پێشەکی
دێرەلوک شارۆچکەیەکی بچووکی کوردییە لە قووڵایی شاخەکانی پارێزگای دهۆک، لە دوورترین باکووری کوردستانی عێراق، لەوێ کە ڕووباری زێی گەورە ڕێگای خۆی بە دۆڵە توندەکاندا دەکاتەوە. بەشێکە لە ناوچە کورمانجیزمانەکەی بادینان و شوێنێکی دیمەنی پڕناهمواری و پەڕینەوە لە ڕووبار و گوندە شاخاوییەکانە، دوور لە شارەکانی دەشت.
دێرەلوک لە ناوچە بەرزەکەی نێوان ئامێدی و سنووری تورکیادا هەڵکەوتووە و یەکێکە لەو شارۆچکە بچووکانەی باکوورە دوورەدەستەکەی کوردستان پێکەوە دەبەستنەوە. ئەم ناساندنە باس لە شوێنەکەی و ڕووبارەکەی و ژیانەکەی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• دێرەلوک شارۆچکەیەکی بچووکی کوردییە لە پارێزگای دهۆکی کوردستانی عێراق.
• لەنێو شاخەکاندا لەسەر ڕووباری زێی گەورە هەڵکەوتووە.
• شارۆچکەکە بەشێکە لە ناوچە کورمانجیزمانەکەی بادینان.
• لە خاکێکی دوورەدەست و پڕناهمواریدایە بەرەو سنووری تورکیا.
• وێستگەیەکی کارەبای ئاو لەسەر زێی گەورە بە شارۆچکەکەوە پەیوەستە.
زانیارییە خێراکان
ناو (بە کوردی): دێرەلوک
وڵات / ناوچە: عێراق (باشوور / هەرێمی کوردستان)
پارێزگا: دهۆک
قەزا: ئامێدی (ئامێدی)
ڕووبار: زێی گەورە
ناوچە: بادینان (بەهدینان)
شوێن: خاکێکی شاخاویی دوورەدەست
تێبینی: شوێنی وێستگەیەکی کارەبای ئاو
ناوەڕۆک
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
دێرەلوک لە کوێیە؟
دێرەلوک لە باکوورە شاخاوییەکەی پارێزگای دهۆکە، لەنێو قەزای ئامێدی، لە باشووری ڕۆژهەڵاتی شاری دهۆک و ڕۆژهەڵاتی زاخۆ. لەنێو پشتە توندەکان و دۆڵە قووڵە ڕووبارییەکاندا هەڵکەوتووە، لە یەکێک لە پڕناهموارترین خاکەکانی کوردستانی عێراق، لەسەر ئەو ڕێگایانەی بە شاخەکاندا بەرەو سنووری تورکیا و ناوچە بەرزەکەی بەرواری لەو دیوەی دەڕۆن.
لەسەر زێی گەورە
تایبەتمەندیی دیاری دێرەلوک زێی گەورەیە، ئەو ڕووبارە بەهێزەی لە شاخەکانی تورکیا و کوردستان سەرچاوە دەگرێت و بە خێرایی بەرەو دیجلە دێتە خوارەوە. لە دێرەلوک ڕووبارەکە بە دیمەنێکی شاخاویی سەرنجڕاکێشدا دەڕوات، و لێرە وێستگەیەکی کارەبای ئاو لەسەر زێی گەورە ڕەوتی ئاوەکە بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا بەکار دەهێنێت. ڕووبارەکە لە ماوەیەکی درێژەوە ژیانی ناوچەکەی داڕشتووە؛ دۆڵەکان ئاودێری دەکات، خاکەکە دابەش دەکات و هەم بەربەستێک و هەم ڕێگایەک بە بەرزاییەکاندا پێشکەش دەکات.
خاکی بادینان
دێرەلوک سەر بە بادینان (بەهدینان)ە، ناوچە کورمانجیزمانەکەی باکووری کوردستانی عێراق کە دهۆک و ئامێدی ناوەندەکانیەتی. ئەمە خاکی گوندە شاخاوییەکان و باخەکان و نەریتە کۆنەکانە، کە لە مێژوودا میرنشینی بادینان لە ناوەندەکەی ئامێدییەوە حوکمی کردووە. وەک بەشەکانی دیکەی ئەم ناوچەیە، خاکی دەوروبەری دێرەلوک لە وێرانکردنی گوندەکان و هەڵمەتەکانی کۆتایی سەدەی بیستەمدا ئازاری زۆری چەشتووە، و زۆرێک لە کۆمەڵگەکانی ناچار بوون لە نوێوە خۆیان بنیات بنێنەوە. خەڵکەکەی زمان و نەریت و خۆڕاگریی بەرزاییە فراوانترەکانی بادینانیان هاوبەشە.
شارۆچکەیەکی شاخاوی
خودی دێرەلوک شارۆچکەیەکی بچووکە، ناوەندێکی ناوخۆیی بۆ گوندە پەرش و بڵاوەکانی قەزا شاخاوییەکەی. ژیانی ئێرە خاکەکە دایدەڕێژێت؛ ڕووبار و شوێنەکانی پەڕینەوە، ڕێگا پێچاوپێچەکان بە ڕێڕەوە شاخاوییەکاندا و ئەو کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییەی دۆڵە توندەکان ڕێگەی پێ دەدەن. لەو جۆرە شارۆچکە بچووکانەیە کە کاتێک لە سەرتاسەری باکوور زۆر دەبن، کۆڵەکەی کوردستانی گوندنشین پێک دەهێنن؛ دوورەدەست و خۆڕاگر و بە نزیکی بە خاکەکەوە بەستراو.
دێرەلوکی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ دێرەلوک هێشتا شارۆچکەیەکی بچووکی شاخاوییە لەسەر زێی گەورە، وێستگە ئاوەکارەباییەکەی کارەبا دەداتە تۆڕی ناوچەکە و دۆڵەکانی بە هێواشی لەگەڵ بەشەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان پەرە دەسێنن. ڕێگا و بنیاتنانەوە بەشێک لە دابڕانی ڕابردوویان کەم کردووەتەوە، بەڵام دێرەلوک هێشتا شوێنێکە کە شاخ و ڕووبارەکەی کەسایەتییەکەی دیاری دەکەن؛ گۆشەیەکی هێمنی بەرزاییەکانی بادینان.
ڕیزبەندیی کاتی
لە مێژوودا — دێرەلوک وەک نیشتەجێگەیەکی شاخاوی لە ناوچەی بادینان لەسەر زێی گەورە پەرە دەسێنێت.
سەردەمی میرنشین — ناوچەکە لەنێو دەسەڵاتی میرنشینی بادیناندایە کە ئامێدی ناوەندەکەیەتی.
کۆتایی سەدەی 20 — گوندەکانی دەوروبەر لە هەڵمەت و وێرانکارییەکانی ئەو سەردەمەدا ئازار دەچێژن.
سەردەمی نوێ — وێستگەیەکی کارەبای ئاو لەسەر زێی گەورە لە نزیک شارۆچکەکە دروست دەکرێت.
ئەمڕۆ — دێرەلوک هێشتا شارۆچکەیەکی بچووکە لە هەرێمی کوردستانی لە نوێوە بنیاتنراودا.
پرسیارە باوەکان
دێرەلوک لە کوێیە؟
دێرەلوک شارۆچکەیەکی بچووکە لە قەزای ئامێدیی پارێزگای دهۆک، لە باکوورە شاخاوییەکەی کوردستانی عێراق، لەسەر ڕووباری زێی گەورە.
زێی گەورە چییە؟
زێی گەورە ڕووبارێکی گەورەیە کە لە شاخەکانی تورکیا و کوردستان سەرچاوە دەگرێت و بەرەو دیجلە دەڕواتە خوارەوە؛ لە دێرەلوک بە خاکێکی شاخاویی سەرنجڕاکێشدا دەڕوات، کە وێستگەیەکی کارەبای ئاو ڕەوتەکەی بەکار دەهێنێت.
دێرەلوک لە چ ناوچەیەکدایە؟
دێرەلوک بەشێکە لە بادینان (بەهدینان)، ناوچە کورمانجیزمانەکەی باکووری کوردستانی عێراق کە دهۆک و ئامێدی ناوەندەکانیەتی.
ئایا دێرەلوک لەنێو شاخەکاندایە؟
بەڵێ. دێرەلوک لە خاکێکی شاخاویی دوورەدەست و پڕناهمواری بەرەو سنووری تورکیادایە، لەنێو پشتە توندەکان و دۆڵە قووڵە ڕووبارییەکاندا.
کەس، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
زێی گەورە · ناوچەی بادینان · قەزای ئامێدی · ئامێدی · دهۆک · زاخۆ.