گۆڤاری مێژووی کورد
وتارەکانی پۆلی «هونەر و کولتووری کوردی».
460 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
جاماسپ لە شانامەدا: وەزیری گەورە و ئەستێرەبینە داناکەی گوشتاسپ پاشا کە خشتە ئەستێرەییەکانی دەخوێندەوە و پێشبینیی مردنی زەریر و مردنە کارەساتبارەکەی ئەسفەندیاری کرد.
وتارەکە بخوێنەوە بیدەڕەفش لە شانامەدا: جەنگاوەرە جادووگەرە تورانییەکە و نێردراوی ئەرجاسپ کە بە ناپاکی زەریری پاڵەوانی کوشت و بەستووری کوڕ تۆڵەی لێ کردەوە.
وتارەکە بخوێنەوە بەستوور لە شانامەدا: کوڕە بچووکەکەی زەریر کە سەرپێچی لە پاشا کرد، سوار بوو و چووە ناو شەڕ و تۆڵەی باوکی کوژراوی کردەوە؛ پاڵەوانێک کە ڕەگی لە یادگاری زەریرانی کۆندا هەیە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەرجاسپ لە شانامەدا: پاشای توران کە دژی گوشتاسپ و ئایینە نوێیەکە جەنگا، بەڵخی تاڵان کرد، لوهراسپ و زەریری کوشت و لە کۆتاییدا بە دەستی ئەسفەندیار کوژرا.
وتارەکە بخوێنەوە حەوت خانەکەی ئەسفەندیار (حەفتخان) لە شانامەدا: حەوت تاقیکردنەوەی شازادەی بریندارنەکراو لە ڕێگای قەڵای ڕوویین بۆ ئازادکردنی خوشکەکانی و کوشتنی ئەرجاسپ.
وتارەکە بخوێنەوە ئەرژەنگی دێو لە شانامەدا؛ فەرماندە دێوەکە و بانگەوازکەری دێوە سپییەکەی مازەندەران، کە ڕوستەم لە حەوت تاقیکردنەوەکەدا پێش ڕزگارکردنی کەیکاووس کوشتی.
وتارەکە بخوێنەوە حەوت تاقیکردنەوەی ڕوستەم، هەفت خان، لە شانامەدا؛ زنجیرە بەناوبانگەکەی حەوت تاقیکردنەوە، لە شێر و ئەژدیهاوە تا کوشتنی دێوە سپییەکە.
وتارەکە بخوێنەوە دیڤێ سەپید لە شانامەدا؛ دێوە سپییەکەی مازەندەران، سەرۆکە جادووگەر و زەبەلاحەکەی دێوەکان کە ڕوستەم لە لووتکەی حەوت تاقیکردنەوەکەیدا دەیکوژێت.
وتارەکە بخوێنەوە ئەکڤانی دێو لە شانامەدا؛ دێوە فێڵباز و شێوەگۆڕەکە کە ڕوستەمی نووستووی بەرز کردەوە بۆ ئاسمان و فڕێی دایە ناو دەریا، بەڵام خۆی فریو درا و سەری بڕدرا.
وتارەکە بخوێنەوە پولادڤەند لە شانامەدا؛ پاڵەوانە بەهێزەکەی توران کە پاڵەوانە ئێرانییەکانی بە دیلی گرت و زۆرانبازیی لەگەڵ ڕوستەمی مەزن کرد، بەڵام بەزێنرا و ناچار بە هەڵاتن کرا.
وتارەکە بخوێنەوە کەشڤاد لە شانامەدا؛ باپیر و سەرۆکە کڵاوەزێڕینەکەی بنەماڵە گەورەکەی گودەرز، تێکشکێنەری سوپاکان و باپیری زنجیرەیەکی تەواوی پاڵەوانانی ئێران.
وتارەکە بخوێنەوە ئەشکبووس لە شانامەدا؛ پاڵەوانە لووتبەرزەکە کە ڕۆهامی بەزاند و دواتر ڕوستەم بە پیادە و بە تاکە تیرێک کوشتی، لە یەکێک لە بەناوبانگترین شەڕەکانی حەماسەدا.
وتارەکە بخوێنەوە کامووسی کاشان لە شانامەدا؛ پاڵەوان و پاشا بیانییە بەهێزەکەی هاوپەیمانی ئەفراسیاب، یەکێک لە ترسناکترین جەنگاوەرەکانی حەماسە کە کەمەندی ڕوستەم خستیە خوارەوە.
وتارەکە بخوێنەوە ڤیسە لە شانامەدا؛ باپیر و سەرۆکی بنەماڵە گەورە تورانییەکەی ڤیسە، باوکی پیران و هۆمان و فەرماندەیەکی پێشەنگی توران لە جەنگەکانی لەگەڵ ئێران.
وتارەکە بخوێنەوە شیدە لە شانامەدا؛ کوڕە لووتبەرزەکەی ئەفراسیاب کە خوشکزاکەی، کەیخوسرەوی بۆ شەڕی تاکەکەسی بانگهێشت کرد لە جەنگە گەورەکەی کۆتایی نێوان ئێران و توراندا و کوژرا.
وتارەکە بخوێنەوە پەشەنگ لە شاینامە: پاشای تووران، نەوەی توور و باوکی ئەفراسیاب کە شەڕە کۆنەکەی لەگەڵ ئێران دەست پێ کردەوە و لە فەرمانڕەواییی نەوزەردا کوڕەکەی بۆ هێرشکردن نارد.
وتارەکە بخوێنەوە سەلم لە شاینامە: گەورەترین کوڕی فەریدون کە خاکە ڕۆژئاواییەکانی پێ بەخشرا، لە ئیرەییدا هانی کوشتنی براکەی ئیراجی دا و مەنووچەهر کوشتی.
وتارەکە بخوێنەوە توور لە شاینامە: کوڕی فەریدون کە لە ئیرەیی بە براکەی ئیراج کوشتی و شەڕە درێژەکانی ئێران و توورانی دەست پێ کرد؛ باپیری توورانییەکان.
وتارەکە بخوێنەوە جەریرە لە شاینامە: کچی بەشەڕەفی پیران، یەکەم هاوسەری سیاوەش و دایکی فۆروودی تراژیدی؛ ژنێکی وەفادار کە خەمی شەڕەکانی ئێران و تووران لەناوی برد.
وتارەکە بخوێنەوە بەرزو لە حەماسەی فارسی: کوڕی بەهێزی سۆهراب و نەوەی ڕۆستەم، پاڵەوانی بەرزونامە، کە بەبێ ناسین لەگەڵ باپیری جەنگا و دواتر پەیوەست بوو بە پاڵەوانانی ئێران.
وتارەکە بخوێنەوە بانو گۆشەسپ لە حەماسەی فارسی: کچی جەنگاوەری ڕۆستەم و پاڵەوانی بانو گۆشەسپنامە، کە داواکارانی شکاند، لەگەڵ گیڤ هاوسەرگیریی کرد و بیژەنی بوو.
وتارەکە بخوێنەوە ئەغریرەت لە شاینامەدا: برا میهرەبان و ڕاستکردارەکەی ئەفراسیاب کە لەبەر بەزەیی ژیانی دیلە ئێرانییەکانی پاراست و بەهۆی ئەوەوە بەدەستی براکەی خۆی کوژرا.
وتارەکە بخوێنەوە هوومان لە شاینامەدا: فەرماندە توورانییە بەناوبانگەکە و برای پیران کە ئازایەتی و وەفاداری و جوانمێرییەکەی تەنانەت ستایشی دوژمنە ئێرانییەکانیشی بەدەست هێنا.
وتارەکە بخوێنەوە گۆرگین لە شاینامەدا: پاڵەوانە ئێرانییەکە کە بە ئیرەیی لە بیژەن، ئەوی بۆ تووران و زیندانی ئەفراسیاب ڕاکێشا و دەستی بە چیرۆکە مەزنە خۆشەویستییەکەی بیژەن و مەنیژە کرد.
وتارەکە بخوێنەوە