Turks extreemrechts heeft een lange, bloedige staart, die voor een groot deel nog altijd op klaarlichte dag kwispelt. De Grijze Wolven, officieel de Idealistische Haarden (Ülkü Ocakları), waren nooit zomaar een onschuldige nationalistische jongerenorganisatie. Eind jaren 1960 richtte Alparslan Türkeş hen op als de paramilitaire straatmacht van wat de Partij van de Nationalistische Beweging (MHP) werd. In de jaren 1970 veranderden zij Turkse universiteitscampussen en steden in oorlogsgebieden, met botsingen met linkse activisten, Koerden en iedereen die niet paste in hun visie van etnisch-Turkse suprematie en een pan-Turkistisch rijk.

Hier zijn tien namen die je moet kennen: de oprichters, de huurmoordenaars, de politieke gezichten en de huidige uitvoerders die het vuur en soms ook het dodental levend houden.

1. Alparslan Türkeş De peetvader. Een voormalige kolonel die de Grijze Wolven tot de belangrijkste extreemrechtse knokploeg van Turkije maakte. Onder zijn leiding omarmde de beweging een giftige mengeling van ultranationalisme, pan-Turkisme en onverbloemd fascisme. In de jaren 1970 waren zijn ‘Idealistische’ stoottroepen verantwoordelijk voor honderden politieke moorden. Türkeş inspireerde het geweld niet alleen: hij institutionaliseerde het als politieke strategie. Later werd hij vicepremier terwijl zijn jongens nog op straat moordden. De oorspronkelijke architect van de moderne Turkse ultranationalistische terreur.

2. Abdullah Çatlı Het ultieme monster van de Grijze Wolven en de diepe staat. Plaatsvervangend leider tijdens de ergste geweldsjaren van de jaren 1970, huurmoordenaar, heroïnehandelaar en door de staat gesteunde moordenaar in één. Çatlı werkte voor het Turkse ‘Contraguerrilla’-apparaat en knapte vuil werk op tegen linkse activisten en Koerden terwijl de staat wegkeek of actief hielp. Hij werd internationaal gezocht voor moord en drugshandel. In 1996 kwam hij om bij het beruchte auto-ongeluk in Susurluk, samen met een politiechef en een Koerdische stamleider die parlementslid was geworden, met valse identiteitsbewijzen, wapens en geluiddempers in de kofferbak. Dat ene ongeluk legde de decennialange verstrengeling van de Turkse diepe staat met extreemrechtse doodseskaders bloot. Çatlı was er het boegbeeld van.

3. Devlet Bahçeli De man die de bloedige erfenis een fatsoenlijk pak en een stoel aan tafel gaf. Als leider van de MHP sinds 1997 wordt hij door de achterban van de Grijze Wolven algemeen als hun hoogste politieke bevelhebber beschouwd. Onder Bahçeli beweert de beweging dat zij zich heeft ‘hervormd’, maar dezelfde organisatie, dezelfde symbolen en hetzelfde ideologische DNA blijven bestaan. Hij bracht wat ooit openlijk paramilitair extremisme was binnen in de gangbare coalitiepolitiek, zonder ooit volledig afstand te nemen van de straatmacht die nog altijd in zijn naam opereert. Macht zonder verantwoording.

4. Ahmet Yiğit Yıldırım De huidige voorzitter van de organisatie van de Grijze Wolven. De man die het vuur in de jaren 2020 brandend houdt. Hij leidt een organisatie die nog steeds wordt beschuldigd van haatzaaien, geweld en intimidatie, die in Frankrijk volledig verboden is en door het Europees Parlement als terroristische groepering is veroordeeld. Terwijl de Turkse autoriteiten de organisatie als een gewone jongerenafdeling behandelen, hebben Yıldırım en zijn voorgangers de internationale uitbreiding en de agressieve nationalistische retoriek voortgezet die de beweging in heel Europa en daarbuiten in de problemen hebben gebracht.

5. Olcay Kılavuz Voormalig voorzitter van de Grijze Wolven (2012–2019) en MHP-politicus. Een van de sleutelfiguren die hielpen de organisatiestructuur intact en de politieke banden warm te houden tijdens de overgangsjaren. Hij omschreef Bahçeli openlijk als de ware leider aan wie de Idealisten verantwoording afleggen. Een brug tussen de straatbeweging en de verkiezingspolitiek.

6. Sinan Ateş Voormalig voorzitter van de Grijze Wolven die in december 2022 op klaarlichte dag in Ankara werd vermoord. Hij was in 2020 afgetreden en vertegenwoordigde naar verluidt een ‘gematigder’ of intellectuele vleugel die met hardere elementen botste. Zijn moord en de daaropvolgende processen, waarbij uitvoerende schutters werden veroordeeld terwijl verdenkingen tegen hogere kringen grotendeels werden losgelaten, legden de lelijke interne factiestrijd en afrekeningen binnen de nationalistische beweging bloot. Zelfs wolven verslinden hun eigen soort wanneer macht of ideologie op het spel staat.

7. Mehmet Ali Ağca De huurmoordenaar van de Grijze Wolven die wereldwijd berucht werd. In 1979 vermoordde hij de linkse journalist Abdi İpekçi. In 1981 ontsnapte hij uit de gevangenis en schoot hij op het Sint-Pietersplein op paus Johannes Paulus II. Ağca was een product van de cultuur van politieke moord binnen de Grijze Wolven. Of hij uitsluitend op bevel van de organisatie handelde of andere opdrachtgevers had, wordt al decennia besproken, maar zijn lidmaatschap en ideologische achtergrond staan niet ter discussie. Een van de beruchtste plegers van een moordaanslag uit de late 20e eeuw kwam rechtstreeks uit deze beweging.

8. Fırat Yılmaz Çakıroğlu Plaatselijke leider van de Grijze Wolven aan de Ege-universiteit. In 2015 gedood tijdens gewelddadige confrontaties met linkse en Koerdisch-nationalistische studenten. Voor zijn aanhangers is hij een martelaar. Voor critici vertegenwoordigt hij de blijvende werkelijkheid dat afdelingen van de Grijze Wolven nog steeds deelnemen aan politiek straatgeweld op campussen en in steden en dat geweld verheerlijken. Het dodental van deze confrontaties hield niet op in de jaren 1970.

9. Hüseyin Çakallı Een sleutelfiguur in de internationale activiteiten van de Grijze Wolven. Hij was betrokken bij het goedkeuren van en toezicht houden op afdelingen en activiteiten in het buitenland. Terwijl de Turkse staat het bereik van de organisatie vaak bagatelliseert, laten figuren als Çakallı zien hoe de beweging haar ideologie en netwerken ver buiten de Turkse grenzen exporteert, wat in verschillende Europese landen tot verboden en toezicht heeft geleid.

10. Kıvanç Ağaoglu Sympathisant van de Grijze Wolven, veroordeeld voor de moord in 2011 op Sevag Balıkçı, een Armeens-Turkse soldaat die tijdens zijn militaire dienst werd gedood. Ağaoglu had openlijk bewondering voor Abdullah Çatlı uitgesproken. De zaak werd een brandpunt van beschuldigingen van nationalistisch gemotiveerd geweld binnen het Turkse leger en de samenleving. Na jarenlange juridische strijd kreeg hij uiteindelijk een lange gevangenisstraf. Een grimmig voorbeeld van hoe de ideologie tot gerichte moord kan leiden, zelfs decennia nadat de straatmacht van de beweging haar hoogtepunt bereikte.