پێشەکی
درڤاسپا یەزەتەی مێگەل و ئەسپە لە نەریتی زەردەشتی و ئێرانیدا: بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکە کە ناوەکەی واتای ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت دەگەیەنێت، پارێزەری مانگا و مەڕوماڵات و ئەسپ کە مێگەلەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکات.
لە دیدی ئەهوورا مەزدا، پەروەردگاری دانا، درڤاسپا ئەو بوونەوەرە خوداییەیە کە ئەو ئاژەڵانە دەپارێزێت کە ژیانی خەڵک پشتی پێ بەستوون، مانگا و مەڕوماڵات و بە تایبەتی ئەسپەکان، کە بە تەندروستی و ساغی ڕایاندەگرێت. پاڵەوان و پاشا گەورەکانی ئەفسانە بانگی دەکەن و داوای یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەویان کردووە، و لە سروودە پیرۆزە تایبەتییەکەی لە ناو یەشتەکاندا ڕێزی لێ دەگیرێت.
درڤاسپا وەک بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی نەریتی زەردەشتی هی میراتە کۆنە هاوبەشە ئایینی و ئەفسانەییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن. ناسینی درڤاسپا ئاشنابوونە بە ڕێزگرتنی زەردەشتی لە جیهانی ئاژەڵان و ژیانی ئاژەڵداری، بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکە کە مێگەل و ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی ئەو ئاژەڵانە دەکات کە ژیان پشتی پێ بەستوون.
ناوەڕۆک
پاڵەوانە ئەفسانەییەکان بانگی دەکەن
لە سروودە تایبەتییەکەیدا ڕێزی لێ دەگیرێت
درڤاسپا کێیە؟
درڤاسپا یەزەتەی مێگەل و ئەسپە، واتە بوونەوەری خوداییی ئەم بوارانە لە نەریتی زەردەشتیدا، یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکان کە ئەهوورا مەزدا بۆ پشتیوانی لە ئافرێنراوە باشەکان ئافراندوونی. ناوەکەی واتای ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت یان خاوەن ئەسپی بەهێز و ساغ دەگەیەنێت؛ ئەو پارێزەری مانگا و مەڕوماڵات و ئەسپە، بوونەوەرە خوداییەکە کە مێگەلەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکات کە ژیانی خەڵک پشتی پێ بەستوون. لە نەریتە پیرۆزەکەدا درڤاسپا وەک بوونەوەرە خوداییە بەهێز و پیرۆزەکە ستایش دەکرێت کە مەڕوماڵات و مێگەل و مانگای پێگەیشتوو و بەچکەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت، و بۆ یارمەتیدانی پەیڕەوەکان دەستە ئەسپەکان دەخاتە ژێر نیر. پاڵەوان و پاشا گەورەکانی ئەفسانە، وەک هۆشەنگ و جەمشید و فەریدون و کەی خوسرەو و گۆشتاسپ، بانگی دەکەن و بۆ کار و سەرکەوتنەکانیان داوای یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەویان کردووە. بە بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی جیهانی ئاژەڵانەوە پەیوەستە و لە سروودە پیرۆزە تایبەتییەکەی لە ناو یەشتەکاندا ڕێزی لێ دەگیرێت. درڤاسپا وەک یەزەتەی مێگەل و ئەسپ و ڕاگری تەندروستیی مەڕوماڵات، پێگەیەکی خێرخواز لە ناو بوونەوەرە خوداییەکانی جیهانی ئاژەڵداریی دیدی زەردەشتیدا دەگرێت.
واتای ناوەکە
وا لە ناوی درڤاسپا تێگەیشتوون کە واتای ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت یان خاوەن ئەسپی بەهێز و ساغ دەگەیەنێت، لە بەشەکانی بە واتای ساغ یان بەهێز و ئەسپ. کەواتە ناوەکە وەک بوونەوەرە خوداییەکەی پەیوەست بە تەندروستی و ساغیی ئەسپەکان دەیناسێنێت، و بە بەرفراوانی بە مێگەل و جیهانی ئاژەڵانەوە.
ئەم واتایە لە ناوەندی کەسایەتییەکەیدایە، چونکە درڤاسپا ئەو بوونەوەرە خوداییەیە کە ئەسپ و مێگەلەکان بە تەندروستی و ساغی ڕادەگرێت، پارێزەری ئەو ئاژەڵانەی ژیانی ئاژەڵداری پشتی پێ بەستوون. ئەسپ لە جیهانە کۆنە ئێرانییەکەدا ڕێزێکی تایبەتی لێ دەگیرا، بۆ جوانی و هێز و سوودی لە ئاشتی و جەنگدا بەهای پێ دەدرا، و بەخێوکردن و چاودێری و تەندروستیی ئەسپ بابەتی زۆر گرنگ بوون؛ بۆیە بوونەوەرێکی خودایی کە خودی ناوەکەی وەک پارێزەری ئەسپە تەندروستەکان دەیناسێنێت، ئەو بەها قووڵە دەنوێنێت کە بەم ئاژەڵانە دەدرا. بە بەرفراوانی درڤاسپا پارێزەری تەندروستیی مێگەل و مەڕوماڵاتە، پارێزەری جیهانی ئاژەڵان. لە نەریتی دواتردا ناوەکە بە شێوەکانی وەک درڤاسپ یان گۆشۆرون دەردەکەوێت، و سروودەکەی بە ناوێک ناسرا کە بە مانگاوە پەیوەستە. کەواتە واتای ناوەکە کەسایەتییە بنەڕەتییەکەی ئاشکرا دەکات، بوونەوەرە خوداییەکە کە ئەسپ و مێگەلەکان بە تەندروستی و ساغی ڕادەگرێت، پارێزەرە خێرخوازەکەی ئەو ئاژەڵانەی ژیان پشتی پێ بەستوون. تێگەیشتن لە واتای ناوەکە تێگەیشتنە لە کەسایەتییەکەی، پارێزەری ئەسپ و مێگەلە تەندروستەکان، پارێزەری جیهانی ئاژەڵان.
خاڵە سەرەکییەکان
درڤاسپا یەزەتەی زەردەشتیی مێگەل و ئەسپە.
ناوەکەی واتای ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت یان خاوەن ئەسپی بەهێز دەگەیەنێت.
مانگا و مەڕوماڵات و ئەسپ دەپارێزێت و مێگەلەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت.
پاڵەوان و پاشا گەورەکانی ئەفسانە بۆ یارمەتی بانگی دەکەن.
لەگەڵ بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی ئاژەڵان چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکات.
لە سروودە پیرۆزە تایبەتییەکەی لە ناو یەشتەکاندا ڕێزی لێ دەگیرێت.
زانیارییە خێراکان
ناو: درڤاسپا (ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت)؛ دواتر درڤاسپ
واتا: خاوەن ئەسپی بەهێز یان ساغ؛ پارێزەری ئەسپە تەندروستەکان
ڕۆڵ: یەزەتەی مێگەل و مانگا و ئەسپ
بە تەندروستی ڕادەگرێت: مەڕوماڵات و مێگەل و مانگای پێگەیشتوو و بەچکەکان
بانگی دەکەن: هۆشەنگ، جەمشید، فەریدون، کەی خوسرەو، گۆشتاسپ
پەیوەستە بە: بوونەوەرە خوداییەکانی جیهانی ئاژەڵان
سروودی پیرۆز: یەشتی گۆش / درڤاسپ (یەشت 9)
لە ڕۆژژمێردا: بە ڕۆژی 14ەوە پەیوەستە، ڕۆژی جیهانی ئاژەڵان
سروشت: بوونەوەرێکی خوداییی خێرخوازی جیهانی ئاژەڵداری
میرات: نەریتێکی ئایینی و ئەفسانەییی هاوبەشی ئێرانی
پارێزەری مێگەل و ئەسپەکان
یەکەم و تایبەتترین ڕۆڵی درڤاسپا پارێزەری مێگەل و ئەسپەکانە، بوونەوەرە خوداییەکە کە مەڕوماڵات و مێگەل بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی ئەو مانگا و ئەسپانە دەکات کە ژیانی ئاژەڵداری پشتی پێ بەستوون.
لە نەریتی زەردەشتیدا درڤاسپا بوونەوەرە خوداییە گەورەکەی مێگەل و ئەسپەکانە، وەک بەهێز و پیرۆز ستایش دەکرێت کە مەڕوماڵات و مێگەل و مانگای پێگەیشتوو و بەچکەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی ئاژەڵان و ساغییان دەکات. لە جیهانێکدا کە ژیانی خەڵک پشتی بە مانگا و مەڕوماڵات و ئەسپەکانیان بەستووە، تەندروستی و ساغیی ئەم ئاژەڵانە زۆرترین گرنگییان هەبوو، و درڤاسپا ئەو بوونەوەرە خوداییەیە کە دەیانپارێزێت و بە تەندروستی ڕایاندەگرێت، پارێزەری مێگەل و ئەسپە تەندروستەکان. دەگوترێت بۆ یارمەتیدانی پەیڕەوەکان دەستە ئەسپەکان دەخاتە ژێر نیر، بوونەوەرە خوداییەکە کە هێز و خێرایی ئەسپەکان بۆ یارمەتیدانی ئەوانە دەهێنێت کە بانگی دەکەن. ئەم ڕۆڵە وەک پارێزەری مێگەل و ئەسپەکان تایبەتترین لایەنی درڤاسپایە، بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکە کە ئەو ئاژەڵانە دەپارێزێت کە ژیان پشتی پێ بەستوون و بە تەندروستی و ساغی ڕایاندەگرێت. زۆرترین ڕێز لە درڤاسپا وەک پارێزەری تەندروستیی مەڕوماڵات و مێگەل و بە تایبەتی ئەسپەکان دەگیرێت، پارێزەری ژیانی ئاژەڵداری و جیهانی ئاژەڵانی دیدی زەردەشتی.
پاڵەوانە ئەفسانەییەکان بانگی دەکەن
تایبەتمەندییەکی دیاری درڤاسپا ئەوەیە پاڵەوان و پاشا گەورەکانی ئەفسانە بانگی دەکەن و بۆ کار و سەرکەوتنەکانیان داوای یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەویان کردووە، وەک لە سروودە پیرۆزەکەیدا دەگێڕدرێتەوە.
لە سروودە پیرۆزە تەرخانکراوەکە بۆ درڤاسپادا، کۆمەڵێک لە پاڵەوان و پاشا گەورەکانی ئەفسانە بەوە وەسف دەکرێن کە قوربانییان بۆ ئەو کردووە و داوای یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەویان کردووە. لە ناویاندا پاشا و پاڵەوانە سەرەتاییەکان هەن، وەک هۆشەنگ و جەمشید و فەریدونی ئەژدیهاکوژ و کەی خوسرەوی پاشای گەورە و گۆشتاسپی پاشای پشتیوانی ئایینەکە؛ هەریەکەیان داوای بەخشینێکی لە درڤاسپا کردووە. بۆ نموونە کەی خوسرەو بەوە وەسف دەکرێت کە داوای یارمەتیی ئەوی کردووە بۆ زاڵبوون بەسەر دوژمنە تورانییەکەدا و تۆڵەکردنەوەی ئەو ستەمانەی بە بنەماڵەکەی کراون. ئەم پاڵەوانانە بەوە وەسف دەکرێن کە قوربانیی بەهاداریان کردووە و داوای بەخشینی سەرکەوتن و زاڵبوون و یارمەتییان لە درڤاسپا کردووە بۆ کارە گەورەکانیان. ئەم بانگکردنە لەلایەن پاڵەوانە ئەفسانەییەکانەوە پێگەی درڤاسپا وەک بوونەوەرێکی خوداییی بەهێز و خێرخواز دەنوێنێت، کە گەورەترین کەسایەتییەکانی ڕابردووی ئەفسانەیی بۆ یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەو ڕوویان تێ کردووە. پەیوەندیی درڤاسپا بە پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کە بۆ کارەکانیان داوای یارمەتیی ئەو دەکەن، تایبەتمەندییەکی دیاری سروودەکەیە و بوونەوەرە خوداییەکەی مێگەل و ئەسپ بە کردەوە گەورەکانی پاشا و پاڵەوانە ئەفسانەییەکانەوە دەبەستێتەوە. درڤاسپا وەک بوونەوەرێکی خودایی کە گەورەترین پاڵەوانە ئەفسانەییەکان بانگی دەکەن و داوای یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەو دەکەن، پێگەیەکی دیار لە نەریتی زەردەشتی و ئێرانیدا دەگرێت.
پارێزەری جیهانی ئاژەڵان
درڤاسپا بە بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی جیهانی ئاژەڵانەوە پەیوەستە، و پێکەوە چاودێریی ئاژەڵان دەکەن و دەیانپارێزن، بەشێکی خێرخوازی ئافرێنراوە باشەکان.
لە دیدی زەردەشتیدا جیهانی ئاژەڵان، بە تایبەتی ئاژەڵە سوودبەخشەکانی وەک مانگا و مەڕ و ئەسپ، بەشێکی باش و بەهادارن لە ئافرێنراوەکانی پەروەردگاری دانا، و چەند بوونەوەرێکی خودایی بە پاراستن و ساغییانەوە پەیوەستن. درڤاسپا بە بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی جیهانی ئاژەڵانەوە پەیوەستە، و لەگەڵ بوونەوەرە خوداییەکەی ئافرێنەری ئاژەڵان و بوونەوەرە خوداییەکەی ڕۆحی مانگا بانگ دەکرێت؛ هەرسێکیان پێکەوە چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکەن و دەیپارێزن. ئەمە درڤاسپا بە ڕێزگرتنی بەرفراوانتری زەردەشتی لە ئاژەڵە سوودبەخشەکان و چاودێریی شایستەی ئەوانەوە دەبەستێتەوە؛ لە ئەفسانەی گای سەرەتایی و ڕۆحی مانگادا و لە نەمرە پیرۆزەکە ڤۆهوو مەناشدا دەبینرێت، کە لە نەریتەکەدا چاودێریی مانگا دەکات. چاودێری و پاراستنی ئاژەڵە سوودبەخشەکان بەهایەکی گرنگە لە نەریتەکەدا، و درڤاسپا وەک پارێزەری تەندروستیی مێگەل و ئەسپ، بوونەوەرێکی خوداییی پێشەنگی ئەم چاودێرییەیە. ئەم ڕۆڵە وەک پارێزەری جیهانی ئاژەڵان، درڤاسپا بە ڕێزگرتنی بەرفراوانتری زەردەشتی لە ئاژەڵە سوودبەخشەکان و ژیانی ئاژەڵداری دەبەستێتەوە، بوونەوەرە خوداییەکە کە لەگەڵ هاوەڵەکانی چاودێریی ئەو ئاژەڵانە دەکات و دەیانپارێزێت کە ژیان پشتی پێ بەستوون. درڤاسپا وەک پارێزەری جیهانی ئاژەڵان کە مێگەل و ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت، پێگە خێرخوازەکەی لە ناو بوونەوەرە خوداییەکانی ئافرێنراوە باشەکاندا دەگرێت.
لە سروودە تایبەتییەکەیدا ڕێزی لێ دەگیرێت
لە سروودە پیرۆزە تایبەتییەکەی لە ناو یەشتەکاندا، سروودەکانی بوونەوەرە خوداییەکان، ڕێز لە درڤاسپا دەگیرێت؛ تێیدا ستایشی دەکرێت و داوای یارمەتیی دەکرێت و یادی بانگکردنی لەلایەن پاڵەوانە ئەفسانەییەکانەوە دەپارێزرێت.
لە ناو یەشتە پیرۆزەکان، سروودە تەرخانکراوەکان بۆ بوونەوەرە خوداییە جیاوازەکان، یەکێک بۆ درڤاسپا تەرخان کراوە؛ وەک پارێزەرە بەهێز و پیرۆزەکەی تەندروستیی مێگەل ستایشی دەکات و ئەو پێشکەشکراوانە دەگێڕێتەوە کە پاڵەوانە گەورەکانی ئەفسانە بۆ ئەو پێشکەشیان کردوون. ئەم سروودە، کە لێرە بەو ڕێزەی شایستەی ئەدەبی پیرۆزی نەریتەکەیە ناوی دەبەین و ڕێزی لێ دەگرین لە جیاتی دووبارە بڵاوکردنەوەی وشەکانی، ستایشی درڤاسپا و یادی بانگکردنی لەلایەن پاشا و پاڵەوانەکانەوە دەپارێزێت کە داوای یارمەتیی ئەویان کردووە. سروودەکە بە ناوێکیش ناسرا کە بە مانگا و جیهانی ئاژەڵانەوە پەیوەستە؛ ئەمە پەیوەندیی نزیکی درڤاسپا بە ئاژەڵە سوودبەخشەکان و بوونەوەرە خوداییەکانی جیهانی ئاژەڵان دەنوێنێت، و ڕۆژێکی مانگیش بەم کۆمەڵە بوونەوەرە خوداییانەوە پەیوەست کرا. ڕێزگرتن لە درڤاسپا لە سروودە پیرۆزە تایبەتییەکەیدا پێگەی وەک بوونەوەرێکی خوداییی خێرخواز و بەهێزی مێگەل و ئەسپ دەنوێنێت، کە لە شیعرە پیرۆزەکانی نەریتەکەدا ستایش دەکرێت و بانگ دەکرێت. ستایش و یادی درڤاسپا لە هەموو شتێک زیاتر لەم سروودە پیرۆزەدا دەپارێزرێت، بوونەوەرە خوداییەکەی مێگەل و ئەسپ کە لە ناو بوونەوەرە خوداییەکانی دیدی زەردەشتیدا ڕێزی لێ دەگیرێت.
هێما و واتا
درڤاسپا لە هەموو شتێک زیاتر ڕێزگرتنی زەردەشتی لە جیهانی ئاژەڵان و ژیانی ئاژەڵداری بەرجەستە دەکات، بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکە کە مێگەل و ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی ئەو ئاژەڵانە دەکات کە ژیان پشتی پێ بەستوون. وەک پارێزەری ئەسپ و مێگەلە تەندروستەکان، چاودێریی شایستەی ئاژەڵە سوودبەخشەکان و ئەو بەهایە دەنوێنێت کە پێیان دەدرێت.
درڤاسپا هەروەها ئەو ڕێزە تایبەتەی لە جیهانە کۆنە ئێرانییەکەدا لە ئەسپ دەگیرا بەرجەستە دەکات، هەروەها داواکردنی یارمەتیی خودایی بۆ کارەکانی ژیان لە بانگکردنی لەلایەن پاڵەوانە ئەفسانەییەکانەوە. لەمەدا جیهانی ئاژەڵداری و پاڵەوانیی نەریتەکە و ڕێزگرتن لە ئاژەڵە سوودبەخشەکان دەنوێنێت. لە هەموو ئەمانەدا درڤاسپا لە بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکانی نەریتی ئایینیی ئێرانیدایە، چاودێریی جیهانی ئاژەڵان و ڕاگرتنی تەندروستیی مێگەل و ئەسپەکان و داواکردنی یارمەتیی خودایی بەرجەستە دەکات. یەزەتەی مێگەل و ئەسپە، پاڵەوانە ئەفسانەییەکان بانگی دەکەن و لە سروودە تایبەتییەکەیدا ڕێزی لێ دەگیرێت، یەکێک لە کەسایەتییە خێرخوازەکانی ئەو میراتە ئایینییەی کورد لەگەڵ میراتگرانی دیکەی نەریتی ئێرانیدا هاوبەشن، کە لە ئەفسانەی گای سەرەتاییدا بە ڕۆحی مانگاوە پەیوەستە و بە ڕێزگرتنی بەرفراوانتر لە جیهانی ئاژەڵانەوە. ئەو دیدەی چاودێریی شایستەی ئاژەڵە سوودبەخشەکان کە بەرجەستەی دەکات، یەکێکە لە بەها نەرمونیان و بەردەوامەکانی نەریتەکە.
درڤاسپا و کورد
درڤاسپا وەک بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی نەریتی زەردەشتی هی میراتە کۆنە هاوبەشە ئایینی و ئەفسانەییەکەی گەلە ئێرانییەکانە، نەریتێک کە کورد وەک گەلێکی ئێرانی لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن. ڕێزگرتن لە جیهانی ئاژەڵان و ژیانی ئاژەڵداری بەشێکە لە میراتە قووڵەکەی سەرتاسەری ناوچەکە.
بۆ کورد، کە بەشێکی زۆری ژیانی نەریتییان بە ئاژەڵداری و شێوازی ژیانی ئاژەڵداری لە چیا و دەشتەکاندا بەستراوەتەوە، ڕێزگرتنی کۆنی ئێرانی لە ئاژەڵە سوودبەخشەکان و چاودێرییان کاریگەرییەکی تایبەتی هەیە، بەشێکە لە پاشبنەمای قووڵی جیهانی کولتووری و ڕۆحییان. ئەو بەهایانەی درڤاسپا بەرجەستەیان دەکات، چاودێریی مێگەل و ئەسپ و پاراستنی جیهانی ئاژەڵان و داواکردنی یارمەتیی خودایی بۆ کارەکانی ژیان، بەشێکن لە میراتە بەرفراوانە هاوبەشەکەی سەرتاسەری جیهانی ئێرانی، کە بۆ گەلێک کە بە درێژایی ماوەیەکی زۆر بە ژیانی ئاژەڵدارییەوە بەستراوەتەوە، کاریگەریی بەردەوامیان هەیە. ڕاستگۆیانە و دروستە درڤاسپا وەک بەشێک لەم میراتە هاوبەشە ئێرانی و زەردەشتییە بناسرێت، نەک وەک کەسایەتییەکی تەنها کوردی؛ هی نەریتی ئایینیی کۆنی هاوبەشی گەلە ئێرانییەکانە. کورد وەک گەلێکی ئێرانی کە لەم جیهانەدا ڕەگی کۆنی هەیە، لە تەنیشت میراتگرانی دیکەی نەریتی ئێرانی بەشدارن لەم میراتە، کە بوونەوەرە خوداییەکەی مێگەل و ئەسپ بەشێکیەتی. لە خستنەڕووی درڤاسپادا کەواتە کەسایەتییەک لە میراتە کۆنە هاوبەشە ئێرانییەکە دەخەینە ڕوو کە کورد میراتگری ئەو میراتەن، بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکە کە مێگەل و ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکات؛ چاودێریی ئەو لە ئاژەڵە سوودبەخشەکان یەکێکە لە بەها نەرمونیانەکانی ئەو دیدە ئایینییەی لە بنەڕەتی نەریتەکانی ناوچەکەدایە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا درڤاسپا خوداوەندێکی مێینەی جیاوازە؟ نەخێر؛ لە تێگەیشتنی زەردەشتیدا درڤاسپا یەزەتەیە، یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکان کە خودای تاک، ئەهوورا مەزدا، بۆ پشتیوانی لە ئافرێنراوە باشەکان ئافراندوونی، و وەک ئەوە شایانی ڕێزگرتنە. باشترین تێگەیشتن لێی ئەوەیە وەک بوونەوەرێکی خودایی بناسرێت کە خزمەتی خودای تاک دەکات، نەک وەک خوداوەندێکی مێینەی سەربەخۆ؛ یەزەتەی مێگەل و ئەسپ کە پەروەردگاری دانا لە ڕێگەی ئەوەوە چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکات و دەیپارێزێت. ئەم تێگەیشتنە سروشتە بنەڕەتییە یەکتاپەرستەکەی ئایینەکە دەپارێزێت، کە یەزەتەکان ئامرازێکن خودای تاک لە ڕێگەیانەوە چاودێریی ئافرێنراوەکان دەکات و ڕێزی لێ دەگیرێت.
ئایا درڤاسپا بوونەوەری خوداییی ئەسپە یان مانگایە یان ڕۆحی ئاژەڵان؟ ئەمە پرسیارێکی سەرنجڕاکێشە، چونکە نەریتەکە هەندێک ناڕوونی دەردەخات. ناوەکە وەک پارێزەری ئەسپە تەندروستەکان دەیناسێنێت، بەڵام بە بەرفراوانی وەک پارێزەری تەندروستیی مێگەل و مەڕوماڵات ستایش دەکرێت، و لەگەڵ بوونەوەرە خوداییەکانی مانگا و ڕۆحی ئاژەڵان بانگ دەکرێت؛ تەنانەت سروودەکەی بە ناوێک ناسرا کە بە مانگاوە پەیوەستە. هەندێک توێژەر پەیوەندیی نێوان درڤاسپا و ئەم بوونەوەرە خوداییانەی دیکەی جیهانی ئاژەڵانیان تاوتوێ کردووە، و کەسایەتییە بنەڕەتییە وردەکەی بابەتی گفتوگۆی توێژەرانە. هەڵوێستی ڕاستگۆیانە ئەوەیە درڤاسپا بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکەی مێگەل و ئەسپە، پارێزەری تەندروستیی ئاژەڵان، کە بە کۆمەڵەی بەرفراوانتری بوونەوەرە خوداییەکانی جیهانی ئاژەڵانەوە پەیوەستە و ناوەکەی بە تایبەتی ئەسپ دەستنیشان دەکات. پەیوەندیی بە ڕۆحی مانگاوە، وەک لە ئەفسانەی گای سەرەتاییدا هەیە، ئەم پەیوەندییە نزیکەی بوونەوەرە خوداییەکانی جیهانی ئاژەڵان دەنوێنێت.
ئایا درڤاسپا بە تایبەتی کەسایەتیی کوردییە؟ نەخێر؛ وەک بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی نەریتی زەردەشتی، هی میراتە ئایینییە کۆنە هاوبەشە ئێرانییەکەیە، نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن، نەک کەسایەتییەکی تەنها کوردی. کورد وەک گەلێکی ئێرانی لە تەنیشت دراوسێکانیان بەشدارن لەم میراتە بەرفراوان و کۆنە، کە درڤاسپا بەشێکیەتی.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
ئەهوورا مەزدا: پەروەردگاری دانا، کە درڤاسپا خزمەتی دەکات
گای سەرەتایی: یەکەم ئاژەڵ و ڕۆحی مانگا
ڤۆهوو مەنا: نەمرە پیرۆزەکە کە چاودێریی مانگا دەکات
ئەناهیتا: یەزەتەی ئاوەکان، کە پاڵەوانەکان لەگەڵ درڤاسپا بانگی دەکەن
ڤایو: بوونەوەری خوداییی با، کە پاڵەوانەکان لەگەڵ درڤاسپا بانگی دەکەن
ئاشی: یەزەتەی پاداشت، کە هەندێک توێژەر بە درڤاسپاوە دەیبەستنەوە
کەی خوسرەو: پاشا گەورەکە کە داوای یارمەتیی درڤاسپای کرد
فەریدون: پاڵەوانە ئەژدیهاکوژەکە کە قوربانیی بۆ درڤاسپا کرد
پرسیارە باوەکان
درڤاسپا لە زەردەشتیدا کێیە؟
درڤاسپا یەزەتەی مێگەل و ئەسپە، واتە بوونەوەری خوداییی ئەم بوارانە لە نەریتی زەردەشتیدا، یەکێک لە بوونەوەرە خوداییە خێرخوازەکان کە ئەهوورا مەزدا ئافراندوونی. ناوەکەی واتای ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت دەگەیەنێت؛ پارێزەری مانگا و مەڕوماڵات و ئەسپە، بوونەوەرە خوداییەکە کە مێگەلەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت و چاودێریی جیهانی ئاژەڵان دەکات. پاڵەوانە گەورەکانی ئەفسانە بۆ یارمەتی بانگی دەکەن و لە سروودە پیرۆزە تایبەتییەکەی لە ناو یەشتەکاندا ڕێزی لێ دەگیرێت.
ناوی درڤاسپا چ واتایەک دەگەیەنێت؟
وا لە ناوی درڤاسپا تێگەیشتوون کە واتای ئەوەی ئەسپەکان بە تەندروستی ڕادەگرێت یان خاوەن ئەسپی بەهێز و ساغ دەگەیەنێت، لە بەشەکانی بە واتای ساغ یان بەهێز و ئەسپ. وەک بوونەوەرە خوداییەکەی پەیوەست بە تەندروستی و ساغیی ئەسپەکان دەیناسێنێت، و بە بەرفراوانی بە مێگەل و جیهانی ئاژەڵانەوە. ئەسپ لە جیهانە کۆنە ئێرانییەکەدا ڕێزێکی تایبەتی لێ دەگیرا؛ بۆیە بوونەوەرێکی خودایی کە ناوەکەی وەک پارێزەری ئەسپە تەندروستەکان دەیناسێنێت، ئەو بەها قووڵە دەنوێنێت کە بەم ئاژەڵانە دەدرا.
کێ بانگی درڤاسپای کرد؟
لە سروودە پیرۆزەکەیدا کۆمەڵێک لە پاڵەوان و پاشا گەورەکانی ئەفسانە بەوە وەسف دەکرێن کە قوربانییان بۆ درڤاسپا کردووە و داوای یارمەتی و ڕەزامەندیی ئەویان کردووە، لەوانە هۆشەنگ و جەمشید و فەریدونی ئەژدیهاکوژ و کەی خوسرەوی پاشای گەورە و گۆشتاسپی پاشای پشتیوانی ئایینەکە. بۆ نموونە کەی خوسرەو داوای یارمەتیی ئەوی کرد بۆ زاڵبوون بەسەر دوژمنە تورانییەکەدا. ئەم پاڵەوانانە قوربانیی بەهاداریان کرد و داوای بەخشینی سەرکەوتن و زاڵبوونیان کرد بۆ کارە گەورەکانیان.
درڤاسپا چی دەپارێزێت؟
درڤاسپا مێگەل و مانگا و مەڕوماڵات و بە تایبەتی ئەسپەکان دەپارێزێت و بە تەندروستی ڕایاندەگرێت، هەم مانگای پێگەیشتوو و هەم بەچکەکان. لە جیهانێکدا کە ژیانی خەڵک پشتی بە ئاژەڵەکانیان بەستووە، تەندروستی و ساغیی مێگەل و ئەسپ زۆرترین گرنگییان هەبوو، و درڤاسپا ئەو بوونەوەرە خوداییەیە کە دەیانپارێزێت و بە تەندروستی ڕایاندەگرێت. دەگوترێت بۆ یارمەتیدانی پەیڕەوەکان دەستە ئەسپەکان دەخاتە ژێر نیر و هێز و خێرایی ئەسپەکان بۆ ئەوانە دەهێنێت کە بانگی دەکەن.
سروودی درڤاسپا چییە؟
لە ناو یەشتە پیرۆزەکان، سروودە تەرخانکراوەکان بۆ بوونەوەرە خوداییەکان، یەکێک بۆ درڤاسپا تەرخان کراوە؛ وەک پارێزەرە بەهێز و پیرۆزەکەی تەندروستیی مێگەل ستایشی دەکات و ئەو پێشکەشکراوانە دەگێڕێتەوە کە پاڵەوانە گەورەکانی ئەفسانە بۆ ئەو پێشکەشیان کردوون. سروودەکە بە ناوێکیش ناسرا کە بە مانگا و جیهانی ئاژەڵانەوە پەیوەستە؛ ئەمە پەیوەندیی نزیکی درڤاسپا بە ئاژەڵە سوودبەخشەکان و بوونەوەرە خوداییەکانی جیهانی ئاژەڵان دەنوێنێت. لێرە بە ڕێزەوە ناوی دەبرێت و ڕێزی لێ دەگیرێت، لە جیاتی دووبارە بڵاوکردنەوەی وشەکانی.
ئایا درڤاسپا کەسایەتییەکی کوردییە؟
درڤاسپا هی میراتە کۆنە هاوبەشە ئایینییە زەردەشتی و ئێرانییەکەیە، نەریتێک کە کورد لەگەڵ فارس و ئەوانی دیکەی جیهانی ئێرانیدا هاوبەشن، نەک کەسایەتییەکی تەنها کوردی. کورد وەک گەلێکی ئێرانی کە لەم جیهانەدا ڕەگی کۆنی هەیە و ژیانێکی نەریتییان بە درێژایی ماوەیەکی زۆر بە ئاژەڵدارییەوە بەستراوەتەوە، لە تەنیشت دراوسێکانیان بەشدارن لەم میراتە، کە بوونەوەرە خوداییەکەی مێگەل و ئەسپ بەشێکیەتی. چاودێریی ئەو لە ئاژەڵە سوودبەخشەکان یەکێکە لە بەها نەرمونیانەکانی نەریتەکە.
سەرچاوە و خوێندنەوەی زیاتر
درڤاسپا ـ Encyclopaedia Iranica
یەشتی گۆش (یەشتی درڤاسپ) ـ Wikipedia
فریشتە و یەزەتە زەردەشتییەکان ـ avesta.org
Kurdish-History.com: گای سەرەتایی
Kurdish-History.com: ڤۆهوو مەنا