پێشەکی
دێرک (بە عەرەبی: المالکیە) دوورترین شارۆچکەی سووریایە لە باکووری ڕۆژهەڵات — شارۆچکەیەکی کوردییە لە کۆتایی گۆشەی وڵاتەکە، لەو شوێنەی سنوورەکانی سووریا، تورکیا و عێراق لە نزیک دیجلە نزیکەی پێک دەگەن. لە جزیرە، ڕۆژهەڵاتترین ناوچەی ڕۆژاوا، هەڵکەوتووە؛ لە خاکێکی کێڵگەی گەنم و بیرە نەوتەکاندا.
دێرک هێمن و دوورەدەستە، بەڵام هێشتا گۆشەیەکی گرنگی جیهانی کوردە: شارۆچکەیەکی تێکەڵی کورد و مەسیحییەکان، نزیک کێڵگە نەوتییەکان کە یارمەتیی بەردەوامبوونی بەڕێوەبەرایەتیی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا بە ڕێبەرایەتیی کورد دەدەن. ئەم ناساندنە لە شوێن، گەلەکانی و جێگەی لە ڕۆژاوا دەکۆڵێتەوە.
خاڵە سەرەکییەکان
• دێرک (بە عەرەبی: المالکیە) دوورترین شارۆچکەی سووریایە لە باکووری ڕۆژهەڵات.
• لە ناوچەی جزیرەی ڕۆژاوا هەڵکەوتووە، نزیک ئەو خاڵەی سووریا، تورکیا و عێراق پێک دەگەن.
• دێرک شارۆچکەیەکە کە زۆرینەی دانیشتوانی کوردن و کۆمەڵگە مەسیحییەکانی ئاشووری، سریانی و ئەرمەنی تێدایە.
• کێڵگە نەوتییە نزیکەکانی ڕمێلان لە گرنگترین کێڵگەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریان.
• ناوە کوردییەکەی، دێرک، واتای «کڵێسای بچووک» دەدات و میراتی مەسیحیی ناوچەکە ڕەنگ دەداتەوە.
زانیاریی خێرا
ناو بە کوردی: دێرک (دێرکا هەمکۆ)
ناوی عەرەبی: المالکیە
وڵات / ناوچە: سووریا (ڕۆژاوا / کوردستانی ڕۆژاوا)
پارێزگا: حەسەکە (جزیرە / جزیری)
شوێن: دوورترین گۆشەی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا
کۆمەڵگەکان: زۆرینەی کورد؛ ئاشووری، سریانی و ئەرمەنی
ئابووری: کشتوکاڵ و کێڵگە نەوتییەکانی ڕمێلان
بەڕێوەبردن: بەڕێوەبەرایەتی بە ڕێبەرایەتیی کورد (جزیرە)
ناوەڕۆک
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
دێرک لە کوێیە؟
دێرک لە کۆتایی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا، لە پارێزگای حەسەکە هەڵکەوتووە، نزیک ئەو شوێنەی سنوورەکانی سووریا، تورکیا و عێراق لە نزیک دیجلە کۆ دەبنەوە. ڕۆژهەڵاتترین شارۆچکەی جزیرەیە، ئەو ناوچەیەی کورد پێی دەڵێن جزیری؛ دوور نییە لە قامیشلۆ و شاری گەورەتری حەسەکە. خاکی ئێرە ناوچەیەکی کراوەی کشتوکاڵییە و چیا نزمەکانی قەرەچۆخ بەسەریدا دەڕوانن.
شوێنی لە دوورترین گۆشەی وڵاتەکە تایبەتمەندییەکی جیاوازی بە دێرک بەخشیوە — شارۆچکەیەکی سنووری کە سێ وڵات و چەندین گەل لێی پێک دەگەن.
پێکگەیشتنی کۆمەڵگەکان
دێرک شارۆچکەیەکە کە زۆرینەی دانیشتوانی کوردن، بەڵام وەک بەشێکی زۆری جزیرە لە مێژە مەسیحییەکانیش — ئاشووری، سریانی و ئەرمەنی — تێیدا ژیاون؛ بنەماڵەی زۆرێکیان دوای جینۆسایدەکانی سەرەتای سەدەی بیستەم لەم گۆشەیەی سووریا پەنایان دۆزییەوە. خودی ناوەکەی، دێرک، واتای «کڵێسای بچووک» دەدات و بیرخەرەوەی ئەو ئامادەبوونە مەسیحییەیە؛ دەوڵەتی سووریا دواتر ناوی گۆڕی بۆ المالکیە. ئەم تێکەڵەی کورد و مەسیحی تایبەتمەندییە تێکەڵ و فرەچینە باوەکەی جزیرە بە دێرک دەبەخشێت.
نەوت لە گۆشەی سووریا
ناوچەی دێرک سامانێکی زۆر گرنگی تێدایە: کێڵگە نەوتییەکانی ڕمێلان، کە لە کۆنترین و گەورەترین کێڵگەکانی سووریان. ئەم کێڵگانە کە چەندین دەیە پێش ئێستا پەرەیان پێدراوە، بۆ بەڕێوەبەرایەتیی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا بە ڕێبەرایەتیی کورد گرنگییەکی تایبەتییان پەیدا کردووە و سەرچاوەیەکی بنەڕەتیی سووتەمەنی و داهات دابین دەکەن. لە گۆشەیەکی هێمنی کشتوکاڵیی وڵاتەکەدا، ئەم نەوتە کێشێکی ئابووریی زۆر لە قەبارە بچووکەکەی زیاتر بە دێرک بەخشیوە.
دێرک لە ڕۆژاوا
کاتێک دوای 2012 دەوڵەتی سووریا کۆنترۆڵی بەشێکی زۆری باکووری لەدەست دا، دێرک بوو بە بەشێک لە بەڕێوەبەرایەتیی خۆبەڕێوەبەری ڕۆژاوا بە ڕێبەرایەتیی کورد، لە ناو ناوچەی جزیرەکەیدا. لە خراپترین شەڕەکان دوور بوو کە شارەکانی ڕۆژاوا و باشووریان گرتەوە، و دێرک تا ڕادەیەک سەقامگیر مایەوە؛ نەوت و زەوییە کشتوکاڵییەکەی یارمەتیی چەسپاندنی بەڕێوەبەرایەتییە نوێیەکەیان لە باکووری ڕۆژهەڵات دا. وەک یەکێک لە گۆشە هێمنتر بەڵام پارێزراوترەکانی ڕۆژاوا ماوەتەوە.
دێرکی ئەمڕۆ
ئەمڕۆ دێرک هەر شارۆچکەیەکی کوردیی بچووکە لە دوورترین گۆشەی سووریا — کشتوکاڵییە، تێکەڵە و بە کێڵگە نەوتییە نزیکەکانەوە بەستراوە. داهاتووی بە داهاتووی هەموو ڕۆژاوا و ناڕوونییە فراوانترەکانی سووریاوە بەستراوە، بەڵام وەک دەروازەی باکووری ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکە، دێرک شوێنە هێمنەکەی لە چیرۆکی کورددا دەپارێزێت.
هێڵی کات
سەرەتای سەدەی 20 — کورد و پەنابەرە مەسیحییەکان لە جزیرە نیشتەجێ دەبن؛ دێرک لە دوورترین باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا گەشە دەکات.
ناوەڕاستی سەدەی 20 — پەرە بە کێڵگە نەوتییەکانی ڕمێلان لە نزیک دێرک دەدرێت.
2012 — دەوڵەتی سووریا لە باکوور دەکشێتەوە؛ خۆبەڕێوەبردنی کورد لە جزیرە دەچەسپێت.
لە 2012ەوە — دێرک دەبێت بە بەشێک لە بەڕێوەبەرایەتیی ڕۆژاوا بە ڕێبەرایەتیی کورد.
ئەمڕۆ — دێرک وەک شارۆچکەیەکی کوردیی هێمن و تێکەڵ و ناوەندێکی نەوتیی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا دەمێنێتەوە.
پرسیارە باوەکان
ناوی کوردیی دێرک چییە؟
بە کوردی شارۆچکەکە دێرک، یان دێرکا هەمکۆ، ناو دەبرێت؛ بە عەرەبی المالکیەیە.
دێرک لە کوێیە؟
دێرک دوورترین شارۆچکەی سووریایە لە باکووری ڕۆژهەڵات، لە پارێزگای حەسەکە، نزیک ئەو خاڵەی سووریا، تورکیا و عێراق پێک دەگەن — لە ناوچەی جزیرەی ڕۆژاوا.
بۆچی دێرک گرنگە؟
دێرک لە تەنیشت کێڵگە نەوتییەکانی ڕمێلان هەڵکەوتووە، کە لە گرنگترین کێڵگەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریان؛ ئەمە ئەم شارۆچکە بچووکەی گۆشەی وڵاتەکە لە ڕووی ئابوورییەوە بۆ بەڕێوەبەرایەتی بە ڕێبەرایەتیی کورد گرنگ دەکات.
ناوی دێرک چ واتایەک دەدات؟
دێرک بە کوردی واتای «کڵێسای بچووک» دەدات و میراتە کۆنە مەسیحییەکەی ناوچەکە لە تەنیشت زۆرینە کوردەکەی ڕەنگ دەداتەوە.
کەسان، شوێنەکان و بابەتە پەیوەندیدارەکان
جزیرە (جزیری) · ڕۆژاوا · کێڵگە نەوتییەکانی ڕمێلان · قامیشلۆ · حەسەکە · ئاشوورییەکانی جزیرە.