پێشەکی
مۆزەخانەی سلێمانی مۆزەخانە مەزنە شوێنەوارناسییەکەی هەرێمی کوردستانی عێراقە و، دوای مۆزەخانەی نیشتمانی لە بەغدا، دووەم گەورەترین مۆزەخانەی تەواوی وڵاتەکەیە. لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەم لە پایتەختە کولتوورییەکە، سلێمانی، دامەزراوە و کۆمەڵەیەکی شکۆداری تێدایە کە چیرۆکە درێژەکەی مرۆڤ لە ناوچەکە دەگرێتەوە، لە پێش‌مێژووە دوورەکەی زاگرۆسەوە تا سەردەمەکانی میزۆپۆتامیای کۆن و ساسانی و ئیسلامی. مۆزەخانەکە، گەنجینەیەکی میراتی کوردستان و میزۆپۆتامیا، یەکێکە لە پێشەنگترین دامەزراوەکانی زانست و کولتوور لە خاکە کوردییەکاندا.
مۆزەخانەی سلێمانی، مۆزەخانە مەزنەکەی پایتەختە کولتوورییەکەی کورد، چیرۆکە درێژەکەی ناوچەکە لە پێش‌مێژووەوە هەڵدەگرێت و گەنجینەیەکی میراتە. ئەم ناساندنە باس لە مۆزەخانەکە و کۆمەڵەکانی دەکات.
خاڵە سەرەکییەکان
• مۆزەخانەی سلێمانی مۆزەخانە مەزنە شوێنەوارناسییەکەی ناوچەکەیە.
• دوای مۆزەخانەکەی بەغدا، دووەم گەورەترین مۆزەخانەی عێراقە.
• لە 1961 لە پایتەختە کولتوورییەکە، سلێمانی، دامەزراوە.
• کۆمەڵەکانی لە پێش‌مێژووەوە تا سەردەمەکانی میزۆپۆتامیا و ساسانی و ئیسلامی دەگرنەوە.
• ناوەندێکی پێشەنگی میرات و زانستە لە کوردستان.
زانیارییە خێراکان
ناو: مۆزەخانەی سلێمانی
جۆر: مۆزەخانەی شوێنەوارناسی
وڵات / هەرێم: هەرێمی کوردستان، عێراق (باشوور)
شار: سلێمانی
دامەزراندن: 14ی تەمموزی 1961
پلە: دووەم گەورەترین مۆزەخانەی عێراق
کۆمەڵەکان: لە پێش‌مێژووەوە تا سەردەمی ئیسلامی؛ میزۆپۆتامیایی، ساسانی
دیارەکان: نووسراوە نەخشکراوەکانی پایکولیی پاشا نەرسی
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
مۆزەخانەکە لە کوێیە؟
مۆزەخانەی سلێمانی لە دڵی سلێمانیدایە، شارە مەزنە کولتوورییەکەی ڕۆژهەڵاتی هەرێمی کوردستان، کە لەمێژە وەک ناوەندی زانست و شیعر و هونەرەکانی کورد بەناوبانگە. مۆزەخانەکە لەگەڵ یادگارەکانی وەک ئەمنە سوورە یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوەکانی شار. کۆمەڵەکانی تەواوکەری کۆمەڵەکانی شوێنە مەزنەکانی دیکەی میراتی ناوچەکەن، لە قەڵا کۆنەکەی هەولێرەوە تا گەنجینە شوێنەوارناسییە زۆرەکان کە لە سەرتاسەری خاکە کوردییەکاندا هەڵکۆڵراون.
مۆزەخانەی ناوچەکە
مۆزەخانەکە لە 1961 دامەزرا و لە دەیەکانی دواتردا گەشەی کرد و بوو بە کۆگای سەرەکیی میراتە شوێنەوارناسییەکەی ناوچەکە. بەو ساڵانەدا کە شەڕ و سەختیی زۆریان بۆ شارەکە تێدا بوو، مۆزەخانەکە بەردەوام بوو، و لە کاتەکانی ئاشتیدا بە هۆڵە نوێیەکانی پێشانگا و هاوکارییە نێودەوڵەتییەکان فراوان بووە. ئەرکەکەی کۆکردنەوە و پاراستن و پێشاندانی شوێنەوارەکانی هەرێمی کوردستان و جیهانە فراوانەکەی میزۆپۆتامیایە، و بووەتە ناوەندێک نەک تەنها بۆ پێشاندان، بەڵکو بۆ توێژینەوە و پاراستن و گەڕاندنەوەی شوێنەوارە تاڵانکراوەکانیش.
کۆمەڵەکان
کۆمەڵەکانی مۆزەخانەی سلێمانی مەودایەکی زۆر فراوانی کاتی دەگرنەوە. لە پێش‌مێژووە دوورەکەی چیاکانی زاگرۆسەوە دەست پێ دەکەن، کە ئەشکەوت و شوێنی گوندە سەرەتاییەکانی لە گرنگترینەکانی جیهانن بۆ تێگەیشتن لە سەرەتاکانی کشتوکاڵ و ژیانی نیشتەجێبوو. بە سەردەمە مەزنەکانی میزۆپۆتامیادا بەردەوامن؛ سومەری، ئەکەدی، بابلی و ئاشووری، بە تەختەی نووسین و مۆر و پەیکەر و گۆزە و نووسراوەی نەخشکراو، و دواتر بە سەردەمە ساسانییە فارسییەکان و ئیسلامییەکاندا تێدەپەڕن. پێکەوە چیرۆکی یەکێک لە کۆنترین ناوچە بەردەوام نیشتەجێبووەکانی سەر زەوی دەگێڕنەوە.
گەنجینەکان و دۆزینەوەکان
لە نێو بەناوبانگترین کۆمەڵەکانی مۆزەخانەکەدا ئەو پارچە بەردانەی یادگاری پاشای ساسانی، نەرسی، لە دەربەندی پایکولی هەن کە نووسراوەیان لەسەر نەخشکراوە و پێکەوە لە هۆڵێکی پێشانگادا پێشان دەدرێن کە لەگەڵ هاوبەشە نێودەوڵەتییەکان کرایەوە. مۆزەخانەکە لە کۆڕە زانستییەکانیشدا بە هەڵگرتنی تەختە بزمارییە گرنگەکان بەناوبانگە، و ڕۆڵێکی دیاری لە وەرگرتن و لێکۆڵینەوە لەو شوێنەوارانەدا کە لە بازرگانیی نایاساییەوە گەڕێندراونەتەوە هەبووە، لەوانە پارچە گەڕێندراوەکان لە دەرەوەی وڵات. هۆڵەکانی بەرهەمی عاج و پەیکەر و دراو و خشڵ و بێژمار کەرەستەی ژیانی ڕۆژانەی هەزاران ساڵ هەڵگرتووە، هەر یەکەیان پەنجەرەیەکە بۆ جیهانی کۆن.
مۆزەخانەکە لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ مۆزەخانەی سلێمانی دامەزراوەیەکی گەشاوەیە، پێشوازی لە سەردانکەران و خوێندکاران و زانایان دەکات و بەردەوامە لە فراوانکردنی هۆڵەکانی پێشانگا و توێژینەوەکانی. وەک دووەم گەورەترین مۆزەخانەی عێراق و پێشەنگترین مۆزەخانەی هەرێمی کوردستان، وەک پاسەوانی میراتە ناوازەکەی ناوچەکە و سەرچاوەی شانازی بۆ گەلی کورد ڕاوەستاوە. مۆزەخانەکە، گەنجینەیەک لە دڵی سلێمانی، چیرۆکە درێژ و دەوڵەمەندەکەی خاکە کوردییەکان و لانکەی شارستانییەتی دەوروبەریان دەپارێزێت و هاوبەشی دەکات.
ڕیزبەندیی کاتی
1961 — مۆزەخانەی سلێمانی لە شاری سلێمانی دادەمەزرێت.
سەدەی 20 — بە ساڵەکانی شەڕدا بەردەوام دەبێت و کۆمەڵەکانی فراوان دەکات.
2019 — هۆڵێکی نوێی پێشانگا نووسراوە نەخشکراوەکانی پایکولیی پاشا نەرسی پێشان دەدات.
ساڵەکانی ئەم دواییە — مۆزەخانەکە هۆڵەکانی پێشانگا فراوان دەکات و یارمەتیی گەڕاندنەوەی شوێنەوارەکان دەدات.
ئەمڕۆ — وەک دووەم گەورەترین مۆزەخانەی عێراق ڕاوەستاوە.
پرسیارە باوەکان
مۆزەخانەی سلێمانی چییە؟
مۆزەخانە مەزنە شوێنەوارناسییەکەی هەرێمی کوردستانی عێراقە، لە شاری سلێمانی، دووەم گەورەترین مۆزەخانەی وڵاتەکە، کە کۆمەڵەکان لە پێش‌مێژووەوە تا سەردەمی ئیسلامی دەگرێتەوە.
لە کوێیە؟
لە سلێمانی، پایتەختە کولتوورییەکەی ڕۆژهەڵاتی هەرێمی کوردستانی عێراق، هەڵکەوتووە.
کەی دامەزراوە؟
مۆزەخانەکە لە 1961 دامەزرا و لە ماوەی دەیەکاندا گەشەی کرد و بوو بە پێشەنگترین مۆزەخانەی ناوچەکە.
بەناوبانگترین کۆمەڵەکانی چین؟
ئەو پارچە بەردانەی پاشای ساسانی، نەرسی، لە دەربەندی پایکولی کە نووسراوەیان لەسەر نەخشکراوە، تەختە بزمارییە گرنگەکان و شوێنەوارەکانی مێژووە درێژەکەی میزۆپۆتامیا و زاگرۆس دەگرنەوە.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
شوێنەوارناسیی میزۆپۆتامیا · زاگرۆس و کشتوکاڵی سەرەتایی · میراتی کورد · سلێمانی · ئەمنە سوورە · قەڵای هەولێر.