Wie was Muhammad ibn Husayn al-Rawadi?
Muhammad ibn Husayn al-Rawadi (overleden circa 953–956 n.Chr.) was de stichter van de gekoerdiseerde Rawadidische dynastie, die in de 10e en 11e eeuw over Tabriz en Azerbeidzjan heerste en in middeleeuwse bronnen als Koerdisch vorstendom wordt beschreven. Zijn familie was oorspronkelijk Arabisch. De Arabische Rawwadiden bestuurden de regio Tabriz sinds de late 8e eeuw als Abbasidische vazallen, maar waren midden 10e eeuw volledig gekoerdiseerd door huwelijken met plaatselijke Koerdische families en opname in de Koerdische stammenwereld. De Ottomaanse historicus Münejjim Bashi noemt Muhammad ibn Husayn de eerste heerser van de gekoerdiseerde Rawadiden en merkt op dat hij districten in Armenië bestuurde.
Voor Koerdische historici is Muhammad ibn Husayn al-Rawadi de stichter van de eerste Koerdische staat in Azerbeidzjan: een vorstendom dat Tabriz, Maragha, Ardebil, Urmia en een groot deel van het historische Koerdisch-Iraanse grensland beheerste. Zijn dynastie zou tot 1071 n.Chr. bestaan en later bijdragen aan de afstamming van een van de grootste dynastieën uit de islamitische geschiedenis: de Ajjoebiden, stichters van Saladins rijk.
De belangrijkste punten
Muhammad ibn Husayn al-Rawadi stichtte midden 10e eeuw de Rawadidische dynastie in Tabriz en Azerbeidzjan.
Zijn familie was van Arabische oorsprong, maar was in de 10e eeuw volledig gekoerdiseerd, gebruikte Koerdische namen zoals Mamlan voor Muhammad en regeerde met Koerdische stamsteun.
Het Rawadidische vorstendom beheerste Tabriz, Maragha, Ardebil en veel van het huidige Iraans-Azerbeidzjan, een historisch Koerdische regio.
De Rawadidische dynastie bestond van circa 955 tot 1071 n.Chr. en bracht heersers voort zoals Abu Mansur Wahsudan, een van haar beroemdste heersers.
Een tak van de Koerdische Hadhbani-stam die de Rawadiden diende, de Rawadiyya, werd de stam van Saladin en de Ajjoebiden.
Kerngegevens
Inhoud
Oorsprong en koerdisering
De Rawadidische familie kwam voort uit de Arabische stam Azd, die midden 8e eeuw als Abbasidische gouverneurs in Azerbeidzjan was aangekomen. In de volgende twee eeuwen werden zij door huwelijken met plaatselijke Koerdische families en integratie in de Koerdische stammenwereld volledig gekoerdiseerd. In Muhammad ibn Husayns tijd gebruikten zij Koerdische namen, Mamlan voor Muhammad en Ahmadil voor Ahmad, en leidden Koerdische stamtroepen. Middeleeuwse bronnen beschrijven hen als Koerdische heersers. De overgang van Arabische gouverneurs naar gekoerdiseerde Koerdische heersers is een klassiek voorbeeld van culturele assimilatie in de middeleeuwse islamitische wereld.
De Ottomaanse historicus Münejjim Bashi noemt Muhammad ibn Husayn de eerste gekoerdiseerde Rawadid en beschrijft hem als bestuurder van districten in Armenië. Hij vestigde zijn gezag in Tabriz en de omliggende regio Azerbeidzjan, een gebied waar tot vandaag Koerdische stamgemeenschappen wonen en dat in de 10e eeuw een kernonderdeel van de Koerdische politieke wereld was.
Historische context
Muhammad ibn Husayn al-Rawadi bouwde zijn vorstendom op in de tijd van Abbasidische politieke verbrokkeling. Midden 10e eeuw had het Abbasidische kalifaat de controle over de meeste provincies feitelijk verloren. Regionale machten, de Boejiden in Iran, de Hamdaniden in Syrië en Opper-Mesopotamië en de Samaniden in het oosten, lieten hun onafhankelijkheid gelden. Koerdische leiders in de Zagros en omliggende regio’s benutten die versnippering om eigen vorstendommen te stichten. De Rawadidische dynastie in Azerbeidzjan was een van de verschillende Koerdische staten die toen ontstonden.
Het Rawadidische vorstendom lag strategisch belangrijk, tussen de Boejiden in het zuiden, de Armeniërs in het westen en de Sjaddadiden, een andere Koerdische dynastie, in het noordwesten. Laveren tussen deze concurrerende druk en tegelijk het gezag over Tabriz en de ruimere regio Azerbeidzjan bewaren was de belangrijkste politieke uitdaging voor Muhammad ibn Husayn en zijn opvolgers.
De Rawadidische dynastie
Gebied en bewind
Op zijn hoogtepunt beheerste het Rawadidische vorstendom Tabriz, Maragha, Ardebil, Urmia, Khoy, Salmas, Saraw, Marand en andere steden en gebieden van Azerbeidzjan, een van de rijkste landbouw- en handelsregio’s van de middeleeuwse islamitische wereld. Middeleeuwse bronnen beschrijven de Rawadiden als heersers met Koerdische stamsteun, aanvoerders van legers van Koerdische krijgers en handhavers van de religieuze praktijken van de soennitisch-islamitische Koerdische gemeenschap.
Band met Saladin en de Ajjoebiden
Een van de belangrijkste verbanden in het Koerdische historische geheugen is de band tussen de Rawadidische dynastie en Saladin. De Ajjoebiden, Saladins dynastie, stamden af van de Rawadiyya, een tak van de Koerdische Hadhbani-stam die de Rawadidische heersers had gediend en hun naam had aangenomen. Het Wikipedia-artikel over de Ajjoebidische dynastie vermeldt dat ‘haar stamvader, Najm ad-Din Ayyub ibn Shadi, tot de Rawadiyya behoorde, een tak van de Koerdische Hadhbaniyya-stam’. De Rawadiyya dienden als hulptroepen van de Rawwadidische dynastie en namen de naam van hun meesters aan. Daarmee is Muhammad ibn Husayn al-Rawadi via dynastieke geschiedenis met Saladin zelf verbonden.
Tijdlijn van belangrijke gebeurtenissen
Debatten en controverses
De etnische indeling van de Rawadiden is omstreden. De plaatselijke dichter Qatran Tabrizi prees hun Arabische afkomst en de Rawadidische heerser Wahsudan erkende zijn gemengde Arabisch-Iraanse afstamming. Toch beschrijven middeleeuwse bronnen de latere Rawadiden consequent als Koerdische heersers. Koerdische historici bevestigen hun Koerdische identiteit op basis van hun koerdisering, Koerdische namen (Mamlan, Ahmadil), Koerdische stambasis en de beschrijving als Koerdisch in middeleeuwse bronnen.
Nalatenschap en culturele invloed
De nalatenschap van Muhammad ibn Husayn al-Rawadi is de dynastie die hij stichtte: een van de eerste Koerdische staten in Azerbeidzjan, een vorstendom dat meer dan een eeuw bestond en waarvan de banden met de Koerdische Hadhbani-stam uiteindelijk aan de afstamming van Saladin en de Ajjoebiden bijdroegen. Hij is de grondlegger van een dynastie die Tabriz tot een door Koerden bestuurde stad en Azerbeidzjan tot een Koerdisch politiek kerngebied in de 10e–11e eeuw maakte.
Veelgestelde vragen
Wie was Muhammad ibn Husayn al-Rawadi?
Muhammad ibn Husayn al-Rawadi (overleden circa 953–956 n.Chr.) was de stichter van de gekoerdiseerde Rawadidische dynastie in Tabriz in Azerbeidzjan. Zijn familie was oorspronkelijk Arabisch, maar was in de 10e eeuw volledig gekoerdiseerd. Zijn dynastie bestuurde Azerbeidzjan tot 1071 n.Chr. en was via afstamming verbonden met Saladins Rawadiyya-clan.
Bronnen en verdere lectuur
Rawadidische dynastie — Wikipedia (en.wikipedia.org/wiki/Rawwadid_dynasty).
RAWWADIDS — Encyclopaedia Iranica, lemma over de Rawadiden (iranicaonline.org/articles/rawwadids).