گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
ژیانی سەعید نوورسی بناسە؛ ئەو زانا ئیسلامییە کوردەی بەدلیس کە ڕەسالەی نووری نووسی، لێکدانەوەیەکی مەزنی شەش هەزار لاپەڕەیی قورئان کە لە دوورخستنەوەدا نووسرا و بە نهێنی لە سەرانسەری تورکیادا بڵاو کرایەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
ژیانی عەبدوڵڵا جەودەت (1869–1932)، ئەو ڕۆشنبیرە کوردەی تورکە گەنجەکانی هاودامەزراند، 28 ساڵ ئیجتیهادی بڵاو کردەوە، بەرگری لە سەربەخۆیی کورد کرد و لەو کۆمارە بێبەش کرا کە یارمەتیی دامەزراندنی دابوو.
وتارەکە بخوێنەوە
لە ساڵەکانی ڕابردوودا، گرنگیی هەواڵەکانی کورد بەڕادەیەکی زۆر زیاد بووە، لە کاتێکدا دیمەنی جیۆپۆلیتیکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەردەوام دەگۆڕێت. پێشکەوتنەکانی کورد لە کەرتە جۆراوجۆرە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکاندا بۆ تێگەیشتن، نەک تەنها لە داهاتووی گەلی کورد بەڵکو لە سەقامگیری و جووڵەکانی ناوچەکەش، زۆر گرنگن. ئەم نووسینە هەوڵ دەدات تێڕوانینێک لەبارەی جیهانی ئاڵۆزی کاروباری کورد پێشکەش بکات و لە وردە جیاوازییەکانی ڕاپۆرتکردنی ناوچەیی و کاریگەرییەکەی لەسەر پەرەپێدانی کۆمەڵگا کوردییە…
وتارەکە بخوێنەوە
لە جیهانی ئەمڕۆدا کە بە خێرایی دەگۆڕێت، نابێت گرنگیی هەواڵەکانی کورد کەم بکرێتەوە. دانیشتوانی کورد، کە بە سەر چەند وڵاتێکدا بڵاو بوونەتەوە، ڕووبەڕووی ئاستەنگی زۆری کۆمەڵایەتی و ئابووری دەبنەوە، بە تایبەتی لە کاتی قەیراندا. ئەم نووسینە لە نموونە نوێیەکان دەکۆڵێتەوە کە <em>جیۆپۆلیتیک</em>ی دەوری کاروباری کورد دەردەخەن و جەخت دەکاتە سەر توێژینەوەکانی نموونە کە خۆڕاگری و توانای خۆگونجاندنی گەلی کورد لەناو سەختییەکاندا نیشان دەدەن.
وتارەکە بخوێنەوەپوختەی گشتی: ئەم هەفتەیە یەکێک بوو لە کاریگەرترین هەفتەکان لە مێژووی سیاسیی نوێی کورددا. تۆم باراک، نوێنەری ئەمریکا، کۆبوونەوەی ئاستبەرزی لەگەڵ ڕێبەرایەتیی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هەولێر ئەنجام دا، ڕێککەوتنی یەکخستنی SDF و دیمەشق بەردەوام بوو لە داڕشتنەوەی دیمەنی دیپلۆماسی لە سووریا، تورکیا سەرەڕای گفتوگۆکانی ئاشتی هێرشە سەربازییەکانی لە باکووری عێراق دەست پێکردەوە، سەرکوتکردنی دەستبەسەرکراوە کوردەکان لەلایەن ئێرانەوە بە تۆمەتەکانی ئەشکەنجە و تۆمەتە هەڵگرەکانی سزای ئێعدام توندتر بوو، پێنج پارتی ئۆپۆزسیۆنی کوردی ئێران هاوپەیمانییەکی مێژوویی…
وتارەکە بخوێنەوەبۆ بینینێکی وردی ڕووداو و بەروارە سەرەکییەکان، هێڵی کاتیی جەنگی ئێران بخوێننەوە. بە هێڵی کاتیی جەنگی ئێران و کاریگەرییە جیهانییەکانی ئاشنا بن.
وتارەکە بخوێنەوە
لەگەڵ گۆڕانی دۆخی دیجیتاڵ، شێوازی بەدواداچوونی هەواڵ لەلایەن کۆمەڵگاکانەوەش دەگۆڕێت. ئەمە بەتایبەتی لە کۆمەڵگا کوردییەکاندا دیارە، کە تەکنەلۆژیا شێوازە نەریتییەکانی بڵاوکردنەوەی هەواڵ دەگۆڕێت. لەم بابەتەی بلۆگەدا، داهاتووی بەدواداچوونی هەواڵ لە کۆمەڵگا کوردییەکاندا دەخەینە بەر باس و جەخت لە پێشکەوتنەکانی کورد لە میدیادا، کاریگەریی جیۆپۆلیتیک و شێوازی داڕشتنی دۆخی هەواڵی کوردی بە هۆکارە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان دەکەینەوە. با بچینە ناو ئەم بابەتە سەرنجڕاکێشەوە کە ڕۆڵێک…
وتارەکە بخوێنەوەهێڵی کاتی تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی بناسە، بە وردەکاریی ڕووداوە سەرەکییەکان لە ناسەقامگیریی ناوچەییەوە تا ئەو مردنەی ڕاپۆرتی لەبارەوە دراوە. ئێستا هێڵی کاتی تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی بدۆزەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
سەردەمی دیجیتاڵ شۆڕشێکی لە شێوازی وەرگرتنی زانیاریدا دروست کردووە؛ بۆیە زیاتر لە هەر کاتێک گرنگە توانای جیاکردنەوەی سەرچاوە متمانەپێکراوەکان لەوانە هەبێت کە ڕەنگە زانیاریی هەڵە بڵاو بکەنەوە، بەتایبەتی لە بواری هەواڵی کوردیدا. لەگەڵ دۆخی سیاسیی جووڵاو و پێشکەوتنی بەرچاوی کورد لە بوارە جۆراوجۆرەکاندا، تێگەیشتن لە شێوازی هەڵسەنگاندنی متمانەپێکراوی سەرچاوەکانی هەواڵ چارەنووسسازە بۆ هەر کەسێک کە گرنگی بە کاروباری کورد، پێشهاتە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان یان جیۆپۆلیتیکی ناوچەیی دەدات.
وتارەکە بخوێنەوە
پەرەسەندنی گرژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بناسە، بە تیشکخستنە سەر ئێران و ڕەهەندی کوردی. بزانە ئەم ململانێیە چۆن کاریگەری لە ئێران و کورد دەکات.
وتارەکە بخوێنەوە
شێوازی بەدواداچوونی هەواڵ بە خێرایی دەگۆڕێت، بەتایبەتی لە نێوان نەوە گەنجەکاندا. لە چوارچێوەی کۆمەڵگای کوردیدا، تێگەیشتن لە ڕوانگەی گەنجانی کورد بۆ هەواڵ، لە داڕشتنی گێڕانەوەی داهاتوودا چارەنووسسازە. ئەم وتارە دید و حەز و چاوەڕوانییەکانی گەنجانی کورد لەبارەی هەواڵ دەخاتە بەر باس و تیشک دەخاتە سەر پێشکەوتنەکانی کورد، پرسە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان و گرنگیی جیۆپۆلیتیک لە ژیانی ڕۆژانەیاندا.
وتارەکە بخوێنەوە
ژیانی ئیسحاق سوکوتی بناسە، ئەو شۆڕشگێڕە لەبیرکراوەی هاودامەزرێنەری کۆمیتەی یەکگرتن و پێشکەوتن بوو. کاریگەرییەکەی لە چاکسازیی عوسمانی بدۆزەوە.
وتارەکە بخوێنەوەلە مێژووی دەوڵەمەندی ناوە کوردییەکانی کچان بکۆڵەرەوە؛ هەر یەکێکیان مانای تایبەت و گرنگیی کولتووریی هەیە. ناوە کوردییە هەرەگونجاوەکانی کچان بۆ بچووکەکەت بدۆزەرەوە.
وتارەکە بخوێنەوەلە مێژووی دەوڵەمەندی ناوە کوردییەکانی کوڕان بکۆڵەرەوە و بنەچە زمانەوانییەکان و گرنگیی کولتوورییان بناسە. ئەمڕۆ ناوە کوردییە تاکەکانی کوڕان بدۆزەرەوە!
وتارەکە بخوێنەوە
لە تابلۆ ئاڵۆزەکەی کۆمەڵگەی کوردیدا، میدیای سەربەخۆ ڕۆڵێکی چارەنووسساز دەگێڕێت کە لە تەنها بڵاوکردنەوەی زانیاری تێدەپەڕێت. لەگەڵ سەرهەڵدان و پەرەسەندنی میدیا هەواڵییە کوردییەکان، ئەوان پێشکەوتنە کوردییەکان، کارلێکەکانی کاروباری کوردی و دیمەنی کۆمەڵایەتی و ئابووریی ناوچەکە دەنوێنن و کاریگەرییان لێ دەکەن. لە جیهانێکدا کە بە ڕادەیەکی ڕوو لە زیادبوون بە گۆڕانە خێراکانی جیۆسیاسەت پێناسە دەکرێت، میدیای سەربەخۆ وەک کۆڵەکەیەکی زۆر گرنگ بۆ دانیشتووانی کورد دەوەستێت کە هەوڵ دەدەن لە ڕاستیی ژیانیان تێبگەن و ڕێگای خۆیان تێیدا بدۆزنەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە ڕەخنە توندەکە لە تاراوگەنشینیی ڕەزا پەهلەوی و هەڵوێستی بەرامبەر بابەتە کوردییەکان بکۆڵەوە. ورد ببەوە لە مشتومڕی بەشدارییەکانی کورد و خۆبەڕێوەبردن.
وتارەکە بخوێنەوە
لە دیمەنی بەردەوام گۆڕاوی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا، گرنگیی هەواڵە کوردییەکان ڕوو لە زیادبوونە. کارلێکە جووڵاوەکانی نێوان ڕووداوە جیهانییەکان و کۆمەڵگەی کوردی تێڕوانینێک پێشکەش دەکەن دەربارەی پێشکەوتنە سەرەکییە کوردییەکان لە کەرتە جۆراوجۆرەکاندا. لە کاتێکدا بەناو تۆڕێکی ئاڵۆزی جیۆسیاسەت و بارودۆخی کۆمەڵایەتی و ئابووریی ناوچە کوردنشینەکاندا ڕێگای خۆمان دەدۆزینەوە، تێگەیشتن لەم پەیوەندییانە تەنها بۆ زانایان و داڕێژەرانی سیاسەت پێویست نابێت، بەڵکو بۆ هەر کەسێکیش گرنگە کە حەزی لەوەیە بزانێت گێڕانەوە ناوخۆییەکان چۆن لە سەکۆی جیهاندا ڕەنگ دەدەنەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
لەم وتارە گشتگیرەی بلۆگدا لە مێژووە دەوڵەمەندەکەی کوردستانی ڕۆژاوا بکۆڵەوە. ڕیزبەندیی مێژوویی و ڕووداوە سەرەکییەکان بناسە کە شێوەیان بە ڕۆژاوا داوە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە هەڵوێستی ئاڵۆزی مەهدی حەسەن بەرامبەر سەربەخۆیی کورد بکۆڵەوە. ئایا بەرگریکاری مافی دیاریکردنی چارەنووسە یان ڕەخنەگرێکی هەڵبژاردەکار؟ ئێستا زیاتر بزانە.
وتارەکە بخوێنەوە
گەشتی ئیلهامبەخشی کەیلەب مەکلەمب، ناسراو بە سوورا، لە ئەمریکاوە بۆ کوردستان بناسە. لە داکۆکیی کولتووری و چیرۆکگێڕانی تایبەتی بکۆڵەوە.
وتارەکە بخوێنەوەخەبات بۆ ئازادیی چاپەمەنی پرسێکی جیهانییە، بەڵام ئاڵۆزییەکانی ئەم خەباتە دەکرێت لە ناوچە کوردییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا شێوەیەکی تایبەت وەربگرن. بە ڕەچاوکردنی مێژووە دەوڵەمەندەکەیان، ناسنامە کولتوورییە جیاوازەکەیان و ئاستەنگە کۆمەڵایەتی و سیاسییە بەردەوامەکان، تێگەیشتن لە دینامیکەکانی سانسۆر و ئازادیی چاپەمەنی لە کاروباری کورددا پێویستە، بە تایبەتی لە چوارچێوەی جیۆپۆلەتیکی ناوچەکەدا. ئەم نووسینەی بلۆگ لە بارودۆخی ئێستای هەواڵی کوردی، ئاستەنگەکانی بەردەم ڕۆژنامەوانان و کاریگەریی سانسۆر لەسەر بارودۆخی کۆمەڵایەتی و ئابووری دەکۆڵێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە سەرەتای کۆمەڵایەتی، کولتووری و وەرزشیی ئاردە گولەر بکۆڵنەوە. ئەمڕۆ بنەچە، ناسنامە و کاریگەریی وەرزشیی جیهانیی ئاردە گولەر بناسن!
وتارەکە بخوێنەوە
لە ڕێگەی پاشایەتییە کۆنەکان، کاریگەریی عوسمانی و خەباتە هاوچەرخەکانەوە، مێژووی دەوڵەمەندی باکووری کوردستان (باکوور) بناسەن. لە گەشتە کولتووری و سیاسییە تایبەتەکەی تێبگەن.
وتارەکە بخوێنەوە
لە وێنە قاوەییەکەی ساڵی 1885دا، سێ ژن بە جلوبەرگی نەریتییەوە بە ئارامی ڕاوەستاون و دەربڕینی ڕووخساریان تێکەڵەیەکە لە شێلگیری و بڕیاری بێدەنگ. ئەمانە ژنانی ئاسایی نین؛ ئەنەندیبای جۆشی لە هیندستان، کێی ئۆکامی لە ژاپۆن و سەبات ئیسلامبوولی لە سووریان، کە یەکەم پزیشکە ژنە مۆڵەتپێدراوەکانی وڵاتەکانی خۆیان بوون. لە کاتێکدا چیرۆکی جۆشی و ئۆکامی تا ڕادەیەک شوێنیان لە گێڕانەوە مێژووییەکاندا گرتووە، سەبات ئیسلامبوولی هێشتا لە تەمێکی نهێنیدا ماوەتەوە؛ ژنێکی ڕێگەخۆشکەر کە ژیانی ڕۆحی نەچەماوەی ئەو ژنانە نیشان دەدات کە لە کۆتایی سەدەی 19دا ڕووبەڕووی ڕێساکانی کۆمەڵگە دەبوونەوە.
وتارەکە بخوێنەوە