پێشەکی
سیڤەرەک، بە کوردی سێوەرگی، یەکێکە لە گەورەترین شارۆچکەکانی پارێزگای شانلی ئورفای باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا؛ لە لێواری ڕۆژئاوای گڕکانی قەرەجەداغ هەڵکەوتووە. ناوەندێکی بەهێزی ژیانی کورد و زازایە؛ شوێنێکە دوو لقە گەورەکەی جیهانی کوردی تێیدا یەک دەگرنەوە، لە دیمەنێکدا کە یەکێکە لە گرنگترین شوێنەکانی سەرانسەری مێژووی کشتوکاڵ.
سیڤەرەک شارۆچکەیەکی گەورەیە کە نەریت و ڕەگ و ڕیشەی عەشیرەتی تێیدا بەهێزن؛ لە نێوان دەشتەکانی ئورفا و دەشتاییە بەرزە گڕکانییەکاندا هەڵکەوتووە. ئەم ناساندنە سەیری خەڵکەکەی و شوێنەکەی و ڕابردووەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• سیڤەرەک، بە کوردی سێوەرگی، شارۆچکەیەکی گەورەی پارێزگای شانلی ئورفای باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیایە.
• لە لێژاییەکانی ڕۆژئاوای گڕکانی قەرەجەداغ هەڵکەوتووە.
• هەم کوردی کرمانجی‌زمان و هەم خەڵکی زازازمان لە شارۆچکەکە دەژین.
• شارۆچکەیەکە نەریت و ڕەگ و ڕیشەی عەشیرەتی تێیدا بەهێزن.
• ناوچەی قەرەجەداغی نزیک شارۆچکەکە بە سەرەتاکانی کشتکردنی گەنمەوە بەستراوەتەوە.
زانیارییە خێراکان
ناو بە کوردی: سێوەرگی
ناو بە تورکی: سیڤەرەک
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
پارێزگا: شانلی ئورفا
نزیک لە: گڕکانی قەرەجەداغ
خەڵک: کورد (کرمانجی) و زازا
خەسڵەت: شارۆچکەیەکی گەورەی نەریتپارێز و عەشیرەتی
ناوچە: لە نێوان دەشتەکانی ئورفا و دەشتاییە بەرزەکان
پێڕست
کەسایەتی و شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
سیڤەرەک لە کوێیە؟
سیڤەرەک لە ڕۆژهەڵاتی پارێزگای شانلی ئورفا و لە لای ڕۆژئاوای کۆمەڵەچیای قەرەجەداغ دەکەوێت؛ بە نزیکەیی لە نێوان شاری ئورفا و دیاربەکر هەڵکەوتووە؛ دیاربەکر لە باکووری ڕۆژهەڵاتدایە. لەو شوێنە هەڵکەوتووە کە دەشتە کراوەکانی ناوچەی ئورفا بەرەو دەشتاییە بەرزە ڕەشە گڕکانییەکان بەرز دەبنەوە؛ شوێنێکە شێوەی بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری و مێژووە درێژەکەی وەک شارۆچکەیەکی ناوچەیی بەخشیوە.
کورد و زازا
سیڤەرەک وەک شوێنی یەکگرتنەوەی دوو لقی جیهانی کوردی بەناوبانگە: کوردە کرمانجی‌زمانەکان و زازاکان، کە بە زمانێکی جیاواز بەڵام نزیک و پەیوەندیدار قسە دەکەن و کۆمەڵگەکانیان بەرەو باکوور تا بینگۆل دەگەن. شارۆچکەکە یەکێکە لە ناوەندە گەورەکانی زازا لە ناوچەی ئورفا، و تێکەڵبوونی ڕۆژانەی قسەکردن بە کرمانجی و زازا بەشێکە لەوەی خەسڵەتی تایبەتی بە سیڤەرەک دەبەخشێت. هەردوو کۆمەڵگەکە لە گوندنشینی دەوروبەردا ڕەگ و ڕیشەی قووڵیان هەیە.
گڕکانی قەرەجەداغ
قەرەجەداغ بەسەر سیڤەرەکدا بەرز بووەتەوە؛ گڕکانێکی بەرفراوانی قەڵغان‌شێوەیە کە بە بەردە بازەڵتییە ڕەشەکەی بە درێژایی سەدەکان ماڵ و دیوارەکانی ناوچەکە دروست کراون. ئەم چیایە زۆر لە دیمەنێکی جوان زیاترە: ئەو زانایانەی سەرەتاکانی کشتوکاڵیان لێکۆڵیوەتەوە، شوێنەواری زووترین گەنمی چێنراویان تا لێژاییەکانی قەرەجەداغ شوێن هەڵگرتووە؛ بەمە خاکی دەوروبەری سیڤەرەک بەشێکە لە هەمان ئەو لانکەیەی مرۆڤ یەکەم جار تێیدا دەستی بە کشتوکاڵ کرد. کەم شارۆچکە هەیە بتوانێت لە خاکی خۆیدا کەلەپوورێکی کشتوکاڵیی لەمە دێرینتر بخاتە ڕوو.
شارۆچکەیەکی نەریتپارێز
سیڤەرەک لە مێژە شارۆچکەیەکی گەورە و نەریتپارێز بووە، خاوەن پێکهاتە عەشیرەتییە بەهێزەکان؛ خێزانە گەورەکان و تێرەکان ڕۆڵێکی ناوەندییان لە ژیانی کۆمەڵایەتی و سیاسییدا هەبووە. ئەم جیهانە عەشیرەتییە شارۆچکەکەی بە ناسنامە بەهێزەکانی ناساندووە و، هەندێک جار، بە دوژمنایەتی و ڕکابەرییەکانیش کە ئەم جۆرە پێکهاتانە دەتوانن لێیان بکەوێتەوە. لە هەمان کاتدا نەریت و شێوەزار و شێوەکانی ژیانی پاراستووە کە لە شوێنەکانی دیکەدا، کە زیاتر لە ڕەگ و ڕیشەیان دابڕاون، کاڵ بوونەتەوە؛ بەمە سیڤەرەک هەر کۆمەڵگەیەکی کوردی و زازایی خاوەن ڕەگ و ڕیشەی قووڵ ماوەتەوە.
سیڤەرەکی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ سیڤەرەک یەکێکە لە پڕدانیشتووانترین شارۆچکەکانی پارێزگای شانلی ئورفا؛ ناوەندێکی پڕجووڵەی جوتیار و ئاژەڵدارانی خاکی قەرەجەداغە. ژیانی نوێ و کۆچ و پەروەردە گۆڕیویانە، وەک هەموو شوێنێکی دیکە، بەڵام هەر بە توندی بە خاک و عەشیرەت و کەلەپوورە تێکەڵە کوردی و زازاییەکەیەوە بەستراوەتەوە؛ شارۆچکەیەکە ڕابردووە قووڵەکەی ئەم ناوچەیە دەگوازێتەوە بۆ ئێستا.
ڕیزبەندیی کاتیی ڕووداوەکان
پێش مێژوو — ناوچەی قەرەجەداغ بە زووترین کشتکردنی گەنمەوە بەستراوەتەوە.
لە سەردەمی دێرینەوە — سیڤەرەک وەک شارۆچکەیەکی ناوچەیی لە نێوان دەشتەکان و گڕکانەکەدا گەشە دەکات.
سەردەمی عوسمانی — شارۆچکەکە ناوەندێکی عەشیرەتی و بازاڕی ناوچەی ئورفایە.
سەردەمی نوێ — سیڤەرەک گەشە دەکات و دەبێتە یەکێک لە گەورەترین شارۆچکەکانی پارێزگای شانلی ئورفا.
ئەمڕۆ — هەر شارۆچکەیەکی گەورەی کورد و زازایە لە بن قەرەجەداغدا.
پرسیارە باوەکان
ناوی کوردیی سیڤەرەک چییە؟
بە کوردی شارۆچکەکە بە سێوەرگی ناسراوە.
کێ لە سیڤەرەک دەژی؟
هەم کوردی کرمانجی‌زمان و هەم خەڵکی زازازمان لە سیڤەرەک دەژین، و شارۆچکەکە یەکێکە لە ناوەندە گەورەکانی زازا لە ناوچەی شانلی ئورفا.
قەرەجەداغ چییە؟
قەرەجەداغ ئەو گڕکانە قەڵغان‌شێوەیەیە کە بەسەر سیڤەرەکدا بەرز بووەتەوە؛ توێژەران لێژاییەکانی بە زووترین کشتکردنی گەنمەوە دەبەستنەوە، لە هەمان سەرەتاکانی کشتوکاڵدا.
سیڤەرەک لە کوێیە؟
سیڤەرەک لە ڕۆژهەڵاتی پارێزگای شانلی ئورفای باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا دەکەوێت؛ لە لێواری ڕۆژئاوای گڕکانی قەرەجەداغ، لە نێوان ئورفا و دیاربەکر.
کەسایەتی و شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
خەڵکی زازا · گڕکانی قەرەجەداغ · سەرەتاکانی کشتکردنی گەنم · شانلی ئورفا · دیاربەکر · بینگۆل.