Şahên efsaneyî, hunerên bikêr û veguhestina çîrokan.

Hûşeng bi derbarî û heywanan re di nav zinarên rengîn de li dora agirekî biçûk di rûpelekî bi qeraxa zêrîn de rûniştiye
Cejna Sada, Şahnameya Şah Tehmasp, pel 22v, nêzî 1525; nisbî Sultan Mihemed. Met, 1970.301.2, milkê giştî. The Metropolitan Museum of Art · Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970 · 1970.301.2 · public domain.

Şahên efsaneyî

Hûşeng û Tehmûres di destpêka efsaneyî ya Şahnameyê de ne. Shahbazi cûdahiya kevneşopiyên kevn nîşan dide: Hûşeng carinan şahê yekem e, di rêza nas a destanê de cîgirê Gayumars e. Navê Pêşdad jî şîroveyên cuda hene. [1] Wergera Warner amûrên hesinî, avdan û cotkariyê dide wî. Çil salên şahiyê kronolojiya çîrokê ne. [2]

Agir û nivîs

Kevirê ku li marek an ejdehayekê tê avêtin li zinarê dikeve û çirûsk derdikevin. Hûşeng kifşê pîroz dike; wêneya Metê cejnê nîşan dide. [3] Shahbazi encama Khaleghi-Motlagh vedibêje ku beşa Sada paşê lê hatiye zêdekirin. [1] Tehmûres karê hiriyê û kedîkirina heywanan pêş dixe, Ehrîmen bindest dike û dîvan têk dibe. Ew di berdêla jiyanê de gelek nivîsan fêrî wî dikin. Ev çîroka destpêkê ye, ne qeyda dîrokirî ya îcada nivîsê. [2]

Tehmûres li ser hespekî tarî di nav dîvên rengîn û siwaran de li bin nivîsa farisî ye
Tehmûres dîvan têk dibe, pel 23v, nêzî 1525; nisbî Sultan Mihemed. Met, 1970.301.3, milkê giştî. The Metropolitan Museum of Art · Gift of Arthur A. Houghton Jr., 1970 · 1970.301.3 · public domain.

Wêne û berdewamî

Her du wêne nêzî 1525 li Tebrîzê hatine çêkirin û nisbî Sultan Mihemed in. Di duyemê de şahê siwar di nav dîvên bi rûyên derbirîner de ye. [3] [4] Sada di 10 Behmenê, nêzî 30 Çileyê de ye û ji serê sala biharê cuda ye. [5] UNESCO kevneşopiyên zindî li Îran û Tacîkistanê tomar dike. [6] Vegotinên devkî yên kurdî veguhestin û guncandinê nîşan didin, ne heman çîrok û cejn li her civakê. [7]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Alireza Shapur Shahbazi, Hōšang, Encyclopaedia Iranica XII/5 (2004), pp. 491–492, updated 2018; traditions, title and the fire episode’s textual status.
  2. Ferdowsi, The Sháhnáma, translated by Arthur George and Edmond Warner, volume I (1905), pp. 122–129; Hushang and Tahmuras, via Persian Literature in Translation.
  3. Metropolitan Museum of Art, The Feast of Sada, Shah Tahmasp’s Shahnameh, folio 22v, about 1525, attributed to Sultan Muhammad; 1970.301.2, public domain.
  4. Metropolitan Museum of Art, Tahmuras Defeats the Divs, Shah Tahmasp’s Shahnameh, folio 23v, about 1525, attributed to Sultan Muhammad; 1970.301.3, public domain.
  5. Anna Krasnowolska, Sada Festival, Encyclopaedia Iranica (2009), updated 2012; calendar, historical accounts and varying foundation stories.
  6. UNESCO, Sadeh/Sada celebration, nomination 01713, Iran and Tajikistan; inscribed in 2023, description of living practices.
  7. Christine Allison and Philip G. Kreyenbroek, Oral Literature in Iran, Encyclopaedia Iranica (2022), updated 2023; Kurdish oral epic and interaction of oral and written traditions.