Apam Napat, “Zoon van de Wateren”, verschijnt in Avestische hymnen en gebeden. Specifieke passages verbinden hem met water, glorie en schepping; Vedische vergelijkingen vragen een afzonderlijke uitleg.

Versleten manuscriptblad met Avestische tekst en Sanskrietvertaling, donkere inkt, kanttekeningen en herstelde randen
Columbia University, X892.5 Av3 N22, blad 4r: Yasna met Neryosanghs Sanskrietvertaling. Het toont tekstoverlevering, geen godenportret of de besproken Yasht-passage. Columbia University Rare Book and Manuscript Library · CC0 / Public domain · via OPenn and Wikimedia Commons.

Titel en concrete verzen

De naam betekent gewoonlijk “Zoon van de Wateren”. De teksten noemen hem ook Ahura, Heer, en berezant, verheven; daaruit ontstond Borz. Een afzonderlijke Avestische hymne aan hem is niet bewaard. In Yasht 19.51 zoekt de goddelijke glorie xvarenah toevlucht in de zee Vourukasha, waar Apam Napat haar grijpt. Vers 52 prijst de stralende heer met snelle paarden en schrijft hem de schepping van mensen toe. Het is geen gedateerde koningskroniek en geen identificatie van een modern meer. [1] [2]

Water en gebed

Yasht 8.34 verbindt hem met de verdeling van water naar aardse woonplaatsen. Yasna 1.5 roept hem samen met het water aan; Siroza 2 bevat de aanroeping voor het middaggebed Uzirin. Boyce vermeldt geen aan hem gewijde kalenderdag of maand. Herhaalde liturgische verering is iets anders dan een eigen kalenderfeest. De Vedische verbinding met Agni maakt de Iraanse figuur niet automatisch tot vuur onder zee. Boyces vergelijking met Varuna blijft uitdrukkelijk een omstreden uitleg. [1] [3] [4]

Handschrift en interpretatie

Het Columbia-blad hoort bij Yasna met Sanskrietvertaling, niet bij Yasht 19. De catalogus geeft onzeker 1700–1896 als kopieerperiode. SOAS gebruikt deze getuige als S1 en vergelijkt varianten, vertalingen en commentaren. Kopieerjaar en ouderdom van een compositie zijn verschillende vragen. De teksten behoren tot de zoroastrische geschiedenis van de bredere Iraanse cultuurwereld; overtuigingen van afzonderlijke Koerdische gemeenschappen vragen eigen bronnen. Genummerde primaire passages kunnen zo worden onderscheiden van latere godsdiensthistorische reconstructies. [5] [6] [7]

Bronnen en verder lezen

  1. Mary Boyce, “Apąm Napāt”, Encyclopaedia Iranica II/2 (1986), pp. 148–150, updated 2015; textual references, names, ritual role and contested Indo-Iranian comparisons.
  2. Zamyad Yasht, Yasht 19, especially §§51–52, James Darmesteter translation, Sacred Books of the East 23; electronic text at Avesta.org.
  3. Tishtrya Yasht, Yasht 8, especially §34, James Darmesteter translation; electronic text at Avesta.org.
  4. Siroza 2, Avestan text following Karl F. Geldner’s edition; Uzirin invocation of Apam Napat and the waters, at Avesta.org.
  5. SOAS Multimedia Yasna, “Edition and transcriptions of the Yasna”; manuscript witnesses including 677_S1, editorial method and identification of translation and commentary.
  6. Columbia University Rare Book and Manuscript Library, X892.5 Av3 N22, Yasna with the Sanskrit translation of Neryosangh, OPenn catalogue and digitisation; folio 4r.
  7. Columbia University, Yasna manuscript folio 4r, digital image via Wikimedia Commons; CC0/public-domain image.
  8. Yasna 1.5, English translation at Avesta.org; invocation of Apam Napat with the waters in the Uzerin portion.