پێشەکی
خاتوون ڕەزبار (هەروەها دایەرەک ڕەزبار) تاکە ژنی ناو هەفت تەنە، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی یارسان (ئەهلی حەق)، و دایکی ڕێزلێگیراوی سوڵتان سەهاکە، دامەزرێنەری ئایینەکە. لە کۆمەڵە حەوتەیەکدا کە بوونەوەرە خوداییەکانی دیکەی هەموویان نێرن، بە تەنها وەک ڕووخساری مێینەی پیرۆزی دەردەکەوێت.
چیرۆکەکەی یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین بنەما چیرۆکییەکانی ئایینە کوردییەکان لەخۆ دەگرێت: لەدایکبوونی سوڵتان سەهاک لە دایکێکی کچ، لە دانەیەک هەنارەوە. خاتوون ڕەزبار هەم بەخۆی بوونەوەرێکی خوداییە و هەم ئەو دایکەیە کە زاتی خودایی لە ڕێگەیەوە هاتە ناو جیهان؛ بەمەش لە نەریتی یارسانیدا پێگەیەکی دەگمەنی ڕێزلێگرتنی هەیە.
ناوەڕۆک
لەدایکبوونی سوڵتان سەهاک لە دایکێکی کچ
مشتومڕەکان و تێگەیشتنە هەڵەکان
خاتوون ڕەزبار کێیە؟
خاتوون ڕەزبار کەسایەتییەکی پیرۆزی یارسانییە کە وەک تاکە ئەندامی مێی هەفت تەن، حەوت بوونەوەرە خوداییەکەی ئایینەکە، و وەک دایکی سوڵتان سەهاک ڕێزی لێ دەگیرێت. بەپێی نەریتی یارسانی، ژنێکی کوردی هۆزی جاف بوو کە بە موعجیزە دووگیان بوو بە سوڵتان سەهاک. وەک دایکی خودایی ڕێزی لێ دەگیرێت کە دەرکەوتنی ناوەندیی خودا لە ڕێگەیەوە هاتە ناو جیهان.
خاڵە سەرەکییەکان
خاتوون ڕەزبار تاکە بوونەوەری مێی ناو هەفت تەنە، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی یارسانییەت.
وەک دایکی سوڵتان سەهاک، دامەزرێنەری ئایینەکە، ڕێزی لێ دەگیرێت.
بەپێی نەریت، بە موعجیزە و بە کچی، لە دانەیەک هەنارەوە دووگیان بوو پێی.
بەپێی نەریت، ژنێکی کوردی هۆزی جاف بوو.
کەسایەتییەکی خوداییی مێینەی دەگمەن و گرنگە لە ئایینەکانی ناوچەکەدا.
زانیارییە خێراکان
ناو: خاتوون ڕەزبار (هەروەها دایەرەک ڕەزبار، خاتوون ڕێزبار)
نەریت: یارسانییەت (ئەهلی حەق / کاکەیی)
ڕۆڵ: تاکە بوونەوەری مێی هەفت تەن، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە
بەمە ناسراوە: دایکی سوڵتان سەهاک، دامەزرێنەری یارسانییەت
پاشخان: ژنێکی کوردی هۆزی جاف، کچی حەسەن بەگ
دووگیانبوونەکە: دووگیانبوون بە کچی، لە دانەیەک هەنارەوە کە باڵندەیەک خستییە خوارەوە
ڕۆژ: لە ناو حەوتەکەدا بە شەممەوە پەیوەستە
گرنگی: کەسایەتییەکی خوداییی مێینەی دەگمەن لە ئایینەکانی ناوچەکەدا
هاوشێوەییە زانستییەکان: بە لەدایکبوونی ساوشیەنتی زەردەشتی و عیسا لە دایکی کچەوە بەراورد دەکرێت
شاهیدی: ناوەندی نەریتی پیرۆزی یارسانی و کەلامی سەرەنجامە (لە زارەکییەوە بۆ نووسراو)
تاکە ژنی ناو حەوتەکە
لە نێوان هەفت تەندا، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە لە باوەڕی یارسانیدا جیهان بەڕێوە دەبەن، خاتوون ڕەزبار تاکە مێیە. شەشەکەی دیکە، لە خودی سوڵتان سەهاکەوە تا پیر بنیامین، پیر موسی و بابا یادگار، نێرن؛ تەنها ئەو نوێنەرایەتیی ڕەهەندی مێینە لە ناو کۆمەڵە حەوتە خوداییەکەدا دەکات. لە ڕێکخستنە نەریتییەکەدا کە ڕۆژێکی هەفتە بۆ هەر یەکێک لە حەوتەکە دیاری دەکات، ئەو بە شەممەوە پەیوەستە.
وەک یەکێک لە حەوتەکە، تەنها دایکی پیاوێکی پیرۆز نییە، بەڵکو بەخۆی بوونەوەرێکی خوداییە و لە بەڕێوەبردنی ئەو بوارە ناوەکی و شاراوەیەدا بەشدارە کە بنەمای جیهانی بینراوە. ئامادەبوونی ئەو ڕەهەندێکی مێینە بە دیدی یارسانی بۆ خودایی دەبەخشێت کە لە نێوان ئایینەکانی ناوچەکەدا باو نییە.
لەدایکبوونی سوڵتان سەهاک لە دایکێکی کچ
خاتوون ڕەزبار زیاتر بە لەدایکبوونی موعجیزەئاسای کوڕەکەی، سوڵتان سەهاک، ناسراوە. بەپێی نەریتی یارسانی، ژنێکی گەنجی کوردی هۆزی جاف بوو و لە ژێر دارێکی هەناردا نوستبوو، کاتێک باڵندەیەک نووکی لە میوەکەی سەرووی دەدا و دانەیەک کەوتە ناو دەمی کراوەی. لەو دانەیەوە دووگیان بوو و بەمە سوڵتان سەهاک لە دایکێکی کچەوە لەدایک بوو.
نەریتەکە بە ڕوونی هاوشێوەییەک لەگەڵ لەدایکبوونی عیسا لە دایکێکی کچەوە دەخاتە ڕوو؛ هەنار، ئەو هێما کۆنەی پیت و ژیان، تیشکی خودایی دەهێنێتە ناو جیهان. لە ڕێگەی ئەم دووگیانبوونە موعجیزەئاسایەوە، خاتوون ڕەزبار دەبێتە ئەو دەفرەی زاتی خودایی لە ڕێگەیەوە لە دامەزرێنەری ئایینەکەدا جەستە وەردەگرێت.
دایکێکی خودایی
سەرچاوە یارسانییەکان سەبارەت بە وردەکارییەکانی ژیانی جیاوازن. هەندێکیان باوەڕیان وایە کە تەواوی ژیانی بەبێ هاوسەرگیری و بەدوور لە پەیوەندیی سێکسی بەسەر برد، کە لەگەڵ موعجیزەی لەدایکبوون لە دایکی کچدا دەگونجێت. ئەوانی دیکە دەڵێن هاوسەرگیریی کردبوو؛ هاوسەرەکەی بە ناوی شێخ عیسا لە ڕەچەڵەکێکی پیاوانی ئایینیی کورد، یان سەیدێکی عەرەب، دەناسرێت. ئەوەی نەریتەکان لەسەری کۆکن پیرۆزییەکەی و ڕۆڵیەتی وەک دایکی دەرکەوتنی ناوەندیی خودا.
لە سەرانسەری جیهانی یارسانیدا ڕێزی لێ دەگیرێت و لە نەریت و مۆسیقای پیرۆزی ئایینەکەدا یادی بەرز ڕادەگیرێت. وەک دایکی خودایی، لە دڵبەستەیی یارسانیدا پێگەیەکی پڕ لە میهرەبانی و بەرزی هەیە: ئەو ژنەی کە پیرۆزی لە ڕێگەیەوە هاتە ناو سەردەمی ئێستا.
هاوشێوەییە کۆنەکان
بنەما چیرۆکییەکەی دایکێکی کچ کە منداڵێکی خودایی دەخاتە دنیا، خاتوون ڕەزبار بە هەندێک لە کۆنترین ڕەوتە ئایینییەکانی جیهانی ئێرانییەوە دەبەستێتەوە. زانایان ئاماژە بە لێکچوونێکی سەرنجڕاکێش لەگەڵ ساوشیەنتی زەردەشتی دەکەن؛ ئەو ڕزگارکەرە چاوەڕوانکراوەی کە دەگوترێت لە کچێکەوە لەدایک دەبێت کە لە دەریاچەیەکدا خۆی شۆردووە کە تۆوی پارێزراوی زەردەشتی لەخۆ گرتووە. هەروەها لێکچوونی لەگەڵ باوەڕی میتراییشدا هەیە. هاوشێوەییەکە لەگەڵ لەدایکبوون لە دایکی کچ لە مەسیحییەتدا ڕوونە، بەڵام نەریتی یارسانی خاتوون ڕەزبار لە مەریەمی پاک جیا دەکاتەوە، کە هەندێک جار بە هەڵە بەو دەناسرێت.
هێماکاری
خاتوون ڕەزبار پیرۆزیی مێینەیی و دایکایەتی لە ناو نەریتێکدا بەرجەستە دەکات کە کەسایەتییە خوداییەکانی دیکەی نێرن. دووگیانبوونی بە کچی، لەدایکبوونی سوڵتان سەهاک لە ڕەچەڵەکی ئاساییی مرۆڤ جیا دەکاتەوە و لە هەر سەرەتاوە وەک هەڵگری خودایی دیاری دەکات.
هەناری ناوەندی چیرۆکەکەی خۆیشی پڕ مانایە: لە سەرانسەری ڕۆژهەڵاتی نزیکی کۆندا هێمای پیت، بەربەرەکەت و ژیان بوو؛ دانە زۆرەکانی نیشانەی نەوەخستنەوە بوون. ئەوەی زاتی خودایی لە ڕێگەی ئەم جۆرە میوەیەوە و لە ڕێگەی ژنێکەوە بێتە ناو جیهان، باس لە پیرۆزییەک دەکات کە بە خودی ژیانەوە بەستراوەتەوە.
مشتومڕەکان و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا خاتوون ڕەزبار مەریەمی پاکە؟ نەخێر. هەرچەندە دووگیانبوونی بە کچی بەراورد لەگەڵ مەریەم دەورووژێنێت و هەندێک کەس بە هەڵە ئەم دووانەیان بە یەک داناوە، ئەو کەسایەتییەکی جیاوازی ئایینی یارسانە: تاکە مێی هەفت تەن و دایکی سوڵتان سەهاک. لێکچوونەکە بنەما چیرۆکییە ئایینییە هاوبەشەکان دەردەخات، نەک ناسنامەیەکی یەکگرتوو.
ئایا هاوسەرگیریی کردبوو یان بەدوور لە پەیوەندیی سێکسی مابووەوە؟ سەرچاوەکان کۆک نین. هەندێک نەریتی یارسانی باوەڕیان وایە کە تەواوی ژیانی بەبێ هاوسەرگیری و بەدوور لە پەیوەندیی سێکسی ماوەتەوە، بەڵام ئەوانی دیکە هاوسەرگیرییەک تۆمار دەکەن. ئەم ناڕوونییە بە شێوەیەکی سروشتی لەگەڵ سروشتی موعجیزەئاسا و لەدایکبوون لە دایکی کچی نەریتەکەدا دەگونجێت.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
سوڵتان سەهاک: دامەزرێنەری یارسانییەت، لەدایکبوو لە خاتوون ڕەزبار
هەفت تەن: حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکە کە ئەو تاکە ژنی ناویانە
بابا یادگار: ئەندامێکی دیکەی حەوتەکە و مەزارێکی مەزنی یارسانی
کەلامی سەرەنجام: دەقی پیرۆزی یارسانی کە چیرۆکەکەی دەپارێزێت
هەنار: میوەی دووگیانبوونە موعجیزەئاساکەی
مەزهەرییەت: بەرجەستەبوونە خوداییەکانی باوەڕی یارسانی
پرسیارە باوەکان
خاتوون ڕەزبار کێیە؟
خاتوون ڕەزبار تاکە بوونەوەری مێی ناو هەفت تەنە، حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی ئایینی یارسان، و دایکی ڕێزلێگیراوی سوڵتان سەهاکە، دامەزرێنەری ئایینەکە.
چۆن دووگیان بوو بە سوڵتان سەهاک؟
بەپێی نەریتی یارسانی، بە موعجیزە و بە کچی دووگیان بوو: کاتێک لە ژێر دارێکی هەناردا نوستبوو، باڵندەیەک دانەیەکی هەناری خستە ناو دەمی و سوڵتان سەهاک لەوەوە لەدایک بوو.
بۆچی خاتوون ڕەزبار گرنگە؟
ئەو دایکە خوداییەیە کە دەرکەوتنی ناوەندیی خودا لە ڕێگەیەوە هاتە ناو جیهان، و تاکە بوونەوەری مێینەی ناو حەوت بوونەوەرە پیرۆزەکەی یارسانییەتە؛ ڕۆڵێکی دەگمەن و بەرزە.
ئایا هەمان مەریەمی پاکە؟
نەخێر. ڕووداوی لەدایکبوون لە دایکێکی کچ لە چیرۆکەکەیدا بەراورد لەگەڵ مەریەم دەورووژێنێت و هەندێک جار ئەم دووانە تێکەڵ دەکرێن، بەڵام خاتوون ڕەزبار کەسایەتییەکی پیرۆزی جیاوازی یارسانییە کە چیرۆک و پێگەی تایبەتی خۆی لە ئایینەکەدا هەیە.
خاتوون ڕەزبار لە چ هۆزێک بوو؟
نەریتی یارسانی وەک ژنێکی کوردی هۆزی جاف باسی دەکات؛ لە هەندێک گێڕانەوەدا کچی سەرۆکێکە بە ناوی حەسەن بەگ.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
ئەهلی حەق - Encyclopaedia Iranica
یارسانییەت - History of Kurdistan
ئایینی یارسانی: باوەڕ و کردەوەکان - Servant Group International