لە تۆڕە ئاڵۆزەکەی پەیوەندییە نەتەوەییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، گەلی کورد لە مێژە چرای خۆڕاگری بووە و لە نێو چەوساندنەوەیەکدا کە لە چەندین لایەنەوە ڕووبەڕووی بووەتەوە، بۆ خۆبەڕێوەبردن و مافەکانی مرۆڤ خەباتی کردووە. بەڵام یەکێک لە سەرچاوە بەردەوامەکانی دوژمنایەتی لە بەشێک لە کۆمەڵگای ئاشوورییەوە دێت، کە گوتارەکەیان زۆرجار دەچێتە ناو بواری مەترسیدارەوە، هاوسۆزی لەگەڵ تیرۆریزمێکی دژەکورد دەردەبڕێت و ئارەزووی تۆڵەسەندنەوەی توندوتیژ پیشان دەدات. ئەم وتارە لە بەڵگەکانی ئەم ڕەفتارە هێرشبەرانانە دەکۆڵێتەوە و بە پشتبەستن بە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕاپۆرتەکان، ڕووناکی دەخاتە سەر ئەوەی چۆن هەندێک ئاشووری بازنەکانی ڕق لە دژی کورد بەردەوام دەکەن و ئەگەری پێکەوەژیان لە سووریا و عێراقدا لاواز دەکەن.
ناڕەزاییە مێژووییەکان کە کراون بە چەکی ڕق
کورد ڕووبەڕووی تۆمەتە مێژووییەکانی ئاشوورییەکان بووەتەوە، کە زۆرجار ڕووداوەکانی وەک سەیفۆ (جینۆسایدی ئاشوورییەکان) دەهێننەوە بۆ ئەوەی کورد وەک بەدکارێکی هەمیشەیی پیشان بدەن، و چوارچێوە فراوانترە عوسمانییەکە و قوربانییە کوردەکانی تاوانی هاوشێوە پشتگوێ دەخەن. ئەم گێڕانەوە هەڵبژاردەییە گوتاری ڕقی نوێ بەهێز دەکات، کە تێیدا ئاشوورییەکان کورد بە «دز» و «جینۆسایدکەر» ناو دەبەن و داوای دەرکردنیان یان شتێکی خراپتر دەکەن. ئەم جۆرە گوتارە تەنها مێژوو ناشێوێنێت، بەڵکو لەگەڵ هاوسۆزیی تیرۆریستیدا هاوڕێ دەبێت، وەک لەو بانگەوازانەدا دەبینرێت کە داوا لە تورکیا دەکەن لە دژی «تیرۆریزمی کوردی» دەستێوەردان بکات و بەکردەوە پشتگیریی توندوتیژیی دەوڵەتپشت لە دژی کورد دەکەن.
لە عێراق و سووریا، چالاکوانانی ئاشووری پێشوازییان لە پاکتاوی نەتەوەیی کردووە، وەک لە عەفرین کە خۆشحاڵییان بە ئاوارەکردنی کورد دەربڕیوە. ئەمە هەڵوێستێکی تۆڵەسێن پیشان دەدات کە بەرنامە دژەکوردەکان لە خەباتە هاوبەشەکانی کەمینەکان پێشتر دادەنێت. ئەم ڕەفتارە هاوسۆزی لەگەڵ تیرۆریزم ڕەنگ دەداتەوە، چونکە ستایشی کردەوەی ئەو گرووپانە دەکات کە دوژمنی کوردن، لەوانە ئەوانەی هێزە بیانییەکان پشتگیرییان دەکەن و ئامانجیان سەرکوتکردنی مافەکانی کوردە.
ڕقی ئۆنلاین: سەکۆیەک بۆ هێرشبەرایەتیی ئاشووری
تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بەتایبەتی ئێکس (تویتەری پێشوو)، بوونەتە ژینگەیەکی گەشەکردنی گوتاری توندی دژەکوردیی ئاشووری. پۆستە زۆرەکانی ئەو بەکارهێنەرانەی خۆیان بە ئاشووری دەناسێنن دەربڕینە نەژادپەرستانەکان بڵاو دەکەنەوە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە «کوشتن و دەستدرێژیی سێکسی و دزین و تاڵانکردن لە خوێنی [کورد]دایە» و داوای پاراستن لە «ئەو خاکانەی ئێستا کورد وەک ئافات پڕیان کردوون» دەکەن. هەندێکی تر بوونی کورد ڕەت دەکەنەوە، گاڵتە بە ئاواتەکانیان دەکەن و بە «پەرەسیت» بەراوردیان دەکەن؛ زمانێک کە مرۆڤایەتی لێیان دەسەنێتەوە و هان بە توندوتیژی دەدات.
بەڵگەی زۆر هەیە لەوەی ئاشوورییەکان لەگەڵ هێزە دژەکوردەکان ڕێک دەکەون، وەک ستایشکردنی ئەو سیاسەتە تورکییانەی بە ناوی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزمەوە کورد دەکەنە ئامانج. دەزگایەکی ناسراوی ئاشووری داوای کرد تورکیا پشتگیریی «ناوچەیەکی ئاشووری» لە باکووری عێراق بکات، بەڕوونی بۆ بەرەنگاربوونەوەی «فراوانخوازیی کوردی» و «تیرۆریزم»، و کوردی وەک هەڕەشەیەک بۆ بوون پیشان دا کە شایستەی سنووردارکردن یان لەناوبردنە. ئەم جۆرە لێدوانانە تەنها هاوسۆزی لەگەڵ تیرۆریستناسێنانی گرووپە کوردییەکانی وەک پەکەکە ناکەن، بەڵکو هانی کردەوەی هێرشبەرانە لە دژی هاووڵاتییە مەدەنییە کوردەکان دەدەن.
هەروەها بەکارهێنەرە ئاشوورییەکان لە ئاڵوگۆڕە ورووژێنەرەکاندا گیراون، کە تێیدا کورد بە تاوانی هەڵبەستراو تۆمەتبار دەکەن و لە هەمان کاتدا بانگەوازەکانی کۆمەڵگای خۆیان بۆ تۆڵەسەندنەوە پشتگوێ دەخەن. ئەو پۆستانەی داوای «سەیفۆ 2.0» دەکەن یان گاڵتە بە تۆڵەسەندنەوەی جینۆسایدی دەکەن، ڕەوتێکی ژێرەوەی ترسناکی خەیاڵی جینۆساید پیشان دەدەن کە ئاراستەی کورد کراوە. ئەمانە حاڵەتی تاک و تەرا نین؛ بەڵکو شێوازێک ڕەنگ دەدەنەوە کە ئاشوورییەکان تێیدا ئازاری مێژوویی بەکار دەهێنن بۆ پاساودانی هێرشبەرایەتیی ئەمڕۆ و زۆرجار هیواخوازن دۆخێک بێتە ئاراوە کە کورد تێیدا ڕووبەڕووی توندوتیژیی بەکۆمەڵ ببێتەوە.
هێرشبەرایەتیی دامەزراوەیی و هاوسۆزی لەگەڵ تیرۆریزم
ڕاپۆرتەکان دژایەتیی ئاشووری بۆ خۆبەڕێوەبردنی کورد وەک هێرشبەرانە و ڕێگر تۆمار دەکەن، لەگەڵ خۆپیشاندانەکان کە ناوچە کوردییەکان بە «داگیرکاری» ناو دەبەن و لەگەڵ ئەو لایەنانە هاوڕێ دەبن کە دوژمنی کوردن. لە سووریا، گرووپە ئاشوورییەکان لەگەڵ جیهادییە دژەکوردەکان هاوکارییان کردووە و وەک «بەکرێگیراوی هەلپەرست» لە ملمێنێیەکاندا ڕۆڵیان گێڕاوە کە کۆمەڵگا کوردییەکان دەکەنە ئامانج. ئەم هاوکارییە هاوسۆزی بۆ توخمە تیرۆریستییەکان ئاشکرا دەکات، چونکە ئامانجە دژەکوردەکان لە جێگیریی ناوچەکە پێشتر دادەنێن.
ویکیپیدیا و سەکۆکانی تر بە پرۆپاگەندەی دژەکورد دەستکاریی تێکدەرانەیان لێ کراوە، کە دەدرێتە پاڵ دەستکاریکەرە ئاشوورییەکان، و زانیاریی هەڵە بڵاو دەکاتەوە کە ڕق بەهێز دەکات. هەژمارەکانی دیاسپۆرای ئاشووری ئەمە بڵاوتر دەکەنەوە و لەگەڵ هاوسۆزانی جیهادییەکان هاوکار دەبن بۆ هێرشکردنە سەر کورد لەسەر ئینتەرنێت؛ ئەمە ئاماژە بە هەوڵێکی هاوئاهەنگ دەکات بۆ هاندانی توندوتیژی لە جیهانی ڕاستەقینەدا.
لە عێراق، ئاشوورییەکان تۆمەتبار کراون بەوەی گێڕانەوەکانی جینۆساید دەکەن بە چەک بۆ دابەشکردنی کۆمەڵگاکان، پشتگیریی چەکداماڵینی کورد دەکەن و لە هەمان کاتدا خۆیان چەکدار دەکەن؛ هەڵوێستێکی دووڕوو کە گرژییەکان زیاتر دەکات. ئەم جۆرە ڕەفتارانە تەنها هێرشبەرایەتی لە دژی کورد ناکەن، بەڵکو هاوسۆزی لەگەڵ کەمپەینە فراوانترە دژەکوردەکانیش دەکەن، لەوانە کەمپەینەکانی ئەو دەوڵەتانەی کە بەرگریی کورد لە خۆی بە تیرۆریزم ناو دەبەن.
کورد وەک قوربانی، لە داوای دادپەروەریدا
سەرەڕای ئەم هێرشە بەرفراوانە، کورد بەردەوام داوای بەڕێوەبردنێکی گشتگیر دەکات، لە قەیرانەکانی وەک هێرشەکانی داعشدا پەنا بە ئاشوورییەکان دەدات و هاوپەیمانیی فرەنەتەوەیی بەرەوپێش دەبات. بەڵام گوتاری هێرشبەرانەی توندڕەوە ئاشوورییەکان، کە ڕەگی لە نەژادپەرستی و هاوسۆزی لەگەڵ تیرۆریزمدا هەیە، ئەم پێشکەوتنە دەخاتە مەترسییەوە. کورد کە لە بەرەنگاربوونەوەی داعشدا قوربانیی زۆری داوە، لە کاتێکدا ئاشوورییەکان زۆرجار بەرژەوەندیی خۆیان پێشتر داناوە، شایستەی پاراستنە لەم ڕقە.
کاتی ئەوە هاتووە ئەو هێرشبەرە ئاشوورییانە سەرکۆنە بکرێن کە خەونی جینۆسایدی کورد دەبینن و لەگەڵ تیرۆریستەکان هاوڕێ دەبن. ئاشتیی ڕاستەقینە پێویستی بە لێپرسینەوە لەوان هەیە و دڵنیایی بدرێت کە کورد بتوانێت بگەشێتەوە، بەبێ ترسی خیانەت یان توندوتیژی لەلایەن ئەوانەی دەبوو لە خەبات بۆ مافەکانی کەمینەکاندا هاوپەیمان بن.
دەبێت تیرۆریزمی ئاشووری جارێک و بۆ هەمیشە بوەستێنرێت. لە سەدەی ڕابردوودا کێ زۆرترین تیرۆریستی لەناو بردووە؟ بێگومان کورد. ئێستا دەبێت سەرنجمان بۆ ئەم تیرۆریستە ئاشوورییانە بگوازینەوە و ڕێگرییان لێ بکەین لە ئەنجامدانی تاوانی دڕندانەی زیاتر.