بەرساق (بەژی): نانی شیرینی سوورکراوەی کوردیی باشووری

بەرساق نانێکی شیرینی سوورکراوەی کوردیی باشوورییە؛ هەویرێکی بەهێزکراو بە ئارد، شیر، هێلکە، شەکر و ڕۆن، کە ڕێگەی پێ دەدرێت هەڵبێت، بە شێوەی بازنەی تەخت شێوەی پێ دەدرێت و تا زێڕین دەبێت سوور دەکرێتەوە. بە سادەیی یان بە ناوپڕکراوی دەخورێت، و پێکهاتەی ناوەوەی پیشانت دەدات لە کوێیت: پاودەری گوێز، ڕازیانە یان پاودەری شیرینی تووی وشک کە لە هەویرەکەدا دەگیرێت. لە هەموو شوێنێک زیاتر لە پارێزگاکانی کرماشان، ئیلام، لۆڕستان و کوردستان دروست دەکرێت؛ ناوچەکانی کوردیی باشووری لە ڕۆژهەڵات. ناوی ڕاستەقینەی کوردییە. ئەم شیرینییە بە دروستی بەژی ناو دەبرێت؛ بە کوردیی باشووری بژی یان برژی و بە گۆرانی پشی. شێوە باوەکەی «بەرساق»، وەک سەرچاوەیەک بە ڕوونی دەڵێت، شێوەی بەعەرەبیکراوی وشەی برژیاگ یان برشیاگی کوردیی باشوورییە، کە ناوی بەرکاری ڕابردووە و واتای «برژاو» دەدات. خواردنەکە بە کوردی بە ناوی هەمان کارەوە ناو نراوە کە بەسەریدا دێت: شتە برژاوەکەیە. ڕێنووسە ناسراوەکەی بەرساق تەنها ئەو وشە کوردییەیە کە بە سیستەمی دەنگی زمانێکی تر تێپەڕیوە. ئەمە هەشتا و هەشتەم وتاری زنجیرەکەیە و هەم شیرینییەک و هەم کردارێکی بچووکی سڕینەوە تۆمار دەکات. بەژی شیرینییەکی کوردیی باشوورییە کە خودی ناوەکەی واتایەکی کوردی، «برژاو»، هەڵدەگرێت، کەچی زۆربەی جار بە شێوەیەکی بەعەرەبیکراو باڵو دەبێتەوە کە ئەو ڕەگەیە دەشارێتەوە. بەژی ناولێنان یان زانینی ئەوەی کە بەرساق هەمان برژیاگە، گەڕاندنەوەی وشەی کوردییە بۆ سەر خواردنی کوردی.

خاڵە سەرەکییەکان

• نانێکی شیرینی سوورکراوەی کوردیی باشووری لە هەویری بەهێزکراو و هەڵهاتوو؛ سادە یان ناوپڕکراو

• ناوی دروستی بەژییە (بە کوردی بژی/برژی)؛ «بەرساق» شێوەی بەعەرەبیکراوی برژیاگە، بە واتای «برژاو»

• لە پارێزگاکانی کرماشان، ئیلام، لۆڕستان و کوردستان دروست دەکرێت؛ ناوچەکانی کوردیی باشووری

• بە گوێز، ڕازیانە یان پاودەری تووی وشک پڕ دەکرێتەوە؛ کۆگای خواردنی پارێزراوی کوردی بە شێوەی شیرینی

زانیارییە خێراکان

ناوی کوردی: بەژی / بژی / برژی (گۆرانی: پشی)؛ برژیاگ = «برژاو»

ناوچە: کوردستانی باشووری / ڕۆژهەڵات؛ کرماشان، ئیلام، لۆڕستان، کوردستان

پێکهاتەکان: ئارد، شیر، هێلکە، شەکر، ڕۆن؛ پێکهاتەی ناوەوە لە گوێز، ڕازیانە یان تووی وشک

جۆر: نانی شیرین / شیرینیی سوورکراوە؛ سادە یان ناوپڕکراو

ئامادەکردنی نەریتی

ئارد، شیر، شەکر، ڕۆن و هێلکە تێکەڵ دەکرێن بۆ هەویرێکی نەرم، و ئەوەندە ئاردی بۆ زیاد دەکرێت کە چیتر بە دەستەکانەوە نەلکێت، پاشان تا لووس دەبێت دەشێلێنرێت. هەویرەکە دەپێچرێتەوە و لە شوێنێکی فێنک بۆ نزیکەی ڕۆژێک بەجێ دەهێڵرێت تا هەڵبێت؛ ئەگەر ژوورەکە گەرم بێت، بۆ شوێنێکی فێنکتر دەگوازرێتەوە تا پێش ئامادەبوونی ترش نەبێت. دوای هەڵهاتن، هەویرەکە دابەش دەکرێت و بە کردنەوە یان بە دەست تەختکردن بە شێوەی بازنەی تەخت شێوەی پێ دەدرێت. بۆ جۆری ناوپڕکراو، پاودەرێکی شیرین و بۆنخۆش تێکەڵی دەکرێت یان لە ناوی دەگیرێت: گوێزی هاڕاو، تۆوی ڕازیانە یان شیرینیی تۆخی تووی وشک کە بە پاودەر هاڕاون. پاشان بازنەکان لە ڕۆنی گەرمدا سوور دەکرێنەوە تا هەڵدەئاوسێن و زێڕینێکی تۆخ دەبن. جۆرە سادەکە شیرینییەکی کەم و پێکهاتەیەکی دەوڵەمەندی هەیە؛ لە جۆرە ناوپڕکراوەکەدا بۆنی پاودەرەکە لە هەر گازێکدا هەست پێ دەکرێت. بەژی دوای ساردبوونەوە بە باشی دەمێنێتەوە، کە ئەمە بەشێکە لە مەبەستی دروستکردنی؛ وەک زۆرێک لە شیرینییە هەڵگیراوەکانی کوردی، بۆ مانەوە و گەشتکردن دروست دەکرا، نانێکی شیرین کە گەشتێک یان زستانێک دەبڕێت.

وشەیەکی کوردی لە ژێر ناوێکی بەعەرەبیکراودا

ئەم زنجیرەیە شوێنی زۆر ڕێگای لەدەستدانی ناوی خواردنێکی کوردی هەڵگرتووە. هەندێک جار حکومەتێک بە بڕیار ناوێکی نوێی بۆ دیاری دەکات، وەک کورت تاتلیسی. هەندێک جار ناسنامەی ناوچەیەک دەگۆڕدرێت بۆ ناونانێکی ناڕوونتر، وەک ئەو خواردنانەی «ئەناتۆڵیایی» یان «فارسی» ناو دەبرێن. هەندێک جاریش گۆڕانەکە هێمنترە؛ وشەکە دەمێنێتەوە، بەڵام زمانێکی تر شێوەکەی دەگۆڕێت تا ڕەگە کوردییەکەی دەشاردرێتەوە. بەژی ڕوونترین نموونەیە. وشەی برژیاگ (یان برشیاگ) لە کوردیی باشووریدا واتای «برژاو» دەدات؛ ناوێکی سادە و وەسفکەر بۆ نانێکی سوورکراوە و قاوەییبوو. کە بە سیستەمی دەنگی عەرەبیدا تێدەپەڕێت، برژیاگ دەبێتە «بەرساق» و واتاکەی ون دەبێت: بەرساق هیچ ناڵێت، لە کاتێکدا بەژی و برژیاگ بە وردی دەڵێن خواردنەکە چییە. خواردنەکە نەگۆڕاوە؛ تەنها ڕێنووسەکە گۆڕاوە و لەگەڵیدا دیاربوونی ڕەگە کوردییەکەی. گەڕاندنەوەی ناوەکە وردەکاریی بێسوود نییە. کاتێک شیرینییەکە بەژی ناو دەبرێت، کوردیبوونەکەی دیارە، ڕەگەکەی لە کردارێکی کوردیدایە و لە شارە کوردییەکان دروست دەکرێت. کاتێک تەنها بەرساق ناو دەبرێت، لە هەموو ئەوانە دادەبڕێت؛ شیرینییەک بەبێ نیشتمانێکی دیار. ئاشپەزخانەی کوردیی باشووری کرماشان و ئیلام شایستەی ئەوەیە ئەو وشەیە بپارێزێت کە بۆ نانی خۆی دای‌هێناوە.

پرسیارە باوەکان

بەرساق (بەژی) چییە؟

بەرساق، کە ناوی دروستی بەژییە، نانێکی شیرینی سوورکراوەی کوردیی باشوورییە کە لە هەویرێکی بەهێزکراو و هەڵهاتووی ئارد، شیر، هێلکە، شەکر و ڕۆن دروست دەکرێت، بە شێوەی بازنەی تەخت شێوەی پێ دەدرێت و تا زێڕین دەبێت سوور دەکرێتەوە. دەتوانێت سادە بێت یان بە گوێز، ڕازیانە یان پاودەری تووی وشک پڕ بکرێتەوە. بە تایبەتی لە پارێزگاکانی کرماشان، ئیلام، لۆڕستان و کوردستان دروست دەکرێت و دوای لێنان بە باشی دەمێنێتەوە.

بۆچی هەم بەژی و هەم بەرساق ناو دەبرێت؟

بەژی (بە کوردی بژی/برژی، بە گۆرانی پشی) ناوە ڕەسەنە کوردییەکەیە. «بەرساق» شێوەی بەعەرەبیکراوی وشەی برژیاگ یان برشیاگی کوردیی باشوورییە، کە ناوی بەرکاری ڕابردووە و واتای «برژاو» دەدات. بە واتایەکی تر، ناوە کوردییەکە خواردنەکە وەسف دەکات، واتە نانە برژاو و سوورکراوەکە، لە کاتێکدا ڕێنووسی بەعەرەبیکراوی بەرساق ئەو واتایە دەشارێتەوە. هەردوو ناوەکە ئاماژە بە هەمان شیرینیی کوردی دەکەن.

پێکهاتەکانی ناوەوە لە چی دروست دەکرێن؟

جۆری ناوپڕکراوی بەژی پاودەری شیرین و بۆنخۆش بەکار دەهێنێت کە لە هەویرەکە تێکەڵ دەکرێت یان لە ناوی دەگیرێت: گوێزی هاڕاو، تۆوی ڕازیانە یان پاودەری تووی وشک. بە تایبەتی تووی وشک شیرینییەکە بە کۆگای خواردنی پارێزراوی کوردییەوە دەبەستێتەوە؛ توو کە لە هاویندا وشک دەکرێتەوە و بۆ بەکارهێنان بە درێژایی ساڵ دەهاڕدرێت. جۆرە سادەکە هیچ پێکهاتەیەکی ناوەوەی نییە و تەنها نانێکی سوورکراوەی بە پێکهاتەی دەوڵەمەند و شیرینییەکی کەمە.

کۆتایی

بەرساق هەشتا و هەشتەم وتاری ئەم زنجیرەیەیە، و نانی شیرینی سوورکراوەی تایبەتی ناوچەکانی کوردیی باشووری، کرماشان، ئیلام و لۆڕستان، دەخاتە ڕوو؛ کە لە هەویری هەڵهاتوو دروست دەکرێت و بە گوێز و تووی وشکی کۆگای خواردنی کوردی پڕ دەکرێتەوە. بەڵام قوڵترین وانەکەی لە ناوەکەیدایە. لە ژێر «بەرساق»ە بەعەرەبیکراوەکەدا بەژی هەیە، و لە ژێر بەژیدا برژیاگ هەیە، وشەی کوردی بۆ «برژاو». خواردنەکە هەمیشە کوردی بووە؛ تەنها ڕێنووسەکەی لێ دوور کەوتووەتەوە. دوای هەشتا و هەشت وتار، بەرساق بە ئەوانی ترەوە دەبێت بۆ بیرخستنەوەی ئەوەی کە سڕینەوە هەمیشە بە دەنگی بەرز نابێت. هەندێک جار تەنها وشەیەکە کە بە هێواشی شێوەکەی دەگۆڕدرێت تا کەس بیر نەکەوێتەوە کوردی بووە؛ و گەڕاندنەوەی هێندە سادە و هێندە گرنگە وەک ئەوەی نانەکە بە ناوێک بانگ بکەیت کە خودی نانەواکان بۆیان داناوە.