Inleiding
Siirt (Koerdisch: Sêrt) is een historische Koerdische stad in Zuidoost-Turkije, in de heuvels tussen de Tigris en de bergen van Bitlis en Botan. Als hoofdstad van haar eigen provincie is zij een oude stad van moskeeën, heiligdommen en medreses, in de hele regio al lang beroemd om haar wollen dekens, pistachenoten en diepe traditie van islamitische geleerdheid.
Siirt ligt op een ontmoetingspunt van volkeren, Koerden, een eigen plaatselijke Arabische gemeenschap en ooit een bloeiende christelijke bevolking, en is omgeven door eeuwen religieuze en culturele geschiedenis. Dit portret verkent de ligging van de stad, haar gemeenschappen, beroemde heiligdommen en plaats in het Koerdische zuidoosten.
Belangrijkste punten
• Siirt (Koerdisch: Sêrt) is een historische stad en provincie met een Koerdische meerderheid in Zuidoost-Turkije.
• De bevolking is overwegend Koerdisch, met een eigen plaatselijke Arabischtalige gemeenschap en een ooit grote christelijke aanwezigheid.
• De stad is beroemd om de Siirt-deken, Siirt-pistachenoten en haar vele moskeeën en medreses.
• In de buurt liggen het heiligdom van Veysel Karanî (Uwais al-Qaranî) en de historische medrese-stad Tillo.
• Net als in een groot deel van de regio werden de christelijke gemeenschappen van Siirt tijdens de bloedbaden van 1915 vernietigd.
Feiten in het kort
Naam (Koerdisch): Sêrt
Land / regio: Turkije (Bakur / Noord-Koerdistan)
Provincie: Siirt
Bevolking: Koerdische meerderheid; plaatselijke Arabische gemeenschap
Inwonertal: stad ongeveer 160.000
Bekend om: Siirt-dekens, pistachenoten, moskeeën en medreses
Heiligdommen: Veysel Karanî (Uwais al-Qaranî); Tillo
Herkenningspunt: De Grote Moskee uit de Seltsjoekse tijd (Ulu Cami)
Inhoud
Een stad van heiligdommen en geleerdheid
1915 en de verdwenen christenen
Verwante personen, plaatsen en onderwerpen
Waar ligt Siirt?
Siirt ligt in Zuidoost-Turkije, in een bekken van golvende heuvels ten zuiden van het Vanmeer en de bergen van Bitlis, niet ver van de Tigris en de Botanvallei. De omgeving kent warme, droge zomers en een ruig landschap dat al eeuwen veeteelt, beroemd om de langharige Siirt-geit, en pistacheboomgaarden ondersteunt.
Die ligging tussen het hoogland in het noorden en de Mesopotamische vlakten in het zuiden maakte Siirt tot een oude handels- en bedevaartstad, met een geheel eigen karakter binnen het Koerdische zuidoosten.
Een ontmoeting van volkeren
Siirt is overwegend Koerdisch, maar onderscheidt zich al lang door haar mengeling. De stad kent een bekende plaatselijke Arabischtalige gemeenschap, soms de Siirt-Arabieren genoemd, die hier al eeuwen gevestigd is. Ooit woonde er ook een aanzienlijke bevolking van Syrische en Chaldeeuwse christenen. Deze mengeling van Koerden, Arabieren en christenen gaf het oude Siirt een bijzondere religieuze en culturele rijkdom, weerspiegeld in de vele moskeeën, heiligdommen en scholen.
Een stad van heiligdommen en geleerdheid
Siirt is al vele eeuwen een centrum van islamitische geloofsbeleving en wetenschap. Net buiten de stad ligt het heiligdom van Veysel Karanî, Uwais al-Qaranî, een van de meest vereerde figuren uit de vroege islam, dat pelgrims uit heel Turkije trekt. In de buurt ligt de historische stad Tillo (Aydınlar), bekend om haar oude medreses en de graven van geleerden als İsmail Fakirullah en beroemd om een opvallend seizoensgebonden lichtverschijnsel. In de stad zelf staat de Grote Moskee uit de Seltsjoekse tijd al sinds de twaalfde eeuw.
1915 en de verdwenen christenen
Het christelijke erfgoed van Siirt kwam tijdens de Eerste Wereldoorlog op gewelddadige wijze ten einde. In 1915 werden de Armeense en Syrisch-christelijke gemeenschappen van Siirt en de omringende dorpen grotendeels uitgemoord of verdreven, in de bredere catastrofe die de regio overspoelde. Dit verlies beroofde Siirt van een van haar oudste gemeenschappen en liet alleen de herinnering aan haar kerken en kloosters achter, onderdeel van dezelfde tragische geschiedenis die zoveel steden van het Koerdische zuidoosten hervormde.
Siirt vandaag
Vandaag is Siirt een provinciestad met een Koerdische meerderheid die haar traditionele ambachten en religieuze karakter heeft behouden, ook terwijl zij groeide en moderniseerde. Haar dekens en pistachenoten dragen haar naam nog altijd door heel Turkije, haar heiligdommen trekken nog steeds pelgrims en haar oude wijken vertellen nog over een lange geschiedenis op het kruispunt van Koerdisch, Arabisch en christelijk leven.
Tijdlijn
oudheid — Een oude nederzetting in de heuvels tussen de Tigris en de bergen van Bitlis.
12e eeuw — De Grote Moskee van Siirt uit de Seltsjoekse tijd wordt gebouwd.
Ottomaanse tijd — Siirt bloeit als stad van Koerden, Arabieren en Syrische/Armeense christenen.
1915 — De christelijke gemeenschappen van Siirt worden tijdens de Eerste Wereldoorlog uitgemoord of verdreven.
20e eeuw — Siirt wordt een provinciehoofdstad met een Koerdische meerderheid in de Turkse republiek.
Veelgestelde vragen
Is Siirt een Koerdische stad?
Ja. Siirt is een stad en provincie met een Koerdische meerderheid in Zuidoost-Turkije, al heeft zij ook een eigen plaatselijke Arabischtalige gemeenschap.
Wat is de Koerdische naam van Siirt?
In het Koerdisch heet de stad Sêrt.
Waar is Siirt beroemd om?
Siirt staat bekend om haar wollen dekens, pistachenoten, de langharige Siirt-geit en haar vele moskeeën, medreses en heiligdommen.
Wie was Veysel Karanî?
Veysel Karanî (Uwais al-Qaranî) was een vroege en diep vereerde islamitische figuur. Zijn heiligdom bij Siirt is een belangrijk bedevaartsoord.
Verwante personen, plaatsen en onderwerpen
Veysel Karanî · Tillo · de Siirt-deken · Bitlis · Cizre · de Botanvallei · Bakur (Noord-Koerdistan).