Sherko Bekas (1940–2013) was een belangrijke moderne Koerdische dichter, van korte geconcentreerde gedichten tot lange antwoorden op collectief geweld.

Sherko Bekas in profiel met achterovergekamd haar, grijze sik, donker overhemd en licht jasje
Sherko Bekas op 19 mei 2012. Foto toegeschreven aan Pirehelokan, Wikimedia Commons. © Pirehelokan · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Taal en familie

Hij werd op 2 mei 1940 geboren in Suleimaniya, als zoon van dichter Fayak Bekas. Arc documenteert zijn werk voor Voice of Kurdistan en vertrek onder politieke druk in 1986. [1] Hij herinnerde zich verhuizingen door vaders leraarswerk, diens verlies in zijn jeugd en moeders Koerdische verhalen als bron van zijn taalverbondenheid. [2]

Vorm en vrijheid

Het literaire manifest uit 1970 verbond hij met een vrijer klimaat. [2] Unionsverlag beschrijft het korte, geconcentreerde “postergedicht”: een klein voorwerp of voorval krijgt door een onverwachte wending grotere betekenis. [3] Land, natuur en vrijheid keerden terug in nieuwe vormen. Politieke overtuiging onderscheidde hij van schrijven op partijbevel. [2] Tegenover Mhamad verdedigde hij in 2012 open onderwerpen en artistieke verantwoordelijkheid tegenover autoriteiten die levens vernietigen. [4]

Butterfly Valley

Het lange gedicht antwoordt op Anfal en Halabja. English PEN beschrijft de ballingschapsdichter die thuis wil rouwen en eerdere Koerdische dichters aanspreekt. Natuurbeelden staan naast verwoesting. Choman Hardi’s Engelse vertaling verscheen bij Arc in 2018. [5]

Cultureel werk en herinnering

Hij keerde terug na Zweedse ballingschap in 1987–92. [1] PEN noemt hem onder de Tucholskyprijswinnaars. [7] Hij was cultuurminister in 1992 en stichtte Sardam in 1998. [6] Ook vertaalde hij Hemingway en Lorca naar het Koerdisch. [3] Hij overleed op 4 augustus 2013 in Stockholm en werd begraven in het Azadipark van Suleimaniya. [6]

Bronnen en verder lezen

  1. Arc Publications, Sherko Bekas, publisher’s author biography and publication record.
  2. Rudaw, Ünlü Kürt şairi Şêrko Bêkes’le yapılan son röportaj, interview published 19 August 2014.
  3. Unionsverlag, Sherko Bekas, publisher’s biography: poetic forms and translations.
  4. Aras Ahmed Mhamad, On Poetry: Sherko Bekas, interview and translation, The Kurdistan Tribune, 5 August 2013; interview conducted in 2012.
  5. English PEN, Butterfly Valley, PEN Translates Bookshelf: Sherko Bekas, translated by Choman Hardi, Arc Publications, 2018.
  6. Rudaw, Sulaimani to honor its renowned poet Sherko Bekas with mosaic statue, 13 June 2017.
  7. Svenska PEN, Tucholskypriset: official recipient list.