پێشەکی
لە نێو پاڵەوانە زۆرەکانی بنەماڵەی گوودەرز لە شاینامەدا، بەهرام وەک یەکێک لە مرۆڤدۆستترین و ویژداندارترینەکان دەردەکەوێت، پاڵەوانێکی ئازا کە نەک تەنها بە ئازایەتی بەڵکو بە ویژدانە ناسکەکەی و مردنە تراژیدی و بە قووڵی مرۆڤانەکەی بیر دەکرێتەوە. بەهرامی کوڕی گوودەرزی سەرۆکی بنەماڵە و برای پاڵەوانە مەزنەکە گیڤ، پاڵەوانێکی دڵسۆزی ئێران بوو کە چیرۆکەکەی یەکێکە لە کاریگەرترین چیرۆکە زۆرەکانی حەماسەکە سەبارەت بە جەنگاوەرەکانی.
چیرۆکی بەهرام بە تراژیدیای شازادە فۆروودەوە بەستراوە کە بەبێ ئەنجام هەوڵی ڕزگارکردنی دا، هەروەها بە یەکێک لە دڵتەزێنترین ڕووداوەکانی تەواوی شاینامە: مردنی لە گەڕان بەدوای قامچییەکی ونبوودا لە مەیدانی جەنگ. لەم ڕووداوانەدا حەماسەکە لە مەودای مەزنی جەنگی حەماسییەوە ڕوو دەکاتە دڵی مرۆڤ، بەرەو ویژدان و شەرمەزاری، بەرەو بەدفاڵی و خەم، و بەهرام وەک یەکێک لە کاریگەرترین کەسایەتییە مرۆڤانەکانی دەردەکەوێت، پاڵەوانێک کە ویژدان و خەمەکانی خۆی زیاتر لە دوژمن لەناوی برد.
بەهرام کە سەر بە میراتە هاوبەشە حەماسییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتێک کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی جیهانی ئێرانی هاوبەشن تێیدا، یەکێکە لە پاڵەوانە شایستەکانی بنەماڵەی گوودەرز، ئەو بنەماڵە مەزنە جەنگاوەرەی ئێران. ناسینی ئەو واتە ناسینی لایەنە نزیکتر و مرۆڤانەترەکەی پاڵەوانێتیی حەماسەکە، ئەو ویژدانەی شین بۆ مردنێکی ناحەق دەگێڕێت و ئەو چارەنووسە سەیر و خەمناکەی بەسەر پاڵەوانێکدا دێت لە شوێنکەوتنی شتێکی بچووک کە ناوی خۆی لەسەرە. چیرۆکەکەی یەکێکە لە بیرلەماوترین چیرۆکە کەمتر ناسراوەکانی کتێبی پاشاکان.
ناوەڕۆک
بەهرام کێ بوو؟
بەهرام پاڵەوانێکی ئێرانیی شاینامەیە، کوڕێکی گوودەرزی سەرۆکی بنەماڵە و برای پاڵەوانە مەزنەکە گیڤ و جەنگاوەرەکان ڕۆهام و هۆژیر، پاڵەوانێکی بنەماڵە بەناوبانگەکەی گوودەرز. وەک پاڵەوانێکی ئازا و دڵسۆز و ویژداندار، لە جەنگەکانی دژی توراندا خزمەتی ئێرانی کرد و پێش هەموو شتێک بە دوو ڕووداو بیر دەکرێتەوە: هەوڵە بێئەنجامەکەی بۆ ڕزگارکردنی شازادە فۆروود لە مردنێکی ناحەق و مردنە تراژیدییەکەی خۆی کاتێک بەدوای قامچییە ونبووەکەیدا گەڕایەوە مەیدانی جەنگ. یەکێکە لە مرۆڤدۆستترین و کاریگەرترین پاڵەوانەکانی تەواوی حەماسەکە.
پاڵەوانێکی بنەماڵەی گوودەرز
بەهرام سەر بە بنەماڵەی گوودەرز بوو، یەکێک لە دوو مەزنترین بنەماڵەی جەنگاوەری ئێران لە شاینامەدا، کە تەنها بنەماڵەی سام و ڕۆستەم لە پێشی بوو. گوودەرزی باوکی سەرۆک و پیاوە بەساڵاچووەکەی بنەماڵە بوو و لە نەریتەکەدا باوکی ژمارەیەکی زۆری کوڕە جەنگاوەرەکان بوو؛ لە براکانی بەهرام گیڤی بەناوبانگ، یەکێک لە پاڵەوانە پێشەنگەکانی سەردەمەکە، هەروەها ڕۆهام و هۆژیر هەبوون. بەمەش ئەندامی هۆزێکی بەهێزی پاڵەوانان بوو کە لە ماوەی نەوەکانی جەنگەکانی لەگەڵ توراندا زۆرێک لە مەزنترین جەنگاوەرەکانیان بۆ ئێران دابین کرد.
لە ناو ئەم بنەماڵەی پاڵەوانانەدا، بەهرام کەسایەتیی تایبەتی خۆی هەبوو. جەنگاوەرێکی ئازا و لێهاتوو بوو کە لە جەنگ و هەڵمەتە مەزنەکاندا لە نێو پاڵەوانان جێگای خۆی گرت؛ بەڵام پێش هەموو شتێک بە تایبەتمەندییەک دەناسرایەوە کە لە نێو پاڵەوانە توندەکانی حەماسەکەدا کەمتر بوو: ویژدانێکی هەستیار و وردبین، توانای هەستکردن بە خەم و هەستی ئەخلاقی کە جیای دەکاتەوە. لە کاتێکدا زۆر پاڵەوان بە هێز یان شانازی دەناسرێنەوە، بەهرام بە مرۆڤدۆستی و هەستی ڕاست و هەڵە و ئەو خەمە دەناسرێتەوە کە کردارێکی ناحەق دەیتوانی لە ناخیدا بیورووژێنێت. ئەم ویژدانە چارەنووسە تراژیدییەکەی دادەڕشت و لە کۆتاییدا یارمەتیدەری یەکلاییبوونەوەی بوو.
خاڵە سەرەکییەکان
بەهرام پاڵەوانێکی بنەماڵەی گوودەرز، کوڕی گوودەرز و برای گیڤ بوو.
جەنگاوەرێکی ئازا بوو کە بە ویژدانێکی هەستیار و وردبین دەناسرایەوە.
ڕاوێژکاری شازادە سیاوەش بوو.
بەبێ ئەنجام هەوڵی ڕزگارکردنی شازادە فۆروودی لە کوشتنێکی ناحەق دا.
بە قووڵی خەمبار بوو و سوپای بە تاوانبار لە مردنی فۆروود دەزانی.
بە شێوەیەکی تراژیدی لە گەڕانەوە بۆ مەیدانی جەنگ بۆ قامچییە ونبووەکەیدا مرد.
زانیارییە خێراکان
ناو: بەهرام، کوڕی گوودەرز
سەرچاوە: شاینامە، کتێبە فارسییەکەی پاشاکان
باوک: گوودەرز، سەرۆکی بنەماڵەی گوودەرز
براکان: گیڤ و ڕۆهام و هۆژیر
بنەماڵە: بنەماڵەی گوودەرز
کەسایەتی: ئازا و دڵسۆز و خاوەن ویژدانێکی ناسک
ڕۆڵی لەگەڵ سیاوەش: یەکێک لە ڕاوێژکارە متمانەپێکراوەکانی شازادە
ڕووداوی بەناوبانگ: هەوڵە بێئەنجامەکەی بۆ ڕزگارکردنی شازادە فۆروود
مردن: دوای گەڕانەوە بۆ قامچییە ونبووەکەی لەلایەن تەژاوەوە کوژرا
تۆڵەی لەلایەنەوە کرایەوە: گیڤی برای کە تەژاوی کوشت
ڕاوێژکاری سیاوەش
یەکێک لە ڕۆڵە سەرەتاییەکانی بەهرام لە حەماسەکەدا ڕاوێژکاریی متمانەپێکراوی شازادە پاکەکە سیاوەش بوو، کوڕە بەدچارەنووسەکەی کەیکاووس. کاتێک سیاوەش کە لە باوک و دەرباری ئێران دوور کەوتبووەوە، بڕیاری دا خزمەتی توران بکات، بەهرام لەو کەسانە بوو کە ئامۆژگارییان کرد ئەمە نەکات و هەوڵیان دەدا شازادە لەو ڕێگایە پاشگەز بکەنەوە کە لە خاکی دوژمن بەرەو لەناوچوونی دەبرد. گوێ بە ڕاوێژەکە نەدرا و سیاوەش چووە توران کە لەوێ تووشی مردنە تراژیدییەکەی دەبوو.
کاتێک سیاوەش ڕۆیشت و سوپای ئێرانی ڕادەست کرد، لە نەریتەکەدا فەرماندەییی سوپاکە بە بەهرام سپێردرا تا هاتنی فەرماندە تووس، نیشانەیەکی ئەو متمانەیەی پێی کرا. ئەم ڕۆڵە سەرەتاییە بەهرام وەک کەسایەتییەکی دانا و پشتپێبەستراو لە نێو پاڵەواناندا پیشان دەدات، کە ڕاوێژەکەی دروست بوو تەنانەت کاتێک گوێی لێ نەدەگیرا و جێگیرییەکەی وای لێ دەکرد شیاوی فەرماندەیی بێت. هەروەها بە چیرۆکە تراژیدییەکەی سیاوەشەوە بەستیەوە کە کوشتنی لە توران جەنگە مەزنەکەی تۆڵەکردنەوەی دەجووڵاند، ئەو جەنگەی خودی بەهرام ڕۆڵی خۆی تێدا دەگێڕا و کۆتایی خۆی تێدا دەدۆزییەوە. ڕاوێژە دانایانەکەی بۆ شازادە بەدچارەنووسەکە پێشەکییەکی شیاوە بۆ پاڵەوانێک کە بە ویژدان و تێگەیشتنی دروست دەناسرێتەوە.
تراژیدیای فۆروود
گرنگترین و دڵتەزێنترین ڕۆڵی بەهرام لە ڕووداوە تراژیدییەکەی فۆرووددا دێت، کوڕە گەنجەکەی سیاوەش لە دایکێکی تورانی و بەمەش برای لەباوکەوەی پاشا کەیخوسرەو. کاتێک سوپای ئێران لە جەنگی تۆڵەکردنەوەدا بەرەو توران دەڕۆیشت، تووشی فۆروودی گەنج بوون کە لەسەر شاخێکەوە سەیری دەکردن و فەرماندە تووس کە نەیدەناسی، بە دوژمنێکی تورانی داینا و بەهرامی نارد بەرەنگاری ببێتەوە و بیکوژێت.
کاتێک بەهرام گەیشتە فۆروود، گەنجەکە خۆی ناساند و ڕایگەیاند کە کوڕی سیاوەشە و دەیەوێت بۆ تۆڵەکردنەوەی باوکی بچێتە پاڵ ئێرانییەکان. بەهرام کە ڕاستییەکە و ئەو هەڵە قورسەی هەڕەشەی دەکرد ناسی، گەڕایەوە لای تووس و پێی گوت فۆروود دوژمن نییە، بەڵکو خزم و هاوپەیمانە. بەڵام تووسی شاناز و پەلەکار باوەڕی نەکرد و هەر فەرمانی کوشتنی شازادە گەنجەکەی دا. بەهرام هەوڵی دا تووس و ئێرانییەکان لە کردە ناحەقەکە ڕابگرێت و بە پاڕانەوە دژایەتیی کرد، بەڵام بێئەنجام بوو: لە کۆتاییدا فۆروود لەلایەن پاڵەوانەکان بیژەن و ڕۆهامەوە کوژرا. کوشتنی شازادە بێتاوانەکە کە بەهرام ئەوەندە هەوڵی ڕێگریکردنی دابوو، تراژیدیا و ناحەقی بوو و قورسایییەکی ترسناکی لەسەر ویژدانی بەهرام دروست دەکرد.
بارگرانیی ویژدان
ئەوەی بەهرام دوای مردنی فۆروود جیادەکاتەوە قووڵیی هەستە ئەخلاقییەکەیە. کوشتنی فۆروودی بێتاوانی بە ناحەقییەکی قورس دەزانی، ڕشتنی خوێنی بێتاوانێک کە ئێرانییەکان لەبەری شیاوی سزای خودا بوون. کاتێک پاشان سوپاکە تووشی زنجیرەیەک کارەسات بوو، زۆر سەرباز لە زریانێکی لەناکاو و ترسناکی بەفردا مردن و شکستی زیاتریان بە دەستی تورانییەکان هێنا، بەهرام لەم کارەساتانەدا سزای خوداییی مردنە ناحەقەکەی فۆروودی بینی، حوکمی ئاسمان بەسەر تاوانی سوپاکەدا.
ئەم بارگرانییەی ویژدان بەهرامی گۆڕی. خۆی و هاوڕێکانی بە تاوانباری خوێنی بێتاوانێک دەزانی و دەستی سزای خوداییی لە ئازارەکانیاندا دەبینی؛ کەوتە خەمێکی قووڵ و لە نەریتەکەدا چیتر بایەخی بە ژیانی خۆی نەدەدا. ئەمە وێنەیەکی سەرسوڕهێنەر و کاریگەرە کە لە نێو پاڵەوانە توندەکانی حەماسەکەدا دەگمەنە: جەنگاوەرێک کە کردارێکی ناحەق ئەوەندە برینداری کردووە و ویژدان و هەستی تاوانباری و حوکمی خودا ئەوەندە بارگرانییان لەسەر دروست کردووە کە ئارەزووی ژیان لەدەست دەدات. ئەم دۆخی خەم و بێباکییە بەرامبەر پاراستنی خۆیە کە زەوی بۆ کۆتاییە تراژیدییەکەی خۆش دەکات، چونکە پاڵەوانێک کە چیتر ژیانی خۆی ناپارێزێت کەسێکە کە چارەنووس بە ئاسانی دەتوانێت بیبات. لە ویژدانە بارگرانەکەی بەهرامدا حەماسەکە یەکێک لە قووڵترین نیگاکانی بۆ ناخە ئەخلاقی و مرۆڤانەکەی پاڵەوانەکانی پیشانمان دەدات.
قامچییە ونبووەکە
مردنی بەهرام یەکێکە لە دڵتەزێنترین و بە شێوەیەکی سەیر مرۆڤانەترین ڕووداوەکانی تەواوی شاینامە. لە ماوەی هەڵمەتەکەدا، لە جەنگی بەرامبەر تورانییەکان، بەهرام قامچییەکەی لە مەیدانی جەنگ ون کرد. ناوی لەسەر دەسکەی قامچییەکە بوو و بەهرام ونبوونەکەی بە بەدفاڵی زانی و پێش هەموو شتێک لەوە ترسا دوژمن ڕەنگە بیدۆزێتەوە و شانازیی درۆیین بکات و بە بوونی شتێک لە دەستیدا کە ناوی ئەوی لەسەرە، بانگەشەی سەرکەوتنێکی بەسەریدا بکات.
بەم شێوەیە، بە پێچەوانەی ئامۆژگاریی گوودەرزی باوکی و گیڤی برای کە داوایان لێ کرد نەڕوات، بەهرام بە تەنها گەڕایەوە مەیدانی جەنگ بۆ دۆزینەوەی قامچییە ونبووەکە. لەوێ لە نەریتەکەدا تەنانەت وەستا بۆ بەستنی برینەکانی سەربازێکی برینداری ئێرانی کە دۆزییەوە، کۆتا کردەیەکی مرۆڤدۆستیی تایبەتی خۆی. لە کۆتاییدا قامچییەکەی دۆزییەوە؛ بەڵام تورانییەکان هێرشیان کردە سەری و گەمارۆیان دا و جەنگاوەری دوژمن، تەژاو، برینێکی کوشندەی لێ دا. گیڤی برای بە خەم و تووڕەییەوە لە ژێر پەردەی تاریکیدا بە ئەسپ ڕۆیشت، تەژاوی گرت و هێنای بۆ لای بەهرامی لە سەرەمەرگ و پێش ئەوەی بەهرام کۆتا هەناسەی بدات، لەبەر چاوی براکەی بکوژەکەی کوشت. بەم شێوەیە بەهرام مرد، شتێکی بچووک کە ناوی لەسەر بوو لەناوی برد، لە یەکێک لە خەمناکترین و مرۆڤانەترین مردنەکانی تەواوی حەماسەکەدا.
هێما و مانا
بەهرام لایەنە مرۆڤانەتر و ویژداندارترەکەی پاڵەوانێتی لە شاینامەدا بەرجەستە دەکات و لە شانازیی توند و هێزی زۆر پاڵەوانە مەزنەکان جیادەوەستێت. هەوڵە بێئەنجامەکەی بۆ ڕزگارکردنی فۆروود و خەمە قووڵەکەی لە مردنی بێتاوانەکە و هەستی حوکمی خودایی پاڵەوانێکی خاوەن ویژدانێکی ناسک و هەستی ئەخلاقی دەردەخەن، کە شین بۆ ناحەقی دەگێڕێت و خۆی و هاوڕێکانی لەبەردەم ئاسماندا بە بەرپرسیار دەزانێت. حەماسەکە لە ئەودا نەک تەنها ڕێز لە ئازایەتی بەڵکو لە ویژدان دەگرێت، توانای هەستکردن بە قورساییی کردارێکی ناحەق.
مردنەکەی مانایەکی قووڵ و خەمگینی لەخۆ دەگرێت. ئەوەی پاڵەوانێکی ئەوەندە ئازا نەک لە پێکدادانێکی مەزنی پاڵەواناندا، بەڵکو لە گەڕانەوە بۆ قامچییەکی ونبوو، شتێکی بچووک کە ناوی لەسەرە، بە کۆتایی خۆی بگات، خەمێکی سەیر و بیرلەمانەوەیی بە چیرۆکەکەی دەبەخشێت. لە ڕۆڵی بەدفاڵی و شەرەف لە جیهانی پاڵەوانیدا دەدوێت، لە ترسی شانازیی درۆیینی دوژمن و لەوەی پاڵەوانێک کە خەم بارگرانیی لەسەر دروست کردووە و بایەخ بە ژیانی خۆی نادات، ڕەنگە چارەنووسێکی بچووک و خەمناک بیبات. حەماسەکە لە قامچییە ونبووەکە و ئەو مردنەی هێنای، لە شکۆی جەنگەوە ڕوو دەکاتە لاوازی و هەستەکانی دڵی مرۆڤ؛ بەهرام وەک یەکێک لە کاریگەرترین کەسایەتییە مرۆڤانەکانی دەوەستێت، پیاوێکی ئازا و ویژداندار کە ویژدان و بەدفاڵی و خەم لەناوی برد. چیرۆکەکەی بە تایبەتی لەبەر مرۆڤانەبوونی لە بیر دەماوێتەوە.
بەهرام و کوردەکان
بەهرام سەر بە میراتە هاوبەشە حەماسییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتی شاینامە کە کورد لەگەڵ فارس و گەلانی دیکەی ئێرانی هاوبەشن تێیدا. وەک گەلێکی ئێرانی کە ڕەگی قووڵی لەم جیهانە کولتوورییەدا هەیە، کورد میراتگری زنجیرە مەزنەکەی پاڵەوانەکانن، لەوانە جەنگاوەرەکانی بنەماڵەی گوودەرز کە بەهرام سەر بەوە، ئەو هۆزە بەهێزەی پاڵەوانانی حەماسەکە.
ڕاستگۆیی ئەوە دەخوازێت بگوترێت بەهرام، وەک پاڵەوانەکانی دیکەی شاینامە، بەشێکە لەم نەریتە فراوانترە ئێرانییە، نەک کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد؛ پاڵەوانێکی ڕابردووە ئەفسانەییە هاوبەشەکەی تەواوی گەلە ئێرانییەکانە. بەڵام ئەو خەسڵەتانەی چیرۆکەکەی بەرجەستەیان دەکات، ویژدان و مرۆڤدۆستی و خەمی ناحەقی و خەمە بیرلەمانەوەییەکەی مردنەکەی، گشتین و لە سەرانسەری جیهانە کولتوورییە ئێرانییەکەدا ڕەنگیان داوەتەوە، لەوانە لە نێو کوردەکاندا کە لە مێژە حەماسە مەزنەکەیان بە خۆشەویست زانیوە. میراتە هاوبەشەکە لە کەسایەتیی بەهرامدا وێنەی پاڵەوانە ویژداندار و مرۆڤدۆستەکە پێشکەش دەکات، وێنەیەک کە هی هەموو ئەو گەلانەیە کە کتێبی پاشاکانیان بە خۆشەویست زانیوە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا لە شاینامەدا چەند پاڵەوانێک بە ناوی بەهرام هەن؟ بەڵێ؛ بەهرام ناوێکی باوە لە حەماسەکەدا و زیاتر لە یەک کەسایەتی هەڵی دەگرێت و ئەمە دەتوانێت سەرلێشێواوی دروست بکات. بەهرامی ئەم گێڕانەوەیە بە تایبەتی کوڕی گوودەرز و برای گیڤە، پاڵەوانی ڕووداوەکەی فۆروود و مردنە تراژیدییەکەی قامچییە ونبووەکە. کەسایەتییەکانی دیکەش لە حەماسەکەدا ئەم ناوەیان هەیە و لە مێژووی دواتری ئێراندا وەک ناوێکی پاشایەتی بەناوبانگە. ئەو کردارانەی لێرە وەسف کراون هی بەهرامی بنەماڵەی گوودەرزن.
بۆچی بەهرام بۆ قامچییەک ژیانی خۆی خستە مەترسییەوە؟ هۆکارەکە لە گرنگیدانە قووڵەکەی جیهانی پاڵەوانی بە شەرەف و بەدفاڵیدایە. ناوی بەهرام لەسەر قامچییەکە بوو و ترسا ئەگەر دوژمن بیدۆزێتەوە ڕەنگە شانازیی درۆیین بکات و بانگەشەی سەرکەوتنێکی بەسەریدا بکات، بێشەرەفییەک کە نەیدەتوانی بەرگەی بگرێت. هەروەها ونبوونەکەی بە بەدفاڵی زانی. سەرباری ئەوە، لە نەریتەکەدا بەهرام لەم خاڵەدا خەمی مردنی فۆروود ئەوەندە بارگرانیی لەسەر دروست کردبوو کە چیتر زۆر بایەخی بە ژیانی خۆی نەدەدا. بەمەش گەڕانەوەکەی بۆ قامچییەکە بە شەرەف و بەدفاڵی و ئەو خەمەوە بەسترا بوو کە وای لێ کردبوو بایەخ بە پاراستنی خۆی نەدات.
ئایا چیرۆکی بەهرام مێژووە؟ نەخێر؛ بەهرام سەر بە زنجیرە ئەفسانەییەکانی شاینامەیە، نەک مێژووی بەڵگەدار. کەسایەتییەکی سەردەمی پاڵەوانیی حەماسەکەیە و کردار و مردنە تراژیدییەکەی سەر بە بواری ئەفسانەن، نەک ڕاستی. چیرۆکەکەی دەبێت وەک ئەفسانەیەکی پاڵەوانی بنرخێنرێت کە بە تایبەتی بە مرۆڤانەبوون و کاریگەریی خەمەکەی و وێنەی ویژدان و خەم و چارەنووسە خەمناکەکەی پیاوێکی ئازا و هەستیار بایەخی هەیە، نەک وەک تۆماری ڕووداوی ڕاستەقینە.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
گوودەرز: سەرۆکی بنەماڵە، باوکی بەهرام
گیڤ: پاڵەوانە مەزنەکە، برای بەهرام و تۆڵەکەرەوەی
تووس: فەرماندەکە کە پەلەکارییەکەی فۆروودی بەرەو لەناوچوون برد
سیاوەش: شازادە پاکەکە کە بەهرام ئامۆژگاریی کرد
کەیخوسرەو: پاشاکە، برای لەباوکەوەی فۆروودی کوژراو
بیژەن: پاڵەوانەکە کە بەشداریی لە کوشتنی فۆرووددا کرد
ئەفراسیاب: پاشای تورانی جەنگە مەزنەکە
شاینامە: کتێبە حەماسییەکەی پاشاکان کە بەهرام تێیدا دەردەکەوێت
پرسیارە باوەکان
بەهرام لە شاینامەدا کێ بوو؟
بەهرام پاڵەوانێکی ئێرانیی شاینامە بوو، کوڕێکی گوودەرزی سەرۆکی بنەماڵە و برای پاڵەوانە مەزنەکە گیڤ، پاڵەوانێکی بنەماڵە بەناوبانگەکەی گوودەرز. وەک پاڵەوانێکی ئازا و دڵسۆز و ویژداندار، لە جەنگەکانی بەرامبەر توراندا خزمەتی ئێرانی کرد و پێش هەموو شتێک بە هەوڵە بێئەنجامەکەی بۆ ڕزگارکردنی شازادە فۆروود لە مردنێکی ناحەق و مردنە تراژیدییەکەی خۆی بیر دەکرێتەوە کاتێک بەدوای قامچییە ونبووەکەیدا گەڕایەوە مەیدانی جەنگ.
بنەماڵەی بەهرام کێ بوون؟
بەهرام کوڕێکی گوودەرز بوو، سەرۆک و پیاوە بەساڵاچووەکەی بنەماڵەی گوودەرز، یەکێک لە دوو مەزنترین بنەماڵەی جەنگاوەری ئێران. لە براکانی پاڵەوانی بەناوبانگ گیڤ، یەکێک لە پاڵەوانە پێشەنگەکانی سەردەمەکە، هەروەها ڕۆهام و هۆژیر هەبوون. بەمەش سەر بە هۆزێکی بەهێزی جەنگاوەران بوو کە لە ماوەی نەوەکانی جەنگەکانی لەگەڵ توراندا زۆرێک لە مەزنترین پاڵەوانەکانیان بۆ ئێران دابین کرد.
ڕۆڵی بەهرام لە تراژیدیای فۆرووددا چی بوو؟
کاتێک سوپای ئێران تووشی شازادە گەنجەکە فۆروود، کوڕی سیاوەش، بوو، فەرماندە تووس بە هەڵە بە دوژمن داینا و بەهرامی بۆ کوشتنی نارد. فۆروود خۆی ناساند و بەهرام کە وەک خزم و هاوپەیمان ناسی، گەڕایەوە و داوای لە تووس کرد بیپارێزێت. بەڵام تووس باوەڕی نەکرد و فەرمانی کوشتنی فۆروودی دا. بەهرام بەبێ ئەنجام هەوڵی دا ئێرانییەکان لە کردە ناحەقەکە ڕابگرێت، بەڵام فۆروود کوژرا، تراژیدیایەک کە قورسایییەکی زۆری لەسەر ویژدانی بەهرام دروست کرد.
بەهرام چۆن مرد؟
بەهرام لە یەکێک لە دڵتەزێنترین ڕووداوەکانی حەماسەکەدا مرد. دوای ئەوەی قامچییەکەی کە ناوی لەسەر بوو لە مەیدانی جەنگ ون کرد، ترسا دوژمن ڕەنگە بیدۆزێتەوە و شانازیی درۆیین بکات و ونبوونەکەی بە بەدفاڵی زانی. بە پێچەوانەی ئامۆژگاریی گوودەرزی باوکی و گیڤی برای، بە تەنها گەڕایەوە بیدۆزێتەوە. قامچییەکەی وەرگرتەوە، بەڵام تورانییەکان گەمارۆیان دا و جەنگاوەر تەژاو برینێکی کوشندەی لێ دا. گیڤی برای بە گرتن و کوشتنی تەژاو لە تەنیشت بەهرامی لە سەرەمەرگ تۆڵەی بۆ کردەوە.
بۆچی بەهرام لەبارەی مردنی فۆروودەوە هەستی بە تاوانباری دەکرد؟
بەهرام کوشتنی فۆروودی بێتاوانی بە ناحەقییەکی قورس دەزانی، ڕشتنی خوێنی بێتاوانێک کە ئێرانییەکان لەبەری شیاوی سزای خودا بوون. کاتێک پاشان سوپاکە تووشی کارەسات بوو، لەوانە مردنی زۆر سەرباز لە زریانێکی بەفردا و شکست بە دەستی تورانییەکان، بەهرام لەم کارەساتانەدا سزای خوداییی مردنە ناحەقەکەی فۆروودی بینی. خۆی و هاوڕێکانی بە تاوانبار زانی و کەوتە خەمێکی قووڵ و لە نەریتەکەدا چیتر بایەخی بە ژیانی خۆی نەدەدا.
ئایا چیرۆکی بەهرام مێژووە؟
نەخێر؛ بەهرام سەر بە زنجیرە ئەفسانەییەکانی شاینامەیە، نەک مێژووی بەڵگەدار. کەسایەتییەکی سەردەمی پاڵەوانیی حەماسەکەیە و کردار و مردنە تراژیدییەکەی سەر بە بواری ئەفسانەن، نەک ڕاستی. باشترە چیرۆکەکەی وەک ئەفسانەیەکی پاڵەوانی بنرخێنرێت کە بە تایبەتی بە مرۆڤانەبوون و کاریگەریی خەمەکەی و وێنەی ویژدان و خەم و چارەنووسە خەمناکەکەی پیاوێکی ئازا و هەستیار بایەخی هەیە، نەک وەک تۆماری ڕووداوی ڕاستەقینە.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
Bahram, son of Godarz - Encyclopaedia Iranica
Bahram (Shahnameh) - Wikipedia
Giv Avenges Bahram by Slaying Tazhav - The Metropolitan Museum of Art
Characters of Firdowsi's Shahname - Iraj Bashiri