Şêrko Bêkes (1940–2013), kısa yoğun şiirlerden toplumsal şiddeti ele alan uzun eserlere uzanan çalışmalarıyla modern Kürt şiirinin önemli isimlerindendir.

Şêrko Bêkes yandan görülüyor; geriye taranmış saç, gri keçi sakalı, koyu gömlek ve açık renk ceket
Şêrko Bêkes, 19 Mayıs 2012. Pirehelokan’a atfedilen fotoğraf, Wikimedia Commons. © Pirehelokan · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Dil ve aile

2 Mayıs 1940’ta Süleymaniye’de şair Faik Bêkes’in oğlu olarak doğdu. Arc biyografisi Kürdistan’ın Sesi radyosundaki çalışmasını ve 1986’da siyasi baskı nedeniyle Irak’tan ayrılışını kaydeder. [1] Kendi anlatısında öğretmen babasının işi aileyi farklı yerlere taşımıştı; çocukken babasını kaybetti. Annesinin Kürtçe hikâyelerini dile bağlılığının kaynaklarından saydı. [2]

Biçim ve özgürlük

1970’teki edebi bildiriyi özgürlük ortamıyla ilişkilendirdi. [2] Unionsverlag, küçük bir nesne veya olaydan beklenmedik daha geniş anlama açılan kısa, yoğun “poster şiiri” açıklar. [3] Bêkes doğayı, toprağı ve özgürlüğü sürekli temalar olarak görürken her defasında yeni biçimler aradı. Partinin emriyle üretilen söz ile şairin siyasi duruşunu ayırdı. [2] Mhamad’la 2012 söyleşisinde şiirin konularını sınırsız, sanatçının sorumluluğunu insanı ezen otoritelere karşı da geçerli gördü. [4]

Kelebek Vadisi

Butterfly Valley, Enfal ve Halepçe’ye yanıt veren uzun şiirdir. English PEN anlatımı, İsveç sürgününden yurtta yas tutma isteğini ve önceki Kürt şairlere seslenişi vurgular. Doğa görüntüleri yıkımla yan yanadır. Choman Hardi’nin İngilizce çevirisi 2018’de Arc’tan çıktı. [5]

Kültür çalışması ve miras

1987–92 İsveç sürgününün ardından döndü. [1] PEN’in Tucholsky ödülü sahipleri arasındadır. [7] 1992’de kültür bakanlığı yaptı; 1998’de Sardam’ı kurdu. [6] Hemingway ve Lorca’yı da Kürtçeye çevirdi. [3] 4 Ağustos 2013’te Stockholm’de öldü ve Süleymaniye Azadi Parkı’na gömüldü. [6]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Arc Publications, Sherko Bekas, publisher’s author biography and publication record.
  2. Rudaw, Ünlü Kürt şairi Şêrko Bêkes’le yapılan son röportaj, interview published 19 August 2014.
  3. Unionsverlag, Sherko Bekas, publisher’s biography: poetic forms and translations.
  4. Aras Ahmed Mhamad, On Poetry: Sherko Bekas, interview and translation, The Kurdistan Tribune, 5 August 2013; interview conducted in 2012.
  5. English PEN, Butterfly Valley, PEN Translates Bookshelf: Sherko Bekas, translated by Choman Hardi, Arc Publications, 2018.
  6. Rudaw, Sulaimani to honor its renowned poet Sherko Bekas with mosaic statue, 13 June 2017.
  7. Svenska PEN, Tucholskypriset: official recipient list.