گۆڤاری مێژووی کورد
وتارەکانی پۆلی «کەسایەتییە ناودارەکانی کورد».
546 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
سەلاحەدین دەمیرتاش (لەدایکبووی 1973)، سیاسەتمەدار و شاعیری کوردی تورکیا، هاوسەرۆکی HDP بوو و دوو جار پاڵێوراو بۆ سەرۆکایەتیی تورکیا بوو ــ بە گوێنەدان بە بڕیارەکانی دادگای ئەورووپیی مافەکانی مرۆڤ بۆ ئازادکردنی، لە 2016ەوە لە زیندان هێڵدراوەتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەمینە کاکەباوە (لەدایکبووی 1975)، سیاسەتمەداری کوردی ئێرانی-سویدی و پێشمەرگەی پێشوو، ئەندامی پەرلەمانی سوید بوو ــ یەکێک لە ناوازەترین گەشتەکان لە خەباتی چەکداریی کوردەوە بۆ دیموکراسیی ئەورووپا.
وتارەکە بخوێنەوە ئاسیا عەبدوڵڵا (لەدایکبووی 1967)، سیاسەتمەداری کوردی سووریا و هاوسەرۆکی PYD، ڕۆڵێکی سەرەکی لە جێبەجێکردنی بنەماکانی یەکسانیی جێندەریی ڕۆژئاوا لە ئیدارەی خۆبەڕێوەبەردا هەبوو ــ هاوسەرۆکایەتی، ئەنجومەنەکانی ژنان و YPJ.
وتارەکە بخوێنەوە گوڵتان کیشاناک (لەدایکبووی 1961)، سیاسەتمەداری کوردی تورکیا، هاوسەرۆکی شارەوانیی دیاربەکر بوو ــ و شارەکەی لە ڕووی کەلتووری و سیاسییەوە گۆڕی ــ پێش ئەوەی دەوڵەتی تورکیا لە ساڵی 2016 لە پۆستەکەی لای ببات و زیندانیی بکات.
وتارەکە بخوێنەوە پەروین بولدان (لەدایکبووی 1965)، سیاسەتمەداری کوردی تورکیا لە ئیزمیر، هاوسەرۆکی HDPی تورکیا بوو ــ یەکێک لە ژنە کوردە خاوەن بەرزترین پۆستەکانی مێژووی سیاسیی تورکیا و داکۆکیکەرێکی بێماندووبوونی مافەکانی کورد و ژنان.
وتارەکە بخوێنەوە بەرهەم ساڵح، لەدایکبووی 1960، سیاسەتوان و ئابووریناسێکی کوردی عێراق لە PUK، لە 2018-2022 سەرۆککۆماری عێراق بووە و سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستانیش بووە؛ یەکێک لە ناسراوترین دەوڵەتمەدارە کوردەکان لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.
وتارەکە بخوێنەوە زەکیە حەقی، لەدایکبووی 1939، دادوەر و سیاسەتوانێکی کوردی عێراق، یەکەم ژن بوو کە لە مێژووی عێراقدا دادوەری بکات و دواتر بوو بە یەکێک لە یەکەم ئەندامە ژنەکانی ئەنجوومەنی حوکمی عێراق لە دوای 2003.
وتارەکە بخوێنەوە مەلا بەختیار (لەدایکبووی 1953)، ئەندامێکی باڵای مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی خەڵکی سلێمانی، بە درێژایی چوار دەیە یەکێک بووە لە کاریگەرترین کەسایەتییە سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.
وتارەکە بخوێنەوە کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی (لەدایکبووی 1950)، سیاسەتمەدارێکی کوردی عێراق و ئەندامی یەکێتی و فەرماندەی پێشمەرگە، وەک جێگری سەرۆکی هەرێمی کوردستان کاری کردووە و کەسایەتییەکی باڵای سەربازی و سیاسیی مێژووی کورد لە عێراقدایە.
وتارەکە بخوێنەوە ساڵح موسلیم، لەدایکبووی 1951، هاوسەرۆکی حیزبی یەکێتیی دیموکرات (PYD) لە کوردستانی سووریا، یەکێک لە داڕێژەرە سەرەکییەکانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆبەڕێوەبەری ڕۆژاوا بوو کە لە ماوەی شەڕی ناوخۆی سووریادا دامەزرا.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدوڵڵا موهتەدی، لەدایکبووی 1947، سکرتێری گشتیی کۆمەڵە (ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران)، بۆ چەندین دەیە لە تاراوگەی کوردستانی عێراقەوە سەرکردایەتیی یەکێک لە گرنگترین ڕێکخراوە چەپگەرایە کوردییەکانی کردووە.
وتارەکە بخوێنەوە سدیق کەمانگەر، لەدایکبووی 1967، مامۆستایەکی کوردی ئێران و خەڵکی پارێزگای کوردستان، سەرەتا بە ئێعدام و پاشان بە 28 ساڵ زیندانی سزا درا؛ بەهۆی چالاکییە پەروەردەییە کوردییەکانییەوە بوو بە یەکێک لەو زیندانییە سیاسییانەی ئێران کە درێژترین ماوەیان لە زینداندا بەسەر بردووە.
وتارەکە بخوێنەوە فوئاد حسێن، لەدایکبووی 1947، سیاسەتوان و ئەکادیمیستێکی کوردی عێراق لە PUK، لە 2020ەوە وەزیری دەرەوەی عێراق بووە؛ دیپلۆماتێکی پلەبەرزی کورد کە بۆ چەندین ساڵ سەرۆکی دەفتەری جەلال تاڵەبانیش بووە.
وتارەکە بخوێنەوە لەتیف ڕەشید، لەدایکبووی 1944، سیاسەتوانێکی کوردی عێراق لە PUK، لە تشرینی یەکەمی 2022 بوو بە سەرۆککۆماری عێراق؛ سێیەم کوردە کە بەرزترین پۆستی عێراق دەگرێتە دەست و جێگەی بەرهەم ساڵحی گرتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە دەنگیر میر محەمەد فیرات (1943-2021)، سیاسەتوانێکی کورد و خەڵکی ڕوها، هاودامەزرێنەری حیزبی AKPی تورکیا و جێگری سەرۆکی حیزبەکە بوو؛ بۆ چەندین ساڵ پلەبەرزترین کورد لە حیزبی فەرمانڕەوای تورکیادا بوو.
وتارەکە بخوێنەوە ئەحمەد تورک، لەدایکبووی 1942، سیاسەتوانێکی کوردی تورکیا و خەڵکی ماردینە کە درێژترین ماوەی خزمەتی هەیە و زۆرترین ڕێزی لێ دەگیرێت لە نێو کەسایەتییە سیاسییە کوردەکانی تورکیادا؛ پەرلەمانتارێک کە لە ڕێگەی چەند حیزبێکەوە کار کردووە و پێنج دەیەی بۆ مافە دیموکراسییەکانی کورد تەرخان کردووە.
وتارەکە بخوێنەوە تۆسینێ ڕەشید شاعیر و کەسایەتییەکی کولتووریی کوردی سووریایە، خەڵکی ناوچەی جەزیرە، کە بەشداریی لە نەریتی ئەدەبی و کولتووریی کوردی لە سووریا و لە دیاسپۆرای کوردیدا کردووە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەسکەرێ بۆییک شاعیرێکی کوردی سووریایە لە ناوچەی جەزیرە، کە بەشداریی لە نەریتی ئەدەبیی کوردیی کرمانجی لە سووریادا کردووە ــ بە بەردەوامکردنی میراتی شیعریی جەگەرخوێن و جیهانی ئەدەبیی کوردانی سووریا.
وتارەکە بخوێنەوە عادل قەرەشۆلی (لەدایکبووی 1936)، شاعیری کوردی سووریا کە لە لایپزیگ نیشتەجێیە، بە عەرەبی و ئەڵمانی شیعر دەنووسێت ــ یەکێک لە بەناوبانگترین کەسایەتییە کەلتوورییە عەرەب و کوردەکانی ئەڵمانیا و پردێک لە نێوان ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا.
وتارەکە بخوێنەوە ییتسحاک مۆردەخای (لەدایکبووی 1944)، ژەنەڕاڵ و سیاسەتمەداری کوردی ئیسرائیل، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل بوو (1996-1999) ــ یەکێک لە بەرزترین پۆستەکان کە لە مێژوودا کەسێکی کوردڕەچەڵەک لە دەوڵەتی ئیسرائیلدا گرتبێتی.
وتارەکە بخوێنەوە تاهیر ئێلچی (1966-2015)، سەرۆکی کۆمەڵەی پارێزەرانی دیاربەکر، لە کاتی بەیاننامەیەکی ڕۆژنامەوانیدا دەربارەی پاراستنی منارەیەکی مێژوویی بە تەقە کوژرا ــ و بوو بە هێمای داکۆکیکردنی یاسایی کورد و هەوڵدان بۆ ئاشتی.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدولباسەت سەیدا (لەدایکبووی 1956)، سیاسەتمەدار و ئەکادیمیستی کوردی سووریا، لە ساڵی 2012 سەرکردایەتیی ئەنجومەنی نیشتمانیی سووریای کرد ــ و بوو بە یەکەم کورد کە لە ماوەی شەڕی ناوخۆی سووریادا سەرکردایەتیی دەستەیەکی گەورەی ئۆپۆزسیۆنی سووریا بکات.
وتارەکە بخوێنەوە تۆفی موسیوەند (1943-2021)، داهێنەر و نەشتەرگەری کوردی ئێرانی-کەنەدی لە کرماشان، پەمپی میکانیکیی دڵی داهێنا کە ژیانی هەزاران نەخۆشی دڵی لە سەرانسەری جیهان ڕزگار کردووە ــ یەکێک لە دەستکەوتە زانستییە گەورەکانی کورد.
وتارەکە بخوێنەوە ئەمیر حەسەنپوور (1943-2017)، زانای کوردی ئێرانی-کەنەدی، «نەتەوەخوازی و زمان لە کوردستان»ی نووسی ــ بەرهەمی بنەڕەتیی ئەکادیمی دەربارەی سیاسەتی زمانی کوردی ــ و پێشەنگی توێژینەوەی میدیای کوردی بوو.
وتارەکە بخوێنەوە