پێشەکی
پردی جەندەرە یەکێکە لە بەرهەمە گەورە ماوەکانی ئەندازیاریی ڕۆمانی لە ناوچەی کوردستان — کەوانەیەکی شکۆداری بەردین کە بەسەر تەنگەیەکی جۆگەی جەندەرە لە پارێزگای ئادیاماندا باز دەدات، نەک زۆر دوور لە سەرە بەناوبانگەکانی چیای نەمرود. نزیکەی دوو هەزار ساڵ پێش ئێستا دروست کراوە و هێشتا ڕاوەستاوە؛ کەوانە تاک و بەرزەکەی یەکێکە لە گەورەترین ئەوانەی ڕۆمانییەکان هەرگیز دروستیان کردووە، بەڵگەی لێهاتوویی دروستکەرەکانیەتی. لە خاکە زبرەکەی کۆماگێنە هەڵکەوتووە و هەر یادگارێکی سەرنجڕاکێشی ئەو مێژووە کۆنەیە کە چین‌چین لەم خاکەدا جێگیر بووە.
پردی جەندەرە، کەوانەیەکی ڕۆمانی کە دوای هەژدە سەدە هێشتا بەسەر تەنگەکەیدا کشاوە، دیاردەیەکی سەرسوڕهێنەری جیهانی کۆنە. ئەم ناساندنە پردەکە، دروستکەرەکان و شوێنەکەی دەخاتە بەرباس.
خاڵە سەرەکییەکان
• پردی جەندەرە پردێکی کەوانەیی کۆنی ڕۆمانییە لە پارێزگای ئادیامان.
• نزیکەی 2,000 ساڵ پێش ئێستا دروست کراوە و هێشتا ڕاوەستاوە.
• کەوانە تاکەکەی یەکێکە لە گەورەترین ئەوانەی ڕۆمانییەکان هەرگیز دروستیان کردووە.
• لە خاکە کۆنەکەی کۆماگێنە نزیک چیای نەمرود هەڵکەوتووە.
• بۆ ڕێزلێنانی ئیمپراتۆرێکی ڕۆمانی و خێزانەکەی دروست کراوە.
زانیاریی خێرا
ناو: پردی جەندەرە (پردی سێڤەری)
جۆر: پردی کەوانەیی بەردینی ڕۆمانی
وڵات / ناوچە: تورکیا (ئادیامان)
دروستکردن: کۆتایی سەدەی 2 زایینی
دروستکەران: ڕۆمانییەکان
بەسەر چییدا دەڕوات: جۆگەی جەندەرە (چابیناس)
تایبەتمەندی: یەکێک لە گەورەترین کەوانە ڕۆمانییەکان
نزیک: چیای نەمرود و خاکەکانی کۆماگێنە
ناوەڕۆک
ئەوەی بە درێژایی سەردەمەکان ماوەتەوە
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
پردی جەندەرە لە کوێیە؟
پردی جەندەرە بەسەر تەنگەیەک لە خاکە گرداوییەکانی پارێزگای ئادیاماندا دەڕوات، لە خاکە کۆنەکەی کۆماگێنە لە لێواری ناوچەی کوردستان. لەسەر ڕێگای لوتکە بەناوبانگەکەی چیای نەمرود هەڵکەوتووە بە سەرە زەبەلاحە بەردینەکانی؛ خاکەکانی دەوروبەر دەوڵەمەندن بە پاشماوەکانی شانشینی کۆماگێنە و ئەو ڕۆمانییانەی دوای ئەوان هاتن. پردەکە بەسەر جۆگەی جەندەرەدا دەڕوات، لقێکی ڕووبار کە بە ناو گردە زبرەکاندا بەرەو فڕات دادەبەزێت.
کەوانەیەکی گەورەی ڕۆمانی
شکۆی پردی جەندەرە لە کەوانە گەورە ناوەندییەکەیدایە، یەک بەشی بەردی تاشراو کە بە یەک بازدانێکی جوان بەسەر تەنگەکەدا دەکشێت. بە یەکێک لە گەورەترین کەوانە بەردینەکان دادەنرێت کە ڕۆمانییەکان هەرگیز دروستیان کردووە؛ وردیی بەردڕێژییەکەی — بەردە گەورەکان کە بەبێ مەڵات پێکەوە گونجاون و بەهۆی زیرەکیی کەوانەکەوە بۆ چەندین سەدە بەهێز ماونەتەوە — هێشتا ئەندازیارانی ئەمڕۆ سەرسام دەکات. پەڕینەوە بەسەریدا یان بینینی کە وەک چوارچێوە بەسەر جۆگە بەردینەکەی خوارەوەدا ڕاوەستاوە، شاهیدبوونە لەسەر هێزی بەردەوامی بیناسازیی ڕۆمانی لە باشترین شێوەیدا، لە ناوەوەی بەرزاییەکانی ناوچەکە.
بۆ ئیمپراتۆرێک دروست کراوە
پردەکە لە کۆتایی سەدەی دووەمدا خەڵکی ناوچەکە بۆ ڕێزلێنانی ئیمپراتۆرێکی ڕۆمانی و خێزانەکەی دروستیان کرد، وەک نووسین و ستوونەکانی دوو کۆتاییەکەی تۆماریان کردبوو. ئەم جۆرە پردانە هەم بەرهەمی کرداری بوون — ڕێگاکانیان بەسەر ئەو ڕووبارانەدا دەبرد کە دیمەنەکە دەبڕن — و هەم دەربڕینی دەسەڵاتی ئیمپراتۆری و سوپاسگوزاری بوون. جاران لە هەر گۆشەی پردەکەدا ستوونێک ڕاوەستابوو کە پێشکەش بە ئەندامانی خێزانی ئیمپراتۆر کرابوو؛ هەرچەندە هەموویان نەماونەتەوە، ئەوان جەندەرەیان هەم وەک یادگارێک و هەم وەک شوێنی پەڕینەوە دیاری دەکرد، ئەم پارێزگا دوورەیان بە جیهانە فراوانترەکەی ڕۆمانەوە دەبەستەوە.
ئەوەی بە درێژایی سەردەمەکان ماوەتەوە
ئەوەی پردی جەندەرە ئەوەندە نائاسایی دەکات، تەنها ئەوەیە کە دوای نزیکەی هەژدە سەدە هێشتا ڕاوەستاوە و هێشتا خزمەت دەکات. پردی بێژمار بە لافاو و شەڕ و کات ڕووخاون، بەڵام ئەمە بەردەوامە، کەوانەکەی هەر وەک ڕۆژی تەواوبوونی بەهێزە. بۆ چەندین نەوە هاتوچۆی ناوچەکەی بەسەر تەنگەکەدا گواستەوە؛ تەنها لە کاتەکانی دواییدا پردێکی هاوچەرخی نزیک بارگرانیی ئۆتۆمبێلەکانی لێ لابرد. مانەوەکەی ڕێزلێنانە لە لێهاتوویی دروستکەرە کۆنەکان و هێزی خودی کەوانە بەردینەکە.
پردی جەندەرەی ئەمڕۆ
پردی جەندەرە ئەمڕۆ یادگارێکی خۆشەویست و وەستانگەی گەشتیارانی ڕێگای چیای نەمرود و دیاردە سەرسوڕهێنەرەکانی خاکەکانی کۆماگێنەیە. سەردانکەران بەسەر بەردە کۆنەکانیدا دەڕۆن و لە کەنارەکانی جۆگەی خوارەوە کەوانە گەورەکەی سەرسامانە دەبینن، سەرسوڕماون کە ئەم جۆرە شتەیەک ئەوەندە ماوە ڕاوەستاوە. لە نێوان گردە زبرەکانی لێواری ناوچەی کوردستان هەڵکەوتووە؛ پردەکە وەک بیرخەرەوەیەکی جێی شانازیی ئەو مێژووە قووڵ و فرەچینە بەردەوامە کە لەم خاکە کۆنەدا نووسراوە.
هێڵی کات
کۆتایی سەدەی 2 زایینی — ڕۆمانییەکان پردی جەندەرە بۆ ڕێزلێنانی ئیمپراتۆرێک دروست دەکەن.
سەردەمی کۆن — ستوونەکانی دوو کۆتاییەکەی ڕێز لە خێزانی ئیمپراتۆر دەگرن.
بە درێژایی سەردەمەکان — پردەکە هاتوچۆی ناوچەکە بەسەر تەنگەکەدا دەگوازێتەوە.
سەردەمی هاوچەرخ — پردێکی نوێ لە نزیکەوە کەوانە کۆنەکە لە بارگرانیی ئۆتۆمبێلەکان ڕزگار دەکات.
ئەمڕۆ — پردی جەندەرە یادگارێکی بەناوبانگە نزیک چیای نەمرود.
پرسیارە باوەکان
پردی جەندەرە چییە؟
پردێکی کەوانەیی بەردینی کۆنی ڕۆمانییە لە پارێزگای ئادیامان، لە کۆتایی سەدەی 2 زایینی دروست کراوە و هێشتا ڕاوەستاوە، یەکێک لە گەورەترین کەوانە ڕۆمانییە دروستکراوەکانی هەیە.
پردی جەندەرە لە کوێیە؟
بەسەر جۆگەی جەندەرە لە خاکە گرداوییەکانی پارێزگای ئادیاماندا دەڕوات، لە خاکە کۆنەکەی کۆماگێنە، لەسەر ڕێگای چیای نەمرود.
پردی جەندەرە چەند کۆنە؟
لە کۆتایی سەدەی 2 زایینی دروست کراوە، واتە تەمەنی نزیکەی 1,800 ساڵە؛ بە شێوەیەکی نائاسایی باش پارێزراوە.
پردی جەندەرە بۆچی دروست کرا؟
ڕێگایەکی بەسەر تەنگەکەدا دەبرد و بۆ ڕێزلێنانی ئیمپراتۆرێکی ڕۆمانی و خێزانەکەی دروست کرا، جاران لە دوو کۆتاییەکەیدا ستوونی پێشکەشکردن ڕاوەستابوو.
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
ئەندازیاریی ڕۆمانی · شانشینی کۆماگێنە · پردە کۆنەکان · ئادیامان · چیای نەمرود · پردی مەڵابادی.