Necmeddîn Eyûb kesayetek balkêş a dîroka Rojhilata Navîn e. Wek bavê rêberê navdar Selahedîn û damezrînerê xanedana eyûbî, jiyana wî têgihiştinên girîng li ser bûyerên dijwar û têkoşînên sedsala 12an pêşkêş dike. Ev gotar li eslê Necmeddîn Eyûb, qonaxên girîng ên karê wî û bandora wî ya mayînde li dîroka herêmê dinêre.
Esil û reh
Necmeddîn Eyûb di malbateke kurd a birêz de hatibû dinyayê. Bavê wî, Şadî ibn Merwan, bi eşîra Hezbanî ya Rewendî ve girêdayî bû; ew komeke kurd a navdar ji Dvînê bû, herêmeke ku di serdema xwe de girîngiyeke siyasî hebû. Rewendiyan di herêmê de rehên kûr ên dîrokî hebûn û eslê wan ji gundê Ecdanakanê, li nêzî bajarê kevnar ê ermenî Dvînê, bû.
Têkiliyên malbatê bi xanedana kurd a Şeddadî re di navdariya wê de roleke girîng lîstin. Piştî ku desthilatdarê dawî yê şeddadî li Dvînê li dora 1130an ji desthilatdariyê hat dûrxistin, Şadî malbatê bir Bexdayê û paşê Tikrîtê. Li wir, bi tayîna rêberê herêmî Bihrûz, wek walî xizmet kir. Piştî mirina Şadî, Necmeddîn bû walî û bi vî awayî rêwîtiya wî ya siyasî ya xwe dest pê kir.
Di xizmeta Zengiyan de
Di 1132an de, Eyûb ket xizmeta Îmadeddîn Zengî, rêberekî leşkerî yê bi hêz. Di destpêka karê xwe de, Eyûb beşdarî şerên leşkerî yên girîng bû; di nav wan de pevçûnek li dijî sultanê selçûqî li nêzî Tikrîtê hebû, ku tê de mêrxasiya wî di paşvekişîneke krîtîk a li ser Dîcleyê de Zengî rizgar kir.
Lêbelê, sala 1136an guherîneke dijwar a kesane ji Eyûb re anî. Birayê wî Şîrkûh di nakokiyeke li Tikrîtê de xiristiyanek kuşt û ev bû sedema sirgûniya wan. Ya balkêş ew e ku her di wê şevê de kurê Eyûb, Yûsif — ku paşê bi navê Selahedîn hat nasîn — hat dinyayê.
Bextê Eyûb guherî dema ku Zengî ew kir waliyê Bealbekê. Rêveberiya wî bi zehmetiyên mezin re rû bi rû ma; di 1146an de, Muîneddîn Unûr, atabegê mîrê bûrî yê Şamê, bajar dorpêç kir. Piştî têkoşîneke giran, Eyûb Bealbek teslîm kir û çû Şamê, ku li wir berdewam kir di nav rewşeke siyasî ya tevlihev û guherbar de rêya xwe bibîne.
Bilindbûna xanedana eyûbî
Ev xanedana eyûbî, ku kurê Necmeddîn Eyûb, Selahedîn, damezrand, bû yek ji malbatên desthilatdar ên herî bi bandor di cîhana îslamî de. Selahedîn bi rola xwe di Şerên Xaçparêzan de navdar bû, bi taybetî di Şerê Hittînê yê 1187an de, ku encama wê vegirtina berbiçav a Qudsê ji destê xaçparêzan bû.
Mîrata Necmeddîn bi bilindbûna vê xanedanê re ji nêz ve girêdayî ye. Ezmûnên wî ji bo serkeftinên Selahedîn bingeheke jiyanî peyda kirin. Împaratoriya eyûbî di dawiyê de li ser axeke berfireh belav bû, ku Misir, Sûriye û beşên Nîvgirava Erebî dihewand. Ew bû hêzeke bi heybet, ku nêzî 1.4 milyon kîlometreyên çargoşe kontrol dikir û bandoreke mezin li rewşa siyasî û çandî ya herêmê dikir.
Bandora çandî û siyasî
Xanedana eyûbî gelek caran bi vejîneke çandî ve tê girêdan. Di dema Selahedîn de, di huner û zanistan de pêşketinên berbiçav çêbûn û ev pêşketin bûn sedema damezrandina dibistan, pirtûkxane û nexweşxaneyan. Rehên vê jîngeha çandî ya geş dikarin di bingehên ku Necmeddîn Eyûb û malbata wî danîn de werin dîtin.
Wekî din, Eyûbiyan di yekxistina komên misilman li dijî xaçparêzan de roleke bingehîn lîstin. Taktîkên wan ên leşkerî û hevpeymaniyên wan ên siyasî beşên girîng ên berxwedêriya îslamî bûn. Ezmûnên leşkerî yên destpêkê yên Eyûb dersên hêja peyda kirin ku Selahedîn paşê di Şerên Xaçparêzan de bi kar anîn, û bi vî awayî beşdarî derxistina dawî ya xaçparêzan ji Rojhilat bûn.
Ramanên dawî li ser mîrateke dîrokî
Jiyana Necmeddîn Eyûb rengvedana siyaseta tevlihev û guherînên çandî yên sedsala 12an e. Wek bavê Selahedîn û kesayetek navendî di cîhana siyasî ya kurdan de, xebata wî şopeke bêguman li dîroka Rojhilata Navîn hiştiye.
Têgihiştina tevkariyên wî alîkariya me dike ku em têkiliya navbera desthilatdarî, çand û berxwedêriyê di serdemeke guherîner de baştir binirxînin. Mîrata Necmeddîn Eyûb îro jî girîngiya xwe diparêze û nîşan dide ka vegotinên dîrokî çawa têgihiştina me ya boriyê ava dikin.
Çavkanî
Dîrok û çanda kurdan
Xanedana eyûbî: nêrîneke giştî ya dîrokî
Selahedîn û Şerên Xaçparêzan
Rola Necmeddîn Eyûb di dîroka kurdan de
Stratejiyên leşkerî yên Eyûbiyan