گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
خاندانەکانی ئایینی یارسانی: ئەو بنەماڵە پیرۆز و بۆماوەییانەی سوڵتان سەهاک دایمەزراندوون؛ سەیدێک سەرۆکایەتی هەر یەکێکیان دەکات، خەڵکی ڕاستی ڕێک دەخەن و ڕێنمایی هەر باوەڕدارێک دەکەن.
وتارەکە بخوێنەوە فەڕ لە نەریتی ئێرانیدا: ئەو شکۆیە ئیلاهییەی پاشایەتی کە لەسەر پاشای دادپەروەر دەمێنێتەوە و ستەمکار بەجێ دەهێڵێت؛ بیرۆکەی ناوەندیی پاشایەتی لە شاهنامەدا.
وتارەکە بخوێنەوە سەکەندەر لە شاهنامەدا: ئەو ئەسکەندەرەی ناسنامەی ئێرانیی پێ بەخشراوە و کراوە بە کوڕی داراب؛ جیهانگیر و گەڕۆکی ئاوی ژیان، کە فەرمانڕەواییەکەی سەردەمی ئەفسانەیی کۆتایی پێ دەهێنێت.
وتارەکە بخوێنەوە دارا لە شاهنامەدا: کۆتا پاشای ڕەچەڵەکە ئەفسانەییە کەیانییەکە، برای یەکباوکی ئەسکەندەر؛ وەزیرەکانی خۆی خیانەتیان لێ کرد و ئەو داگیرکەرەی شکستی پێ هێنابوو ماتەمی بۆ گێڕا.
وتارەکە بخوێنەوە داراب لە شاهنامەدا: کوڕە ساوا دۆزراوەکەی شاژن هۆمای کە گازەرێک پەروەردەی کرد؛ تەختەکەی وەرگرتەوە و لە داستانەکەدا بوو بە باوکی هەم دارا و هەم ئەسکەندەری مەزن.
وتارەکە بخوێنەوە پردی چینڤات لە باوەڕی زەردەشتیدا: پردی دادوەری کە هەر ڕۆحێک دەبێت دوای مردن پێیدا بپەڕێتەوە؛ بۆ چاکان فراوان و بۆ خراپان تەسک دەبێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە هۆمای لە شاهنامەدا: شاژنە فەرمانڕەوا دەگمەنەکەی ئێران، کچی بەهمەن، کە ساڵان بە دادپەروەری فەرمانڕەوایی کرد و بۆ پاراستنی تەختەکەی کوڕە ساواکەی دارابی بە ئاوەکەدا بەڕەڵا دا.
وتارەکە بخوێنەوە زیارەتی ئێزدییان بۆ لالش: گەشتە پیرۆزەکە کە هەر ئێزدییەک ئاواتەخوازە جارێک لە ژیانیدا بیکات، بە ڕێوڕەسمەکانی بە پێی پەتی و پردی سیلات و کانی سپی و مەزاری شێخ عەدی.
وتارەکە بخوێنەوە بەهمەن لە شاینامەدا: کوڕی ئەسفەندیار کە بووە پاشای ئێران و بە وێرانکردنی بنەماڵەی ڕۆستەم تۆڵەی باوکی کردەوە و بووە باوباپیری نەسڵی داراب.
وتارەکە بخوێنەوە کەتایوون لە شاینامەدا: شازادەی ڕۆم کە گۆشتاسپی بۆ خۆشەویستی هەڵبژارد و بووە شاژنی ئێران و دایکی ئەسفەندیار و بە بێسوودی تکای دژی شەڕە تاکەکەسییە کوشندەکەی کرد.
وتارەکە بخوێنەوە زەریر لە شاینامە و یادگاری زەریری دێریندا: برا ئازاکەی گۆشتاسپ و فەرماندەی ئێران کە لە جەنگە پیرۆزەکەدا بۆ ئایینی زەردەشت شەهید بوو.
وتارەکە بخوێنەوە کاکەییەکانی عێراق: لقە عێراقییە کوردییەکەی ئایینی یارسانی، خەڵکی حەق، باوەڕەکانیان بە برایەتی و نهێنیپارێزییان کە لە چەوساندنەوەوە هاتووە و خۆڕاگرییان.
وتارەکە بخوێنەوە بەهرام لە شاینامەدا: پاڵەوانە دڵسۆزەکەی کوڕی گوودەرز، کە هەوڵی ڕزگارکردنی شازادە فۆروودی دا و لە گەڕانەوە بۆ قامچییە ونبووەکەی لە مەیدانی جەنگدا تووشی مردنێکی تراژیدی بوو.
وتارەکە بخوێنەوە گۆشتاسپ لە شاینامەدا: ئەو پاشایەی بوو بە پاڵپشتە پاشایەتییەکەی پێغەمبەر زەردەشت، باوکی ئەسفەندیار، کە بە شکاندنی بەڵێنەکانی، کوڕی خۆی بەرەو لەناوچوون برد.
وتارەکە بخوێنەوە لۆهراسپ لە شاینامەدا: ئەو پاشایەی کەیخوسرەو وەک جێنشینی خۆی هەڵیبژارد، باوکی گۆشتاسپ و بنیادنەری ئاگری پیرۆز، کە لە پاراستنی بەلخ بەرامبەر تورانییەکاندا مرد.
وتارەکە بخوێنەوە فەریبوورز لە شاینامەدا: شازادە کوڕی کەیکاووس و داواکاری ڕکابەری کەیخوسرەو، کە لە تاقیکردنەوەی قەڵای دێوان شکستی هێنا و بوو بە پاڵەوانێکی وەفاداری ئێران.
وتارەکە بخوێنەوە فەقیرەکانی ئایینی ئێزدی: زاهیدە دڵسۆزەکان کە بە لاساییکردنەوەی شێخ عەدی خەرقە ڕەشە پیرۆزەکە لەبەر دەکەن، ڕۆژووە مەزنەکان دەگرن و لە دۆڵی پیرۆزی لالش خزمەت دەکەن.
وتارەکە بخوێنەوە دونادونی و مەزهەریەت لە ئایینی یارساندا؛ گواستنەوەی ڕۆح بەناو هەزار و یەک ژیاندا و دەرکەوتنە یەک لەدوای یەکەکانی زاتی خودایی بە شێوەی مرۆڤ.
وتارەکە بخوێنەوە گۆستەهەم لە شانامەدا؛ پاڵەوانە نیشانەشکێنەکە، کوڕی پاشا نەوزەر و برای توس، پاڵەوانی دوازدە ڕوو و پشتیوانی وەفاداری بنەماڵەی نەوزەر.
وتارەکە بخوێنەوە ئەفسانەکانی خوڵقاندن و ڕەچەڵەکی کورد؛ مەلیک کوردیم و چیای جوودی، ڕاکردن بۆ چیاکان و ئەو چیرۆکە کۆنانەی کورد بۆ پەیدابوونی گەلەکەی گێڕاوەتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە تاووسگەڕان لە ئایینی ئێزدیدا؛ قەوواڵەکان پەیکەرە پیرۆزەکانی سنجەق، هێمای تاووس مەلەک، بە کارواندا بەناو گوندە ئێزدییەکاندا دەگەڕێنن.
وتارەکە بخوێنەوە فەرامەرز لە شانامەدا؛ کوڕە پاڵەوانەکەی ڕوستەم، داگیرکەری هیندستان، تۆڵەسێنەرەوەی مردنی باوکی و دوا میراتگرە گەورەکەی بنەماڵەی نەریمان.
وتارەکە بخوێنەوە توس لە شانامەدا؛ پاڵەوانە لووتبەرزەکە، کوڕی نەوزەری پاشا، هەڵگری ئاڵای کاویانی و فەرماندەی ئێران کە پەلەکردنی کارەساتی فەروودی لێ کەوتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە جەژنی ئێزی، جەژنە گەورەکەی ڕووناکی لە خۆروەستانی زستانەدا بۆ ڕێزگرتن لە سوڵتان ئێزی؛ پێش ئەوە ڕۆژووە ئەرکدارە سێ ڕۆژەکە، ڕۆژیێن ئێزی، دەگیرێت.
وتارەکە بخوێنەوە