پێشەکی
ئەدیەمان (بە کوردی: سەمسوور) شارێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، ناوەندی پارێزگاکەیەتی و لە قەراغی ناوچە کوردییەکە لەنێوان فورات و بنارەکانی تاورۆس هەڵکەوتووە. شارێکی گەلانی تێکەڵە، کورد و تورک و ئەوانی دیکە، نزیک یەکێک لە سەرسوڕهێنەرەکانی جیهانی کۆنە، یادگارە گەورەکەی کۆماگێنە لەسەر شاخی نەمروود. لە ساڵانی دواییدا ناوەکەی هەروەها بە بوومەلەرزە کارەساتبارەکەی 2023ەوە بەستراوە، کە بە هێزێکی ترسناک شارەکەی لێ دا.
ئەدیەمان ناوەندێکی ناوچەییە بە مێژوویەکی قووڵ و بەشێکی دژواری دوایی، لەوێ هەڵکەوتووە کە جیهانی کورد و دەشتەکانی فوراتی سەرەوە پێک دەگەن. ئەم ناساندنە باس لە شارەکە، شوێنەکەی و چیرۆکەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• ئەدیەمان (بە کوردی: سەمسوور) ناوەندی پارێزگای ئەدیەمانە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا.
• لە قەراغی ناوچە کوردییەکە هەڵکەوتووە، بە دانیشتووانێکی تێکەڵ کە زۆر کوردیش لەخۆ دەگرێت.
• یادگارە بەناوبانگەکەی کۆماگێنە لەسەر شاخی نەمروود لە نزیکی هەڵکەوتووە.
• شارەکە ڕەگی کۆنی لە خاکی فوراتی سەرەوەدا هەیە.
• ئەدیەمان بە بوومەلەرزەکەی شوباتی 2023 وێران کرا.
زانیارییە خێراکان
ناو (بە کوردی): سەمسوور
ناو (بە تورکی): ئەدیەمان
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
پێگە: ناوەندی پارێزگا
خەڵک: تێکەڵ، بە زۆر کوردیشەوە
نزیک: شاخی نەمروود (کۆماگێنە)
ناوچە: خاکی فوراتی سەرەوە
ڕووداوی دوایی: وێرانبوون بە بوومەلەرزەکەی 2023
ناوەڕۆک
شارێک لە قەراغی ناوچە کوردییەکە
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
ئەدیەمان لە کوێیە؟
ئەدیەمان لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیایە، لە قەراغی ڕۆژاوایی ناوچە کوردییەکە نزیک فورات، دوور نییە لە شانلی‌ئورفا و خاکە کورد و زازانشینەکەی دەوروبەری سیڤەرەک و دیاربەکر. لە ناوچەیەکی بەپیتی نێوان ڕووبار و شاخەکاندا هەڵکەوتووە، شوێنی پێکگەیشتنی گەل و دیمەنەکان، کە دەشتەکانی فوراتی سەرەوە بەرەو بەرزاییەکانی کوردستان بەرز دەبنەوە.
شارێک لە قەراغی ناوچە کوردییەکە
ئەدیەمان شارێکی دانیشتووانی تێکەڵە، نیشتەجێگەی کورد و تورک و ئەوانی دیکە، و لەو سنوورەدایە کە باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردنشینی تورکیا تێیدا لەگەڵ ناوچە فراوانترەکەدا تێکەڵ دەبێت. زۆرێک لە خەڵکەکەی و گوندەکانی پارێزگاکەی کوردن، و شارەکە زۆرێک لە کولتوور و زمان و ژیانی ناوچە کوردییە دراوسێکان هاوبەش دەکات. ئەم تێکەڵبوونەی کۆمەڵگەکان تایبەتمەندییەکی تایبەت بە ئەدیەمان دەبەخشێت وەک شارێکی سنووریی جیهانی کورد.
شاخی نەمروود و ڕابردووی کۆن
پارێزگای ئەدیەمان بە یەکێک لە نائاساییترین شوێنەکانی ڕۆژهەڵات بەناوبانگە؛ لووتکەی شاخی نەمروود، کە پاشاکانی کۆماگێنەی کۆن زیاتر لە دوو هەزار ساڵ لەمەوبەر پەیکەرە گەورە بەردینەکانی خوداکان و فەرمانڕەوایانیان تێیدا هەڵنا. سەرە گەورە هەڵکۆڵراوەکان کە بەسەر لووتکەی شاخەکەدا پەرش و بڵاون، شوێنێکی میراتی جیهانیی یونسکۆ و یەکێکن لە سەرسوڕهێنەرە گەورەکانی تورکیا. لەگەڵ شوێنەوارە کۆنەکانی دیکەی ناوچەکە، کۆنیی قووڵی خاکی دەوروبەری ئەدیەمان نیشان دەدەن، خاکێک کە مێژووی زۆر گەل تێیدا چین‌چین کەڵەکە بووە، ئەوانەی زۆر پێش سەردەمی نوێ لێرە ژیاون.
بوومەلەرزەکەی 2023
لە شوباتی 2023دا ئەدیەمان یەکێک بوو لەو شارانەی بوومەلەرزە گەورەکان بە توندترین شێوە لێیان دان، ئەو بوومەلەرزانەی باشووری تورکیا و باکووری سووریایان وێران کرد. بینای تەواو ڕووخان، بەشە گەورەکانی شارەکە وێران بوون، و چەندین هەزار کەس لە سەرتاسەری پارێزگاکەدا کوژران یان بریندار بوون یان بێ‌ماڵ مانەوە. کارەساتەکە یەکێک بوو لە خراپترینەکانی مێژووی نوێی ناوچەکە، و زیانەکە بە هەمان قورسایی بەسەر کۆمەڵگە کوردییەکان و کۆمەڵگەکانی دیکەی ئەدیەماندا کەوت. لەو کاتەوە کاری درێژی چاکبوونەوە و بنیاتنانەوە بووەتە ناوەندی ژیانی شارەکە.
ئەدیەمانی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ ئەدیەمان شارێکە لەنێو چاکبوونەوەدایە، هەوڵ دەدات دوای بوومەلەرزەکە ماڵ و ژیان و بژێوی لە نوێوە بنیات بنێتەوە، لە هەمان کاتدا وەک ناوەند و شاری سەرەکیی پارێزگاکەی بەردەوامە. کۆمەڵگە تێکەڵەکان و ئابووریی کشتوکاڵی و شوێنەکەی لە تەنیشت سەرسوڕهێنەرەکانی شاخی نەمروود هەموویان بەردەوامن. هەرچەندە زەبری لێ دراوە، هەر لەسەر پێی خۆیە؛ ئەدیەمان هێشتا شارێکی گرنگە لە قەراغە کوردییەکەی فوراتی سەرەوە.
ڕیزبەندیی کاتی
سەردەمی کۆن — پاشاکانی کۆماگێنە پەیکەرە گەورەکان لەسەر شاخی نەمروودی نزیک هەڵدەنێن.
بە درێژایی مێژوو — ئەدیەمان وەک شارۆچکەیەکی ناوچەیی فوراتی سەرەوە پەرە دەسێنێت.
سەردەمی نوێ — شارەکە دەبێتە ناوەندی پارێزگای ئەدیەمان لە باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردنشینی تورکیا.
2023 — بوومەلەرزەیەکی کارەساتبار ئەدیەمان و ناوچەکەی وێران دەکات.
ئەمڕۆ — ئەدیەمان وەک شاری سەرەکیی پارێزگاکەی لە نوێوە بنیات دەنرێتەوە.
پرسیارە باوەکان
ناوی کوردیی ئەدیەمان چییە؟
شارەکە بە کوردی بە سەمسوور ناسراوە.
ئەدیەمان لە کوێیە؟
ئەدیەمان شارێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا، ناوەندی پارێزگای ئەدیەمانە و لە قەراغی ناوچە کوردییەکە نزیک فورات هەڵکەوتووە.
شاخی نەمروود چییە؟
شاخی نەمروود لە پارێزگای ئەدیەمان بە پەیکەرە کۆنە گەورەکانی بەناوبانگە کە پاشاکانی کۆماگێنە هەڵیان ناون؛ لووتکەکەی شوێنێکی میراتی جیهانیی یونسکۆیە.
لە 2023دا لە ئەدیەمان چی ڕوویدا؟
ئەدیەمان یەکێک بوو لەو شارانەی بوومەلەرزەکانی شوباتی 2023 بە توندترین شێوە لێیان دان، کە زۆرێک لە شارەکەیان وێران کرد و لە سەرتاسەری پارێزگاکەدا گیانی خەڵکێکی زۆریان لەناو برد.
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
شاخی نەمروود و کۆماگێنە · فوراتی سەرەوە · بوومەلەرزەکەی 2023 · شانلی‌ئورفا · سیڤەرەک · دیاربەکر.