Sê seferên 881–880 BZ hevbendiyên herêmî, bac û rêveberiya Asûrî ronî dikin.

Relyefa kevirî ya padîşahê Asûrî yê tacdar bi kase û kevana li hember xizmetkarekî, bi nivîsa mîxî li ser cilan
Nimrud, qesra bakur-rojava ya Aşurnasirpalê II, nêzî 883–859 BZ. Met 32.143.4; milkê giştî. Dibe ku padîşah be; şerê Babite nîşan nade. Metropolitan Museum of Art, 32.143.4 · Public domain / CC0.

Çend rêveber

Zamua li rojavayê Zagrosê bû, nêzî herêma parêzgeha Silêmaniyê ya îro. Sînorên kevn û nû bi tevahî ne wek hev in. Di çavkaniyan de Lullumī û paşê Mazamua jî tên bikaranîn. Çend serokên herêmî tên navkirin. Nūr-Adad bi taybetî şêxê Dagara ye; gotina ku ew tenê padîşahê hemû Zamua bû ji belgeyan derbas dibe. [1] [2]

Sê sefer

Monolîta Nimrudê serhildanê di 881 BZ de dide. Hevbendiyekê li derbasgeha Babite, ku bi gelemperî Bazyan tê hesibandin, dîwar ava kir. Padîşah serketin û kuştina 1,460 şervanan îdia dike; Nūr-Adad direve çiyê. Di heman salê de sefera duyem tê. Nivîsa 880 Ameka û Araš-tua bi nedana bac û xebata mecbûr sûcdar dike û vê seferê sêyemîn a Zamua dinavîne. [1] [2] [3]

Tundûtûjî û rêveberî

Nivîs kuştin, dîl û şewitandina bajaran, herwiha ajal, metal, cil, şerab û xebata li Kalhu dibêje. Hejmar û serketinên bêkêmasî îdiayên dagirker in. Şerên nû nayên wê wateyê ku rêveberiya domdar nebû: parêzgeh di sedsala nehem BZ de ava bû, li gor Yamada dibe di dema Aşurnasirpal de. Serokên herêmî û berpirsên parêzgehê dikaribûn bi hev re kar bikin. [1] [2]

Belgeyên arkeolojîk

Li Yasin Tepe avahiyên Asûra Nû hene; proje salona pêşwaziyê ya kolana 2016 radigihîne. Lê gotara Renette ya Kani Shaie serdema bronzê ya destpêkê ye, ne delîla wêrankirina sedsala nehem. Navên kesan hêmanên zimanî yên cuda pêşniyar dikin, ne nasnameyeke nû ya neguherî. Ev dîroka erdnîgariya Kurdistana îro ye, bê ku ziman an bavûkalên her kesê kevn bi wê ve bêne diyarkirin. [1] [4] [5]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Shigeo Yamada, “The Conquest and Reorganization of the Land of Zamua / Mazamua in the Assyrian Empire”, The Reach of the Assyrian and Babylonian Empires (2020), pp. 167–193; campaign chronology, provincial administration, demographic names and competing site identifications.
  2. Ashurnasirpal II 017, RIMA 2 A.0.101.17, Nimrud Monolith, RIAo/ORACC: ii 77–100, iii 23–46 and iii 103–110; edited Akkadian and English translation of the primary royal account.
  3. Ran Zadok, “Lulubi”, Encyclopaedia Iranica (2005); limits of ethnolinguistic identifications, Zamua/Lullumī terminology and the identification of Babite with Bazyan.
  4. University of Tsukuba, Research Center for West Asian Civilization, fieldwork at Yasin Tepe; primary project report identifying Neo-Assyrian buildings and reception-room arrangements in the 2016 excavation.
  5. Steve Renette, “Traders of the Mountains: The Early Bronze Age in Iraqi Kurdistan”, Expedition (2016); primary archaeological discussion of Kani Shaie, its period and proposed exchange networks.
  6. Metropolitan Museum of Art, Relief panel, Nimrud, ca. 883–859 BCE, accession 32.143.4; ceremonial imagery, qualified royal identification, Standard Inscription and public-domain photograph.