پێشەکی
لە ناو پاڵەوانەکانی شاهنامەدا، گیڤ وەک نموونەی تەواوی دڵسۆزی و تەرخانکردنی جێگیری خۆی دەدرەوشێتەوە. بەناوبانگترین کوڕی باپیر و سەرۆکەکە گودەرز و پاڵەوانێکی بنەماڵە خانەدانەکەی کارەن بوو؛ گیڤ لە هەموو شتێک زیاتر بە کردەوە نائاساییەکەی گەڕانە حەوت ساڵەکەی لە بیر ماوە؛ گەڕانە تەنهاکەی بە ناو خاکی توراندا بۆ دۆزینەوەی شازادە ونبووەکە کەیخوسرەو و گەڕاندنەوەی بۆ نیشتمانی ئێران.
گیڤ جەنگاوەرێکی بەهێز و خزمەتکارێکی دڵسۆزی پاشاکانی و باوکی پاڵەوانەکە بیژەن بوو؛ یەکێک لە پاڵەوانە ناوەندییەکانی ئامانجی ئێران لە شەڕە درێژەکانی دژ بە توراندا. لە هەڵمەتە مەترسیدارەکاندا یاوەریی کەیکاووسی کرد، لە جەنگە گەورەکانی سەردەمەکەدا جەنگا و بە دڵسۆزی و ئازایەتییەکەی یارمەتیی گەڕاندنەوەی پاشا مافدارەکە و تۆڵەسەندنەوەی سییاوەشە کوژراوەکەی دا. گەڕانە حەوت ساڵەکەی یەکێکە لە کاریگەرترین بەڵگەکانی دڵسۆزی لە تەواوی داستانەکەدا.
گیڤ سەر بە میراتە داستانییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە؛ نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی تری جیهانی ئێرانیدا هاوبەشی دەکەن. چاکە پاڵەوانییەکانی دڵسۆزی و بەرگەگرتن و تەرخانکردنی خۆی بەبێ خۆپەرستی بۆ پاشا و وڵات بەرجەستە دەکات. ناسینی گیڤ ناسینی پاڵەوانە دڵسۆزەکەیە کە پێداگریی لە ساڵانی سەختیی تەنهاییدا پاشا نموونەییەکەی گەیاندە تەختەکەی؛ پاڵەوانێک کە گەورەییەکەی تەنها لە هێزی بازوویدا نییە، بەڵکو لە جێگیریی دڵە دڵسۆزەکەیدایە.
ناوەڕۆک
گیڤ کێ بوو؟
گیڤ، کە بە گێڤیش دەنووسرێت، یەکێکە لە پاڵەوانە گەورە ئێرانییەکانی شاهنامە؛ دیارترین کوڕی باپیر و سەرۆکەکە گودەرز و پاڵەوانێکی پێشەنگی بنەماڵەی کارەن. جەنگاوەرێکی خاوەن بوێریی بەرچاو و دڵسۆزیی نەگۆڕ بوو؛ لە شەڕە درێژەکانی دژ بە توراندا خزمەتی پاشاکانی ئێرانی کرد. لە هەموو شتێک زیاتر بە گەڕانە حەوت ساڵەکەی بەناوبانگە بۆ دۆزینەوەی شازادە ونبووەکە کەیخوسرەو لە توران و گەڕاندنەوەی بۆ ئێران. باوکی پاڵەوانەکە بیژەن و یەکێک لە کەسایەتییە ناوەندییەکانی سەردەمە پاڵەوانییە ئێرانییەکە بوو.
کوڕی گودەرز
گیڤ بەناوبانگترین کوڕی گودەرز بوو، باپیر و سەرۆکە ڕێزلێگیراوەکەی بنەماڵەی کارەن؛ بەم شێوەیە ئەندامی یەکێک لە گەورەترین بنەماڵە جەنگاوەرەکانی ئێران بوو کە تەنها دوای بنەماڵەی ڕۆستەم دەهات. لە ڕەچەڵەکی داستانەکەدا ئەم بنەماڵەیە لە قارەن، کوڕە جەنگاوەرەکەی کاوەی ئاسنگەر، هاتبوو؛ گیڤ ئەم میراتە جێی شانازییەی ئازایەتی و خزمەتی دڵسۆزانە بۆ تەخت بەرەو پێش برد.
وەک پێشەنگی کوڕە زۆرەکانی گودەرز، گیڤ لە پێشی نەوە نوێکەی پاڵەوانانی بنەماڵەکەیدا وەستا. لە کاتێکدا باوکی گودەرز باپیر و سەرۆکە پیرە داناکە و فەرماندەی پیر بوو، گیڤ پاڵەوانێک بوو لە لووتکەی هێزی خۆیدا؛ پاڵەوانە چالاکەکە کە کردەوەکانی شەرەفی بنەماڵەکەیان بە ناو شەڕەکانی سەردەمەکەیدا برد. بەستەری نێوان باوک و کوڕ یەکێک لە داوە گەرمەکانی داستانەکەیە؛ گودەرزی پیر و گیڤی ئازا بە درێژایی هەڵمەتە درێژەکان شان‌بەشانی یەکتر بۆ ئامانجی ئێران خزمەتیان کرد. بنەماڵەی کارەن لە گیڤدا یەکێک لە گەورەترین پاڵەوانەکانی خۆی دۆزییەوە؛ ئەو کوڕەی لە هەر کەسێکی تر زیاتر شکۆی ڕەچەڵەکەکەی باوکی پاراست و زیاد کرد.
خاڵە سەرەکییەکان
گیڤ پاڵەوانێکی گەورەی شاهنامە و پێشەنگی کوڕەکانی گودەرز بوو.
پاڵەوانێکی بنەماڵە خانەدانەکەی کارەن بوو.
بۆ حەوت ساڵ لە توران بەدوای شازادە ونبووەکە کەیخوسرەودا گەڕا.
کەیخوسرەو و دایکی فەرەنگیسی بە سەلامەتی بۆ ئێران هێنا.
لە شەڕەکانی دژ بە توراندا پاڵەوانێکی پێشەنگ بوو.
باوکی پاڵەوانەکە بیژەن بوو.
زانیارییە خێراکان
ناو: گیڤ (هەروەها گێڤ)
سەرچاوە: شاهنامە، کتێبە فارسییەکەی پاشاکان
باوک: گودەرز، باپیر و سەرۆکی بنەماڵەی کارەن
بنەماڵە: بنەماڵەی کارەن (گودەرز)
بەناوبانگترین کردەوە: گەڕانە حەوت ساڵەکە بۆ دۆزینەوەی کەیخوسرەو
یاوەرە ڕزگارکراوەکان: کەیخوسرەو و دایکی فەرەنگیس
کوڕ: بیژەن، پاڵەوانی چیرۆکە خۆشەویستییەکەی بیژەن و مەنیژە
پاشایانی خزمەتکراو: کەیکاووس و کەیخوسرەو
چاکەکان: دڵسۆزی، بەرگەگرتن، بوێری، تەرخانکردنی خۆی
پاداشت: زریی سییاوەش، لە نەریتەکەدا
گەڕانە حەوت ساڵەکە
بەناوبانگترین و ناسێنەرترین کردەوەی گیڤ گەڕانە حەوت ساڵەکەیە بۆ دۆزینەوەی شازادە ونبووەکە کەیخوسرەو. دوای کوشتنی شازادە پاکەکە سییاوەش لە توران، کوڕەکەی کەیخوسرەو لە خاکی دوژمندا بە نهێنی لەدایک بووبوو و پەروەردە کرابوو؛ میراتگرە مافدارەکەی ئێران کە بە نەناسراوی لە ناو بکوژانی باوکیدا دەژیا. کاتێک پەیامنێرە خوداییەکە سروش لە خەوندا بۆ گودەرزی ئاشکرا کرد شازادەکە زیندووە و تەنها گیڤ دەتوانێت بیگەڕێنێتەوە نیشتمان، ئەرکەکە تەنها کەوتە ئەستۆی گیڤ.
بەم شێوەیە گیڤ بە تەنها بەرەو خاکە فراوان و دوژمنکارەکەی توران ڕۆیشت؛ بۆ گەڕان بەدوای شازادەیەکدا کە هەرگیز نەیبینیبوو، بە تەنها کەمترین ئاماژەکان بۆ ڕێنیشاندانی. بۆ حەوت ساڵی درێژ بە ناو وڵاتی دوژمندا گەڕا، سەختی و مەترسی و نائومێدیی بەرگە گرت، خۆی لە گەشتە چاودێرییەکان و سیخوڕەکانی توران دەدزییەوە، بەدوای دەنگۆی گەنجێکی خانەدان لە ناو شوانانی دۆڵە دوورەکاندا دەگەڕا و هەرگیز دەستی لە گەڕانەکە هەڵنەگرت. وێنەیەکی دڵسۆزی و پێداگرییە کە لە داستانەکەدا نزیکەی بێهاوتایە؛ پاڵەوانە تەنهاکە کە بۆ پاشا و وڵاتەکەی حەوت ساڵ لە ژیانی بە گەڕانێکی تەنها و مەترسیدار دەبەخشێت. لە کۆتاییدا دڵسۆزییەکەی پاداشت درا؛ گیڤ کەیخوسرەوی گەنج، هیوا ونبووەکەی ئێرانی دۆزییەوە.
هەڵهاتن لە توران
دۆزینەوەی شازادەکە تەنها نیوەی ئەرکەکە بوو؛ پاشان گیڤ دەبوو کەیخوسرەو بە سەلامەتی لە توران دەربهێنێت و بیگەڕێنێتەوە نیشتمانی ئێران، بە ناو خاکێکدا کە هەر کە هەڵهاتنەکە ئاشکرا ببوو، تا مردن ڕاوی دەکردن. گیڤ شازادەکە و دایکی فەرەنگیسی کۆ کردەوە، کچی ئەفراسیاب و بێوەژنی سییاوەش؛ بەرەو گەشتە مەترسیدارەکە بۆ سنووری ئێران ڕۆیشت.
کاتێک هەڵهاتنەکە ئاشکرا بوو، فەرماندە تورانییەکە پیران هێزی بۆ ڕاوەدوونان نارد؛ گیڤ ناچار بوو بۆ پاراستنی ئەوانەی بەهای زۆریان هەبوو و پاراستنیان لە ئەستۆیدا بوو بجەنگێت. لە کردەوەیەکی بەناوبانگدا، نزیکەی بە تەنها هێزێکی ڕاوەدوونەری ڕاگرت؛ کاتێک خودی پیران لەگەڵ سوپایەکدا دژیان هات، گیڤ چارەیەکی دۆزییەوە بۆ جیاکردنەوەی فەرماندەکە لە پیاوەکانی و گرتنی پیران لە شەڕی تاک‌بەتاکدا. تەنها بە تکاکردنی فەرەنگیس کە چاکەکانی ڕابردووی پیرانی بۆ خێزانەکەی بیر هێنایەوە، گیانی فەرماندە دیلگرتووەکە پارێزرا. بە ئازایەتی و چارەدۆزیی گیڤ، شازادەکە و دایکی و ڕزگارکەرەکەی لە کۆتاییدا ڕێگایان بڕی و گەیشتنە ئێران؛ میراتگرە مافدارەکە گەڕێندرایەوە و شەڕە گەورەکەی تۆڵەسەندنەوە دژ بە ئەفراسیابی خستە جووڵە.
پاڵەوانی ئێران
جگە لە گەڕانە گەورەکە، گیڤ بە درێژایی شەڕەکانی سەردەمەکەی یەکێک لە پێشەنگە پاڵەوانەکانی ئێران بوو؛ لە مەیدانی جەنگ و ئەنجومەنەکانی پاشاکاندا بەردەوام ئامادە بوو. بە یەکسان خزمەتی کەیکاووس و کەیخوسرەوی کرد؛ لە هەڵمەتەکاندا یاوەریی پاشاکانی دەکرد و لە جەنگە سەرەکییەکانی ململانێ درێژەکەی دژ بە توراندا دەجەنگا. لە هەڵمەتە مەترسیدارەکاندا بەشداریی کرد، دیلگرتن و سەختیی بەرگە گرت و لە ناو کۆمەڵە پاڵەوانانە بوو کە لە ڕۆژە تاریکەکانی فەرمانڕەوایی کەیکاووسدا ڕۆستەمی بەهێز ڕزگاری کردن.
لە شەڕە گەورەکەی تۆڵەسەندنەوە بە سەرکردایەتیی کەیخوسرەودا، گیڤ فەرماندە و پاڵەوانێکی پێشەنگ بوو؛ لە هەڵمەتە لووتکەییەکانی دژ بە توراندا جەنگا و لە ناو پاڵەوانە سەرەکییەکانی ئێراندا وەستا. هەروەها کەسایەتییەکی متمانەپێکراوی ئەنجومەنە پاشایەتییەکان بوو؛ یارمەتیی ڕێکخستنی سوپاکان و نوێنەرایەتیکردنی پاڵەوانان لە بەردەم پاشادا دەدا. لە هەموو ئەم ڕۆڵانەدا گیڤ نموونەی پاڵەوانی دڵسۆز و لێهاتووی بەرجەستە دەکرد؛ جەنگاوەرێک کە هێزەکەی هاوتای دڵسۆزی و عەقڵمەندییەکەی بوو و بە جێگیری لە درێژترین و سەختترین شەڕەکانی داستانەکەدا خزمەتی پاشا و وڵاتەکەی کرد. ژیانێکی تەواوی خزمەتی دڵسۆزانەی هەبوو کە گەڕانە حەوت ساڵەکە تەنها بەناوبانگترین بەشی بوو.
باوکی بیژەن
گیڤ باوکی بیژەن بوو؛ یەکێک لە خۆشەویستترین پاڵەوانانی نەوە گەنجەکە و پاڵەوانی سەرەکیی چیرۆکە خۆشەویستییە بەناوبانگەکەی بیژەن و مەنیژە. لە ڕێگەی ئەم کوڕەوە ڕەچەڵەکەکەی گیڤ بە ناوەندی خودی جیهانە پاڵەوانییە ئێرانییەکەوە بەسترا؛ چونکە لە نەریتەکەدا دایکی بیژەن کچی خودی ڕۆستەمە گەورەکە بوو، کە بنەماڵەی کارەنی بە بنەماڵەی بەهێزترین پاڵەوانەکەی هەموویانەوە بەست.
چیرۆکە خۆشەویستییەکەی بیژەن، کە عاشقی شازادە تورانییەکە مەنیژە بوو و ئەفراسیاب خستییە ناو چاڵێک پێش ئەوەی ڕۆستەم ڕزگاری بکات، یەکێک لە گەوهەرەکانی شاهنامەیە؛ شوێنێکی لە ڕەچەڵەکی بەرزنرخێنراوترین چیرۆکەکانی داستانەکەدا بە گیڤ دەبەخشێت. وەک باوکی بیژەن، گیڤ لە پێشی نەوەیەکی تری پاڵەوانانی بنەماڵەکەیدا دەوەستێت؛ پاڵەوانە دڵسۆزەکە کە کوڕەکەی ئازایەتیی خێزانەکە و توانای خێزانەکە بۆ شەڕ و خۆشەویستی بردە ناو سەردەمێکی نوێ. لە بەردەوامیی گودەرز بۆ گیڤ بۆ بیژەندا، داستانەکە سێ نەوەی بنەماڵەیەکی گەورە بەدوادا دەچێت؛ هەر یەکەیان درەوشانەوەی خۆی بۆ تۆمارە درێژ و درەوشاوەکەی بنەماڵەی کارەن زیاد دەکات.
هێما و مانا
گیڤ لە هەموو شتێک زیاتر چاکەی دڵسۆزی بەرجەستە دەکات؛ تەرخانکردنی دڵسۆزانە و بێ خۆپەرستیی خۆی بۆ پاشا و وڵات. گەڕانە حەوت ساڵەکەی بۆ کەیخوسرەو یەکێکە لە بەرزترین وێنەکانی پێداگری و دڵسۆزی لە داستانەکەدا؛ پاڵەوانە تەنهاکە کە بۆ گەلەکەی ساڵان لە ژیانی بە ئەرکێکی تەنها و مەترسیدار دەبەخشێت و هەرگیز مل بە سەختی یان نائومێدی نادات. داستانەکە لە ڕێگەی ئەوەوە جێگیریی دڵە دڵسۆزەکە بەرز دەنرخێنێت؛ ئەو دڵسۆزییەی هەموو شتێک بەرگە دەگرێت و لە کۆتاییدا دەگاتە ئامانجەکەی.
هەروەها یەکگرتنی هێز و دڵسۆزی بەرجەستە دەکات کە داستانەکە بە نیشانەی پاڵەوانی ڕاستەقینەی دەزانێت. گیڤ لە جەنگدا بەهێزە؛ بەڵام گەورەییەکەی هێندەی لە توانای شەڕکردنیدایە لە دڵسۆزییەکەشیدایە؛ لە ئامادەیی بۆ تەرخانکردنی تەواوی خۆی بۆ خزمەتی پاشاکەی، پاراستنی بێدەستەڵاتان و پێداگری بە ناو ساڵانی خەباتی تەنهاییدا. بیرکردنەوە لە گیڤ بیرکردنەوەیە لە جوانیی دڵسۆزی و بەرگەگرتن؛ پاڵەوانێتیی خزمەتێکی درێژ و دڵسۆزانە کە لە هەموو تاقیکردنەوەیەکدا بەردەوامە، لەبری پاڵەوانێتیی ساتێکی تاکی شکۆدار. هەر یەکێکە لە خۆشەویستترین نموونەکانی پاڵەوانی دڵسۆز لە شاهنامەدا؛ پاڵەوانە دڵسۆزەکە کە جێگیرییەکەی پاشایەکی گەڕاندەوە و یارمەتیی ڕزگارکردنی وڵاتەکەی دا.
گیڤ و کورد
گیڤ سەر بە میراتە داستانییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە؛ نەریتی شاهنامە کە کورد لەگەڵ فارس و گەلە ئێرانییەکانی تردا هاوبەشی دەکەن. وەک گەلێکی ئێرانی کە بە قووڵی لەم جیهانە کولتوورییەدا ڕەگی داکوتاوە، کورد میراتگری زنجیرە گەورەکەی پاڵەوانەکانیەتی، لەوانە پاڵەوانەکانی بنەماڵەی کارەن کە گیڤ سەر بەویەتی؛ بنەماڵەیەک کە داستانەکە ڕەچەڵەکەکەی دەگەڕێنێتەوە بۆ قارەن و کاوەی ئاسنگەر، پاڵەوانێک کە بە تایبەتی خۆشەویستی کوردە.
ڕاستگۆیانەیە بڵێین گیڤ، وەک پاڵەوانەکانی تری شاهنامە، بەشێکە لەم نەریتە فراوانترە ئێرانییە، لەبری ئەوەی کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد بێت؛ پاڵەوانێکی ڕابردووە ئەفسانەییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە بە گشتی. بەڵام ئەو بەهایانەی لە چیرۆکەکەیدا بەرجەستە دەبن، دڵسۆزی و بەرگەگرتن و بوێری و تەرخانکردنی بێ خۆپەرستیی خۆی، گشتگیرن؛ لە تەواوی جیهانە کولتوورییە ئێرانییەکەدا دەنگیان داوەتەوە، لەوانە لە ناو کورددا کە بۆ ماوەیەکی درێژ داستانە گەورەکەیان بەرز نرخاندووە. لە گیڤدا میراتە هاوبەشەکە یەکێک لە جوانترین وێنەکانی پاڵەوانی دڵسۆز و خۆتەرخانکەر پێشکەش دەکات؛ وێنەیەک کە سەر بە هەموو ئەو گەلانەیە کە کتێبی پاشاکانیان بەرز نرخاندووە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا گەڕانە حەوت ساڵەکە بە ڕاستی حەوت ساڵ بوو؟ ژمارەکە سەر بە نەریتە داستانییەکەیە؛ باشترە وەک دەربڕینی درێژی و سەختیی نائاسایی گەڕانە تەنهاکەی گیڤ تێبگەین، لەبری ژماردنێکی ورد. خاڵە بنەڕەتییەکە ئەوەیە گیڤ ساڵان لە ژیانی بە تەنهایی و لە مەترسییەکی گەورەدا تەرخان کرد بۆ دۆزینەوەی شازادە ونبووەکە کەیخوسرەو؛ کردەوەیەکی پێداگری و دڵسۆزی کە لە داستانەکەدا نزیکەی بێهاوتایە. بە مانای ڕاستەوخۆ وەربگیرێت یان نا، ماوە درێژەکە قووڵیی دڵسۆزی و گەورەیی قوربانیدانەکەی دەگەیەنێت.
ئایا گیڤ هێندەی ڕۆستەم پاڵەوانێکی گەورە بوو؟ گیڤ یەکێک لە پێشەنگە پاڵەوانەکانی ئێران بوو، بەڵام سەر بە جۆرێکی جیاوازی پاڵەوانە لە ڕۆستەم، پاڵەوانە مەزن و سەرووی هەمووانی داستانەکە. گەورەیی گیڤ زیاتر لە دڵسۆزی و پێداگری و خزمەتە دڵسۆزانەکەیدایە تا کردەوە سەروومرۆییەکانی جەنگ؛ پاڵەوانی خۆتەرخانکەرە، لەبری زەبەلاحێکی بێهاوتا. هەردووکیان ڕکابەر نین، بەڵکو جۆری تەواوکەری یەکترن؛ بە ڕاستی لە نەریتەکەدا بیژەن، کوڕی گیڤ، نەوەی ڕۆستەم بوو و دوو بنەماڵەکەی پێکەوە دەبەست. شکۆی تایبەتیی گیڤ جێگیریی دڵسۆزییەکەیە.
ئایا چیرۆکی گیڤ مێژووە؟ نەخێر؛ گیڤ سەر بە زنجیرە چیرۆکە ئەفسانەییەکانی شاهنامەیە، نەک مێژووی بە بەڵگە تۆمارکراو؛ هەرچەندە بنەماڵەی کارەن کە سەر بەویەتی، هەروەها وەک بنەماڵەیەکی گەورەی خانەدان لە سەردەمەکانی دواتری پارت و ساسانیدا دەردەکەوێت. گیڤی داستانی کەسایەتییەکی سەردەمی پاڵەوانییە؛ چیرۆکەکەی لە مانای ئەخلاقی دەوڵەمەندە، بەڵام سەر بە بواری ئەفسانەیە لەبری ڕاستی. دەبێت چیرۆکەکەی بۆ بەرزنرخاندنە بەهێزەکەی دڵسۆزی و بەرگەگرتن و تەرخانکردنی خۆی بەرز بنرخێنرێت، لەبری تۆماری ڕووداوە ڕاستەقینەکان.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
گودەرز: باوکی گیڤ، باپیر و سەرۆکی بنەماڵەی کارەن
کەیخوسرەو: شازادە ونبووەکە کە گیڤ حەوت ساڵ بەدوایدا گەڕا
فەرەنگیس: دایکی کەیخوسرەو، کە بە یارمەتیی گیڤ بۆ ئێران هێنرا
پیران: فەرماندە تورانییەکە کە گیڤ لە هەڵهاتنەکەدا گرتی
بیژەن و مەنیژە: چیرۆکە خۆشەویستییەکەی بیژەن، کوڕی گیڤ
ڕۆستەم: گەورەترین پاڵەوانی ئێران، لە ڕێگەی بیژەنەوە خزمی ڕەچەڵەکەکەی گیڤ
قارەن: باپیری بنەماڵەی کارەن
شاهنامە: کتێبە داستانییەکەی پاشاکان کە گیڤ تێیدا دەردەکەوێت
پرسیارە باوەکان
گیڤ لە شاهنامەدا کێ بوو؟
گیڤ یەکێک لە پاڵەوانە گەورە ئێرانییەکانی شاهنامە بوو؛ بەناوبانگترین کوڕی باپیر و سەرۆکەکە گودەرز و پاڵەوانێکی بنەماڵە خانەدانەکەی کارەن. جەنگاوەرێکی خاوەن بوێری و دڵسۆزیی بەرچاو بوو؛ لە شەڕەکانی دژ بە توراندا خزمەتی پاشاکانی ئێرانی کرد. لە هەموو شتێک زیاتر بە گەڕانە حەوت ساڵەکەی بەناوبانگە بۆ دۆزینەوەی شازادە ونبووەکە کەیخوسرەو لە توران و گەڕاندنەوەی بۆ نیشتمان. باوکی پاڵەوانەکە بیژەن بوو.
گەڕانە حەوت ساڵەکەی گیڤ چی بوو؟
دوای کوشتنی سییاوەش، کوڕەکەی کەیخوسرەو بە نهێنی لە توران پەروەردە کرا. کاتێک خەونێکی خودایی بۆ گودەرزی ئاشکرا کرد شازادەکە زیندووە و تەنها گیڤ دەتوانێت بیگەڕێنێتەوە نیشتمان، گیڤ بە تەنها بەرەو خاکی دوژمن ڕۆیشت. بۆ حەوت ساڵ گەڕا، سەختی و مەترسیی بەرگە گرت و خۆی لە گەشتە چاودێرییەکانی توران دەدزییەوە؛ تا لە کۆتاییدا شازادە گەنجەکەی دۆزییەوە و لەگەڵ دایکی فەرەنگیسدا بە سەلامەتی بۆ ئێرانی گەڕاندنەوە. یەکێکە لە بەرزترین کردەوەکانی دڵسۆزی لە داستانەکەدا.
باوکی گیڤ کێ بوو؟
گیڤ دیارترین کوڕی گودەرز بوو؛ باپیر و سەرۆکە ڕێزلێگیراوەکەی بنەماڵەی کارەن، یەکێک لە گەورەترین بنەماڵە جەنگاوەرەکانی ئێران. لە ڕێگەی باوکییەوە گیڤ سەر بە بنەماڵەیەک بوو کە داستانەکە ڕەچەڵەکەکەی دەگەڕێنێتەوە بۆ قارەن، کوڕی کاوەی ئاسنگەر. بەستەری نێوان گودەرزی پیر و گیڤی ئازا، کە شان‌بەشانی یەکتر خزمەتی ئێران دەکەن، یەکێک لە داوە گەرمەکانی شاهنامەیە.
کوڕی گیڤ کێ بوو؟
گیڤ باوکی بیژەن بوو؛ یەکێک لە خۆشەویستترین پاڵەوانانی نەوە گەنجەکە و پاڵەوانی سەرەکیی چیرۆکە خۆشەویستییە بەناوبانگەکەی بیژەن و مەنیژە. لە نەریتەکەدا دایکی بیژەن کچی ڕۆستەمە گەورەکە بوو؛ بنەماڵەی کارەنی بە بنەماڵەی بەهێزترین پاڵەوانەکەی هەموویانەوە دەبەست. لە ڕێگەی بیژەنەوە ڕەچەڵەکەکەی گیڤ بە ناوەندی خودی جیهانە پاڵەوانییە ئێرانییەکەوە بەسترا.
گیڤ چۆن یارمەتیی کەیخوسرەوی دا ببێتە پاشا؟
گەڕانە حەوت ساڵەکەی گیڤ بۆ دۆزینەوە و ڕزگارکردنی کەیخوسرەو ئەو کردەوەیە بوو کە پاشایەتییەکەی کرد بە شتێکی مومکین. بە دەرهێنانی شازادە ونبووەکە و دایکی فەرەنگیس بە سەلامەتی لە توران بۆ ئێران، بەرپەرچدانەوەی ڕاوەدوونەران و تەنانەت گرتنی فەرماندەکە پیران لە ڕێگادا، گیڤ میراتگرە مافدارەکەی سییاوەشی بۆ شانشینی باپیری گەڕاندەوە. ئەمە شەڕە گەورەکەی تۆڵەسەندنەوەی خستە جووڵە کە ئەفراسیابی دەگەیاندە بەردەم داد و پاشا نموونەییەکەی لەسەر تەخت دادەنا.
ئایا گیڤ پاڵەوانێکی کوردە؟
گیڤ سەر بە میراتە داستانییە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە، کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی تری جیهانی ئێرانیدا هاوبەشی دەکەن؛ لەبری ئەوەی کەسایەتییەکی تایبەت بە کورد بێت. لە ڕێگەی ڕەچەڵەکی بنەماڵەکەی لە داستانەکەدا کە لە قارەن و کاوەی ئاسنگەر هاتووە، دەنگدانەوەیەکی بۆ کورد هەیە؛ کاوە پاڵەوانێکە کە لە نەریتی کوردیدا بە تایبەتی بەرز دەنرخێنرێت. چاکەکانی دڵسۆزی و تەرخانکردنی خۆی گشتگیرن و لە تەواوی جیهانە کولتوورییە ئێرانییەکەدا بەرز دەنرخێنرێن.