, windahî û muzîkê li hev dicivîne.

Dar û rêyên kevirî li kêleka hewza şîn a Balıklıgölê bi kemerên kevirî yên biçûk
Balıklıgöl, Riha. Hamdigumus, 29ê Adara 2015an. Hamdigumus · CC0 · Wikimedia Commons.

Edessa û desthilat

Paytexta Osrhoene Edessa li ser sînorê Roma–Part/Faris bû. Aramiya wê bû bingeha suryaniya klasîk a nivîskî. Nameyên Abgar û Îsa yên bîranîna olî ne. Turan Nasr el-Dewle yê Merwanî di destpêka sedsala yazdehan, Maniakes di 1030–1031an, kontiya Xaçperestan di 1098an, Zengî di 1144an, Selahedîn di 1182an û senceqa Osmanî Ruha di 1517an de tomar dike. [1] [2]

Hewz û pêşdîrok

Balıklıgöl Halilürrahman û Aynzeliha digire. Kevneşopî dibêje agirê Îbrahîm bû av û dar bûn masî; şikeftek wek cihê zayînê tê ziyaretkirin. Göbekli Tepe ji hezarsalên dehem û nehem BZ ye. Lêkolînên nû yên amûrên kevirî karên malê ligel pratîkên rîtuel nîşan didin. [3] [4] [5]

Mozaîk û windahî

Haleplibahçe Vîllaya Amazonan û dîmenên Akhilleus li cihê dîtinê nîşan dide. Mozaîka Orpheus a 194an nivîsa suryanî û navê hunermend Bar Saged digire. Qirkirina Ermeniyan jî vê dîrokê ye: Kieser li gorî Künzler komkujî, sirgûn û firotina milkê vedibêje. Berxwedan civakê rizgar nekir; Künzler û jina wî alîkariya veşartiyan kirin. [6] [7]

Muzîka zindî

Komîsyona UNESCO ya Tirkiyeyê di 2023an de ketina torê di warê muzîkê de ragihand. Music Urfa derbasbûna stranên gelêrî û hoyratê di nav nifşan de vedibêje. Hunermend û guhdarên îroyîn jî beşek ji dîroka çandî ya bajêr in. [8] [9]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Paweł Nowakowski, Epidentity, site 71, Edessa; aliases, Roman–Persian frontier, Syriac and the Abgar tradition; updated 2023.
  2. Ahmet Nezihi Turan, “Şanlıurfa,” TDV İslâm Ansiklopedisi (2010), history section; Mervanid, Byzantine, Crusader, Zengid, Ayyubid and Ottoman rule.
  3. Türkiye Culture Portal, “Balıklıgöl”; pools, religious buildings and the local Abraham tradition.
  4. Göbekli Tepe Research Project, Tepe Telegrams, “Our Project”; Pre-Pottery Neolithic dating.
  5. Jonas Breuers, “Chipped Stones: What they are and how they can help understand Göbekli Tepe,” Tepe Telegrams, 5 July 2023; research on domestic activity.
  6. Türkiye Ministry of Culture and Tourism, Haleplibahçe Mosaic Museum; in-situ mosaics, Amazon Villa, Achilles and Orpheus with Bar Saged’s name.
  7. Hans-Lukas Kieser, “Der jungtürkische Genozid im Ersten Weltkrieg,” Bundeszentrale für politische Bildung, 26 April 2016; Urfa and Jakob Künzler’s testimony.
  8. UNESCO Türkiye National Commission, “Şanlıurfa UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağında!”, 1 November 2023; music designation.
  9. Music Urfa, city music platform; folk-song and hoyrat transmission.