گۆڤاری مێژووی کورد
وتارەکانی پۆلی «کەسایەتییە ناودارەکانی کورد».
546 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
عەلی ئەشرەف دەروێشیان (1941-2017)، نووسەری کوردی ئێران لە کرماشان، چیرۆکی کورت و ڕۆمانی بۆ داکۆکیکردن لە هەژاران و بێبەشکراوانی کوردستانی ئێران نووسی؛ دەنگێکی گەورەی ئەدەبی کۆمەڵایەتی بە فارسی.
وتارەکە بخوێنەوە نازەند بەگیخانی (لەدایکبووی 1964)، شاعیر و ئەکادیمییەکی کوردی بەریتانیا لە باکوور، بە کوردیی کورمانجی و ئینگلیزی شیعر دەنووسێت و توێژەرێکی پێشەنگی مافەکانی ژنانی کورد و توێژینەوەی جێندەرە.
وتارەکە بخوێنەوە بەختیار عەلی (لەدایکبووی 1966)، ڕۆماننووسێکی کوردی عێراق لە سلێمانی، بە شێوەیەکی بەرفراوان بە گەورەترین ڕۆماننووسی کوردی زیندوو دادەنرێت؛ بەرهەمە حەماسییە سۆرانییەکانی ڕیالیزمی جادویی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا وەرگێڕدراون و بە بەرهەمەکانی گارسیا مارکێز بەراورد کراون.
وتارەکە بخوێنەوە بەژان ماتور (لەدایکبووی 1968)، شاعیری کوردی تورکیای خەڵکی مەڕەش، بە تورکی شیعر بە تینێکی ناوازەی ڕۆحانی و سیاسی دەنووسێت؛ یەکێکە لە شاعیرە هاوچەرخەکانی تورکیا کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا زۆرترین دانپێدانانیان بەدەست هێناوە.
وتارەکە بخوێنەوە فەرهاد پیرباڵ (لەدایکبووی 1961)، ڕۆماننووس و زانای کوردی عێراقیی خەڵکی هەولێر، یەکێکە لە گرنگترین پەخشاننووسە هاوچەرخە کوردەکان؛ ڕۆمان و کورتەچیرۆکەکانی ڕەهەندگەلێکی نوێ دەخەنە ناو ئەدەبی چیرۆکیی کوردیی سۆرانی.
وتارەکە بخوێنەوە عەبدوڵڵا پەشێو (لەدایکبووی 1946)، شاعیری کوردی عێراقیی خەڵکی هەولێر، یەکێکە لە خۆشەویستترین شاعیرە کوردە سۆرانییەکان؛ شیعرە لیریکییەکانی لە خۆشەویستی و ئازادی و تاسەی کوردی گەیشتوونەتە ملیۆنان خوێنەر لە سەرانسەری جیهان.
وتارەکە بخوێنەوە لەیلا زانا (لەدایکبووی 1961)، یەکەم ژنی کورد کە بۆ پەرلەمانی تورکیا هەڵبژێردرا، دوای قسەکردن بە کوردی لە سوێندخواردنەکەیدا بۆ 10 ساڵ زیندانی کرا؛ بوو بە یەکێک لە ناودارترین زیندانییە سیاسییەکانی سەدەی 20.
وتارەکە بخوێنەوە ڤیان دەخیل (لەدایکبووی 1971)، ئەندامی کوردی ئێزدیی پەرلەمانی عێراق، لە 2014 بەهێزترین وتاری مێژووی پەرلەمانی عێراقی پێشکەش کرد؛ بەپاراوانە داوای لە جیهان دەکرد ئێزدییەکان لە جینۆسایدی داعش ڕزگار بکات.
وتارەکە بخوێنەوە جوان حاجۆ (لەدایکبووی 1957)، گۆرانیبێژی کوردی سووریای خەڵکی عەفرین، یەکێکە لە خۆشەویستترین مۆسیقاژەنە کوردە زیندووەکان؛ دەنگێکی بە هێزێکی ناوازە کە بۆ چوار دەیە لەسەر سەکۆکانی سەرانسەری جیهان مۆسیقای کوردی ئەدا کردووە.
وتارەکە بخوێنەوە نیزامەدین ئاریچ (لەدایکبووی 1956)، گۆرانیبێژ و فیلمسازی کوردی تورکیای خەڵکی دێرسیم، بە ئەدای مۆسیقای کوردی لە تورکیا بەربەستەکانی شکاند و کەژێی دەرهێنا؛ یەکێک لە یەکەم فیلمە درێژەکانی تورکیا بە زمانی کوردی.
وتارەکە بخوێنەوە عایشە شان (1938-1996)، ژنە گۆرانیبێژی کوردی تورکیای خەڵکی دێرسیم، یەکێک بوو لە مەزنترین گۆرانیبێژە فۆلکلۆرییە کوردەکانی سەدەی 20؛ بولبولی کوردستان کە دەنگی نەریتی مۆسیقای کوردیی پاراست و بڵاو کردەوە.
وتارەکە بخوێنەوە هونەر سەلیم (لەدایکبووی 1964)، فیلمسازی کوردی عێراقیی خەڵکی دهۆک، ڤۆدکا لیمۆ و فیلمەکانی دیکەی دەرهێنا کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ستایش کران و ژیانی کورد لە عێراق و دیاسپۆرایان گەیاندە جەماوەری سینەمای جیهان.
وتارەکە بخوێنەوە بەهمەن قوبادی (لەدایکبووی 1969)، فیلمسازی کوردی ئێرانی، کاتێک بۆ مەستیی ئەسپەکان (2000)ی دروست کرد؛ یەکەم فیلم بە زمانی کوردی کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ستایش کرا، و بوو بە دەنگی پێشەنگی سینەمای کوردی لە سەرانسەری جیهاندا.
وتارەکە بخوێنەوە یڵماز ئەردۆغان (لەدایکبووی 1967)، ئەکتەر و دەرهێنەر و شانۆنووسی کوردی تورکیا و خەڵکی ئادیامان، فیلمە خۆشەویستەکەی ڤیزۆنتێلەی دروست کرد و یەکێکە لە ستایشکراوترین کەسایەتییە کولتوورییە فرەبەهرەکانی تورکیا.
وتارەکە بخوێنەوە هولیا ئەڤشار (لەدایکبووی 1963)، ئەکتەر و گۆرانیبێژی کوردی تورکیا و خەڵکی ئەدیرنە، یەکێکە لە گەورەترین ئەستێرەکانی کەرتی کات بەسەربردنی تورکیا؛ هێمایەکی چەند دەیەیی سینەما و موزیکی پۆپ و تەلەڤیزیۆنی تورکی.
وتارەکە بخوێنەوە سەیران ئاتەش (لەدایکبووی 1963)، پارێزەر و چالاکوانی کوردی ئەڵمانی لە بواری مافەکانی ژناندا، لە 2017 مزگەوتی ئیبن ڕوشد–گۆتەی لە بەرلین دامەزراند؛ مزگەوتێکی لیبڕاڵ کە بەبێ ڕەچاوکردنی ڕەگەز یان ئاراستەی سێکسی پێشوازی لە هەموو موسڵمانێک دەکات.
وتارەکە بخوێنەوە کەیهان کەڵهوڕ (لەدایکبووی 1963)، مامۆستای کوردی ئێرانیی کەمانچە، یەکێکە لە گەورەترین موزیکژەنە زیندووەکانی جیهان؛ هونەرمەندێک کە بۆ خەڵاتی گرامی پاڵێوراوە و موزیکی کلاسیکیی کوردی و فارسیی گەیاندووەتە جەماوەرێکی جیهانی.
وتارەکە بخوێنەوە ئیبراهیم تاتلیسەس (لەدایکبووی 1952)، گۆرانیبێژی کوردی تورکیا و خەڵکی ئورفا، یەکێک لە گەورەترین ئەستێرەکانی پۆپ لە هەموو مێژووی تورکیادایە؛ دیاردەیەک کە بە پشتبەستن بە خۆی گەیشتە لوتکە و بە شێوازی عەرەبێسک هەست و تامی موزیکیی کوردیی گەیاندە دەیان ملیۆن گوێگر.
وتارەکە بخوێنەوە ئەحمەد کایا (1957-2000)، موزیکژەنی ڕۆکی کوردی تورکیا و خەڵکی مەلاتیا، یەکێک لە گەورەترین گۆرانیبێژانی تورکیا بوو؛ دوای ڕاگەیاندنی ئەوەی بە کوردی گۆرانی دەڵێت، ناچار کرا بچێتە تاراوگە و تەنها چەند مانگێک دواتر لە پاریس کۆچی دوایی کرد.
وتارەکە بخوێنەوە شڤان پەروەر (لەدایکبووی 1955)، گۆرانیبێژی کوردی خەڵکی ئورفا، خۆشەویستترین موزیکژەنی کوردی زیندووە؛ «دەنگی کوردستان» کە گۆرانییە فۆلکلۆری و نەتەوەخوازییەکانی لە ماوەی پەنجا ساڵ تاراوگەدا ناسنامەی کوردیان بە زیندوویی هێشتووەتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە مەحمەد ئوزون (1953-2007)، ڕۆماننووسی کوردی خەڵکی سیوەرەک، ڕۆمانی گەورەی لە تاراوگەی سوید بە کوردیی کرمانجی نووسی؛ پێشەنگی چیرۆکنووسیی پەخشانی کوردی بوو و گەیاندییە خوێنەرانی نێودەوڵەتی.
وتارەکە بخوێنەوە هۆشیار زێباری، سیاسەتمەدار و دیپلۆماتی کوردی پارتی دیموکراتی کوردستان، بۆ زیاتر لە دەیەیەک (2003-2014) وەزیری دەرەوەی عێراق بوو؛ خاوەن درێژترین ماوەی خزمەت لەم پۆستەدا لە مێژووی عێراق و ڕووخساری عێراقی دوای سەددام بۆ جیهان.
وتارەکە بخوێنەوە ئەحمەد عارف (1927-1991)، شاعیری کوردی تورکیای خەڵکی دیاربەکر، Hasretinden Prangalar Eskittimی نووسی؛ یەکێک لە ناسراوترین کۆمەڵە شیعرەکانی ئەدەبی تورکی کە ڕەنجی کورد لەگەڵ مرۆڤخوازیی چەپخوازانە تێکەڵ دەکات.
وتارەکە بخوێنەوە محەممەد ساڵح دیلان شاعیرێکی کوردی سۆرانی بوو کە لە ساڵی 1927دا لەدایک بوو. ئەو لە ناوەڕاستی سەدەی 20دا بەشداریی لە نەریتی ئەدەبیی کوردستانی عێراقدا کرد و نوێنەرایەتیی نەوەیەکی کرد کە ئەدەبی کلاسیکی سۆرانیی بە کاریگەریی نوێگەریی عەبدوڵڵا گۆرانەوە بەستەوە.
وتارەکە بخوێنەوە