Silvan yakınındaki Batman Çayı üzerindeki Orta Çağ köprüsü büyük sivri kemeri, kitabeleri ve iç odalarıyla tanınır.

Turkuaz su üzerinde Malabadi’nin sivri taş kemeri, solda küçük açıklıklar ve arkasında modern köprü
Malabadi, 11 Haziran 2024. Fotoğraf: Sserhatgunees. Modern geçiş ana kemerin arkasında görülüyor. © Sserhatgunees · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Banisi ve yapım tarihleri

Köprü, bugünkü Silvan olan Meyyafârikin çevresine hizmet ediyordu. Parçalı Arapça kitabe İlgazi oğlu Timurtaş’ı ve 1147–1148’e karşılık gelen 542 yılını anar. Columbia’nın anıt araştırması yapımı 1147/48–1153/54 aralığına yerleştirir. [1] Kitabenin tarihi belirli bir yapım aşamasına aittir.

Mimari ve odalar

Ana kemer akarsuyu geçerken yaklaşım bölümleri yön değiştirir. UNESCO’ya sunulan dosya beş kemer ve 40,86 metre ana açıklık bildirir; 2017 mühendislik çalışması 38,6 metre kullanır. [2] [3] Küçük pencereler iç odalara açılır. Evliya Çelebi bu odaları yolcuların konaklama yeri olarak anlatmıştır. Kabartmalarda insan figürleri ve güneş diskinin altında muhtemelen aslan olan aşınmış bir hayvan bulunur. [1]

Onarımlar ve araştırma

Columbia yapım sırasındaki sel hasarını, Timurtaş’ın halefi dönemindeki işleri ve sonraki yenilemeleri aktarır. Bir onarım kitabesi 15 Mayıs 1955 tarihlidir. [1] Başvuru dosyası, taş bozulmaları, değişen su düzeyi ve eski müdahaleler nedeniyle 2009–2013 restorasyonunu kaydeder. [2] Karaton ve arkadaşları üç deprem yüklemesini modellemiştir. D3 senaryosunda modelin ana kemerinde ağır hasar oluşmuştur; sonuç tanımlı benzetim koşullarıyla ilgilidir. [3]

UNESCO durumu

Türkiye Malabadi’yi 13 Nisan 2016’da 6113 numarasıyla Geçici Listeye sundu. Bu başvuru Dünya Miras Listesine tescil anlamına gelmez. [2]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Matthew Peebles, Malabadi Bridge, Mapping Mesopotamian Monuments, Columbia University, 2020; description, inscriptions and construction history, with documentation from 2015.
  2. Permanent Delegation of Turkey to UNESCO, The Malabadi Bridge, Tentative List submission, 13 April 2016, reference 6113; architecture, conservation and nomination status.
  3. Muhammet Karaton, H. Suha Aksoy, Erkut Sayın and Yusuf Calayır, Nonlinear Seismic Performance of a 12th Century Historical Masonry Bridge under Different Earthquake Levels, Engineering Failure Analysis 79 (2017), 408–421; public abstract and section summaries.