Efsanevi hükümdarlar, yararlı sanatlar ve anlatıların aktarımı.

Huşeng altın kenarlı el yazmasında renkli kayalar arasında saraylılar ve hayvanlarla küçük bir ateşin yanında oturuyor
Sada Şenliği, Şah Tahmasp Şehnamesi, 22v, yaklaşık 1525; Sultan Muhammed’e atfedilir. Met, 1970.301.2, kamu malı. The Metropolitan Museum of Art · Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970 · 1970.301.2 · public domain.

Efsanevi krallar

Huşeng ve Tahmuras Şehname’nin efsanevi başlangıcına aittir. Shahbazi eski geleneklerin farklarını gösterir: Huşeng bazılarında ilk kral, bilinen destan sıralamasında Gayumars’ın halefidir. Peşdad unvanının da farklı yorumları vardır. [1] Warner çevirisi ona demir aletleri, sulamayı ve tarımı atfeder. Kırk yıllık saltanat anlatının kronolojisidir. [2]

Ateş ve yazı

Yılana veya ejderhaya atılan taş kayaya çarparak kıvılcım çıkarır; Huşeng keşfi kutlar. Met yaprağı şenliği gösterir. [3] Shahbazi, Khaleghi-Motlagh’ın Sada bölümünü sonradan eklenmiş sayan sonucunu aktarır. [1] Tahmuras yün işlemeyi ve hayvanların evcilleştirilmesini geliştirir, Ehrimen’i boyunduruk altına alıp divleri yener. Divler canları karşılığında ona çeşitli yazıları öğretir. Bu bir köken anlatısıdır; yazının icadına ait tarihli kayıt değildir. [2]

Tahmuras Farsça metnin altında renkli divler ve atlılar arasında koyu renkli ata biniyor
Tahmuras Divleri Yener, 23v, yaklaşık 1525; Sultan Muhammed’e atfedilir. Met, 1970.301.3, kamu malı. The Metropolitan Museum of Art · Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970 · 1970.301.3 · public domain.

Resimler ve aktarım

İki resim yaklaşık 1525’te Tebriz’de yapılmış ve Sultan Muhammed’e atfedilmiştir. İkincisinde atlı kral, etkileyici yüzleri olan divler arasındadır. [3] [4] Sadeh 10 Behmen’de, yaklaşık 30 Ocak’ta kutlanır; bahar yılbaşından ayrıdır. [5] UNESCO İran ve Tacikistan’daki yaşayan uygulamaları kaydeder. [6] Kürtçe sözlü Şehname anlatıları aktarım ve uyarlamayı gösterir; her toplulukta aynı olayların veya bayramların varlığını kanıtlamaz. [7]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Alireza Shapur Shahbazi, Hōšang, Encyclopaedia Iranica XII/5 (2004), pp. 491–492, updated 2018; traditions, title and the fire episode’s textual status.
  2. Ferdowsi, The Sháhnáma, translated by Arthur George and Edmond Warner, volume I (1905), pp. 122–129; Hushang and Tahmuras, via Persian Literature in Translation.
  3. Metropolitan Museum of Art, The Feast of Sada, Shah Tahmasp’s Shahnameh, folio 22v, about 1525, attributed to Sultan Muhammad; 1970.301.2, public domain.
  4. Metropolitan Museum of Art, Tahmuras Defeats the Divs, Shah Tahmasp’s Shahnameh, folio 23v, about 1525, attributed to Sultan Muhammad; 1970.301.3, public domain.
  5. Anna Krasnowolska, Sada Festival, Encyclopaedia Iranica (2009), updated 2012; calendar, historical accounts and varying foundation stories.
  6. UNESCO, Sadeh/Sada celebration, nomination 01713, Iran and Tajikistan; inscribed in 2023, description of living practices.
  7. Christine Allison and Philip G. Kreyenbroek, Oral Literature in Iran, Encyclopaedia Iranica (2022), updated 2023; Kurdish oral epic and interaction of oral and written traditions.