Legendarische vorsten, nuttige kunsten en de overdracht van verhalen.

Hushang zit met hovelingen en dieren tussen gekleurde rotsen rond een klein vuur op een manuscriptblad met gouden marges
Het Sada-feest, Shahnameh van Shah Tahmasp, blad 22v, circa 1525; toegeschreven aan Sultan Muhammad. Met, 1970.301.2, publiek domein. The Metropolitan Museum of Art · Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970 · 1970.301.2 · public domain.

Legendarische koningen

Hushang en Tahmuras behoren tot het legendarische begin van de Shahnameh. Shahbazi onderscheidt oudere tradities: soms is Hushang de eerste koning, terwijl hij in de bekende epische volgorde Gayumars opvolgt. Ook Peshdad kent verschillende verklaringen. [1] De Warner-vertaling schrijft hem ijzeren werktuigen, irrigatie en landbouw toe. Zijn veertig regeringsjaren vormen verhaalchronologie. [2]

Vuur en schrift

Een steen naar een slang of draak raakt een rots en slaat vonken; Hushang viert de ontdekking. Het Met-blad toont het feest. [3] Shahbazi vermeldt Khaleghi-Motlaghs conclusie dat de Sada-passage een latere invoeging is. [1] Tahmuras bevordert wolbewerking en het temmen van dieren, onderwerpt Ahriman en verslaat de divs. Zij leren hem vele schriften in ruil voor hun leven. Het is een oorsprongsverhaal, geen gedateerde geschiedenis van het schrift. [2]

Tahmuras rijdt op een donker paard tussen gekleurde demonen en begeleiders onder Perzische tekst
Tahmuras verslaat de divs, blad 23v, circa 1525; toegeschreven aan Sultan Muhammad. Met, 1970.301.3, publiek domein. The Metropolitan Museum of Art · Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970 · 1970.301.3 · public domain.

Beelden en voortleven

Beide schilderingen ontstonden rond 1525 in Tabriz en worden toegeschreven aan Sultan Muhammad. De tweede toont de ruiter tussen expressieve demonen. [3] [4] Sadeh valt op 10 Bahman, rond 30 januari, los van het voorjaarsnieuwjaar. [5] UNESCO beschrijft levende gebruiken in Iran en Tadzjikistan. [6] Koerdische mondelinge versies bewijzen overdracht en aanpassing, geen overal gelijke episodes of feesten. [7]

Bronnen en verder lezen

  1. Alireza Shapur Shahbazi, Hōšang, Encyclopaedia Iranica XII/5 (2004), pp. 491–492, updated 2018; traditions, title and the fire episode’s textual status.
  2. Ferdowsi, The Sháhnáma, translated by Arthur George and Edmond Warner, volume I (1905), pp. 122–129; Hushang and Tahmuras, via Persian Literature in Translation.
  3. Metropolitan Museum of Art, The Feast of Sada, Shah Tahmasp’s Shahnameh, folio 22v, about 1525, attributed to Sultan Muhammad; 1970.301.2, public domain.
  4. Metropolitan Museum of Art, Tahmuras Defeats the Divs, Shah Tahmasp’s Shahnameh, folio 23v, about 1525, attributed to Sultan Muhammad; 1970.301.3, public domain.
  5. Anna Krasnowolska, Sada Festival, Encyclopaedia Iranica (2009), updated 2012; calendar, historical accounts and varying foundation stories.
  6. UNESCO, Sadeh/Sada celebration, nomination 01713, Iran and Tajikistan; inscribed in 2023, description of living practices.
  7. Christine Allison and Philip G. Kreyenbroek, Oral Literature in Iran, Encyclopaedia Iranica (2022), updated 2023; Kurdish oral epic and interaction of oral and written traditions.