ئەرشیفی شەڕەکانی ئێران: سەرچاوە، مەدەنی و دەفتەری نەخشە

ئەرشیف سەرچاوەی بەروارداری شەڕی ئێران–عێراق و حوزەیرانی ٢٠٢٥ و هەڵکشانی ٢٨ ی شوباتی ٢٠٢٦ کۆ دەکاتەوە. ڕاپۆرتی مرۆیی ٢٨ شوبات–١٧ ئازار دەگرێت. دەفتەر بۆ تێبینیی خۆتە و هەواڵی زیندوو نادات.

شەڕ و بەروار بناسە

شەڕی ئێران دەکرێت سەردەمی جیاواز بێت. ئێران–عێراق ١٩٨٠–٨٨ بوو؛ UN ئاگربەستی ٢٠ ی ئابی ١٩٨٨ تۆمار دەکات. [1] IAEA هێرشی ١٣–٢٤ حوزەیرانی ٢٠٢٥ بۆ دامەزراوە ناوەکییەکان دەخاتەڕوو. [2] ڕاپۆرتی مرۆیی ٢٨ شوبات–١٧ ئازاری ٢٠٢٦ دەگرێت. [3] وێنە و نەخشە و ژمارەی قوربانی بەرواری قۆناغی خۆیان دەوێت.

ئاگربەستی ١٩٨٨ و چاودێری

UNIIMOG بۆ پشتڕاستکردنەوە و چاودێریی ئاگربەست و کشانەوەی هێز بۆ سنووری نێودەوڵەتی دامەزرا. مێژووی دامەزراوە گەڕان و لێکۆڵینەوەی سکاڵا و کەمکردنەوەی ڕووبەڕووبوونەوە دەخاتەڕوو. وەستانی شەڕ و تەواوی کشانەوە جیاوازن؛ ئەرک لەشوباتی ١٩٩١ کۆتایی هات. [1] ئاگربەست و هێڵی چاودێری و سنوور جۆری جیاوازی زانیارین.

بەڵگەی IAEAی ٢٠٢٥

GOV/2025/50 ی ٣ ی ئەیلوول، بڵاوکراوەی ١١ ی ئەیلوولی ٢٠٢٥، هێرش و وەستانی پشتڕاستکردنەوە دەخاتەڕوو. پشکنەر بۆ ئاسایش کشانەوە؛ یاسای تەممووزی ئێران هاوکاریی ڕاگرت و ئاژانس وێنەی مانگی دەستکرد و سەرچاوەی کراوەی بەکارهێنا. سنووری دەستگەیشتن و هەڵسەنگاندنی ماددە و کارکردنیش تۆمارن. [2] بەڵگەکە بۆ ئەوکاتە؛ جێی هەڵسەنگاندنی دواتر ناگرێتەوە.

٢٨ ی شوباتی ٢٠٢٦

سکرتێری گشتیی UN ئەو ڕۆژە هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ ئێران و هێرشی دواتری ئێرانی سەر ناوچەکەی شەرمەزار کرد. هۆشداریی فراوانبوون و داوای وەستان و وتووێژی کرد و ڕاپۆرتی پشتڕاستنەکراوەی جیا کردەوە. [4] وتەی ڕۆژی سەرەتا شایەتیی ئەو ساتەیە؛ مەرجی ناپشتڕاستکراوە دەبێت بپارێزرێت.

مەدەنی و ڕۆژاوای ئێران

OCHA تا ١٧ ی ئازار زیانی ژێرخانی مەدەنی و پچڕانی خزمەت و ئاوارەبوون دەخاتەڕوو و کرماشان لە پارێزگای زیانڕاپۆرتکراو دەژمێرێت. بە وەزارەتی میراتی کلتوورییەوە زیانی کوردستان و لۆڕستان و کرماشان و ئیلام دەبەستێت. [3] ئەمانە بە مێژووی کورد پەیوەستن. ناوی پارێزگا شوێنی هەموو ڕووداوێک یان ئەزموونی یەکسانی هەموو کۆمەڵگە نییە.

دەفتەر و تێبینیی سەرچاوە

ئێدیتەر بەتاڵ دەست پێدەکات. نیشانە و ناونیشان و وردەکاری و بەرواری زانراو زیاد بکە. بەستەری سەرچاوە و بەرواری ڕووداو و ڕاپۆرت جیا تۆمار بکە. ناوچەی کێشراو تێبینیی خۆتە. پێش دەرچوون JSON هەناردە بکە بۆ پاراستنی نیشانە و ناوچە. زیادکردن ڕووداو پشتڕاست ناکاتەوە و ڕاپۆرت بڵاو ناکاتەوە.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

1. United Nations Peacekeeping, UNIIMOG: Background; 1988 ceasefire, observation, withdrawals and completion in February 1991.
2. IAEA Director General, GOV/2025/50, 3 September 2025, derestricted 11 September, especially paragraphs 8–17; attacks and verification limits.
3. OCHA ROMENA with UN and humanitarian partners, Islamic Republic of Iran: Humanitarian Update No. 01, as of 17 March 2026, published 18 March; dated civilian and heritage reporting.
4. UN Secretary-General, remarks to the Security Council on the situation in the Middle East, 28 February 2026; opening-day assessment and qualifications.
5. mehdi hosseini, Shirudi boulevard, Kermanshah, 5 April 2012; CC BY 3.0, Panoramio photograph via Wikimedia Commons.
6. OpenStreetMap contributors; geographic background for the personal notebook, Open Database Licence.