پێشەکی
مەدرەسەی زنجیرییە — کە هەروەها بە مەدرەسەی سوڵتان عیسا ناو دەبرێت — یەکێکە لە یادگارە بەرزەکانی ماردین، کۆلێژێکی ئایینیی شکۆمەندە کە لە کۆتایی سەدەی چواردەهەم نزیک لووتکەی بەشی کۆنی شارەکە، لە خوار قەڵاکەی دروست کراوە. بە دەروازە هەڵکەندراوە ڕازاوەکە، گومبەزە شیاردارەکان و دیمەنە سەرسوڕهێنەرەکانی بەسەر دەشتی میزۆپۆتامیادا بەناوبانگە و یەکێکە لە جوانترین بەرهەمە ماوەکانی سەردەمی ئەرتوقی. زنجیرییە، شاهکارێکی هونەرە بەناوبانگە بەردینەکەی ماردین، وەک هێمایەکی پڕشانازیی سەردەمە زێڕینەکەی هونەر و فێربوونی شارەکە ڕاوەستاوە.
کۆلێژێکی بەردی هەڵکەندراو و گومبەزی شیاردار لە بەرزایی گردی ماردین؛ زنجیرییە دەستکەوتێکی شکۆمەندی سەردەمی ئەرتوقییە. ئەم ناساندنە مەدرەسەکە، نەخشە و چیرۆکەکەی دەخاتە بەر باس.
خاڵە سەرەکییەکان
• مەدرەسەی زنجیرییە، یان مەدرەسەی سوڵتان عیسا، کۆلێژێکی مێژووییە لە ماردین.
• لە کۆتایی سەدەی 14 لەژێر حوکمی بنەماڵەی ئەرتوقیدا دروست کراوە.
• بە دەروازە هەڵکەندراوەکە، گومبەزە شیاردارەکان و دیمەنەکانی بەناوبانگە.
• نزیک لووتکەی بەشی کۆنی شارەکە، لە خوار قەڵاکە ڕاوەستاوە.
• شاهکارێکی تەلارسازیی بەناوبانگی بەردینی ماردینە.
زانیارییە خێراکان
ناو: مەدرەسەی زنجیرییە (سوڵتان عیسا)
جۆر: کۆلێژی ئایینیی مێژوویی (مەدرەسە)
وڵات / ناوچە: تورکیا (باکوور)
شار: ماردین
دروستکردن: کۆتایی سەدەی 14 (1385)
دروستکەر: حوکمڕانە ئەرتوقییەکە سوڵتان عیسا
بەناوبانگە بە: دەروازەی هەڵکەندراو و گومبەزە شیاردارەکان
شوێن: لە بەرزایی بەشی کۆنی شارەکە، لە خوار قەڵاکە
ناوەڕۆک
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
زنجیرییە لە کوێیە؟
مەدرەسەی زنجیرییە لە بەرزایی بەشی کۆنی شاری ماردین ڕاوەستاوە، نزیک لووتکەی گردەکە و لە خوار قەڵای ماردین، بە دیمەنێکی فراوان بەسەر شارە پلەپلەکە و دەشتی میزۆپۆتامیای دەرەوەیدا. یەکێکە لە دوو مەدرەسە مەزنەکەی شارەکە کە وەک تاجی ئەون، لەگەڵ مەدرەسەی قاسمییە لەسەر لێژاییەکانی خوارەوە. لە تەراسەکانیەوە چاو بەسەر بانەکانی ماردینی کۆن و ئەو دەشتانەدا دەڕوانێت کە بەرەو باشوور تا سووریا درێژ دەبنەوە.
بەرهەمێکی ئەرتوقییەکان
زنجیرییە لە کۆتایی سەدەی چواردەهەم، نزیکەی ساڵی 1385، لەلایەن سوڵتان عیسا دروست کرا؛ حوکمڕانێکی بنەماڵەی ئەرتوقی کە بۆ چەندین سەدە ماردین و ناوچەکەی بەڕێوە برد و بە زۆرێک لە جوانترین بیناکانی ڕازاندییەوە. ئەرتوقییەکان پشتگیرانی مەزنی تەلارسازی بوون و زنجیرییە یەکێک لە شاهکارەکانیان دادەنرێت؛ گەشەکردنێکی دواتر و بە تایبەتی ورد و پڕوردەکاریی نەریتی بیناسازییان. وەک مەقەڕی وەقفی سوڵتانێک، بۆ خزمەتکردن وەک کۆلێژ، مزگەوت و گۆڕ بەیەکەوە وەقف کرا، کۆمەڵە بینایەک کە شایستەی ئەو بنەماڵە حوکمڕانە بوو کە دروستی کرد.
دەروازە، گومبەز و حەوشە
زنجیرییە پێش هەموو شتێک بە جوانیی کاری بەردینی بەناوبانگە. دەروازە مەزنەکەی چوونەژوورەوە بە نەخشی ئەندازەیی و گوڵداری پێچاوپێچ بە قووڵی هەڵکەندراوە و پیشاندەری لێهاتوویی بەردتاشەکانی ماردینە؛ لە سەرووی بیناکەوە گومبەزە شیاردارە جیاوازەکان هەڵدەکشن کە یەکێکن لە ناسراوترین دیمەنەکانی ئاسۆی شارەکە. لە ناوەوە حەوشەیەکی کەوانەدار، هۆڵێکی نوێژکردنی گومبەزدار، ژوورەکانی خوێندن و گۆڕێک هەن، لەسەر لێژایی توندی گردەکە وا ڕێک خراون کە کۆمەڵە بیناکە بە جوانی پلەپلە بەرەو خوارەوە دەچێت و هەر تەراسێک ڕووی لە دیمەنەکەیە.
فێربوون و ئەفسانە
زنجیرییە وەک مەدرەسە شوێنی فێرکردنی ئایینی و توێژینەوەی زانستی بوو؛ لە سەدەکانی گەشەی ماردیندا خوێندکاران کۆ دەبوونەوە بۆ خوێندن لەلای مامۆستایانی زانا. بە دەوری خودی ناو و مێژووەکەیدا بە درێژایی سەردەمەکان ئەفسانە کۆ بووەتەوە، وەک زۆرجار بەسەر ئەم جۆرە شوێنە ڕێزلێگیراوانەدا دێت و بە ناسنامە و شانازیی شارەکەوە تێکەڵە. بۆ چەندین نەوە لە دڵی ژیانی هزری و ڕۆحیی ماردیندا ڕاوەستاوە، یەکێک لەو دامەزراوانەی شارەکەیان کرد بە ناوەندێکی ناسراوی فێربوون لە ناوچەکە.
زنجیرییە لە ئەمڕۆدا
ئەمڕۆ مەدرەسەی زنجیرییە یەکێکە لە خۆشەویستترین یادگارەکانی ماردین کە زۆرترین سەردانیان دەکرێت؛ دەروازە هەڵکەندراوەکە و گومبەزە شیاردارەکانی لە وێنە دیارەکانی شارەکەن و تەراسەکانی شوێنێکی دڵخوازن بۆ چێژوەرگرتن لە دیمەنە بەناوبانگەکەی بەسەر دەشتەکەدا. وەک پارچەیەکی بەهاداری میرات چاودێری دەکرێت و گەشتیار لە دوور و نزیکەوە ڕادەکێشێت. زنجیرییە، کە زیاتر لە شەش سەدەیە تاجی گردی ماردینە، وەک یادگارێکی شکۆمەندی سەردەمی ئەرتوقی و داهێنانی تەلارسازیی شارە مەزنە بەردینەکەی ناوچەی کوردی دەمێنێتەوە.
هێڵی کات
1385 — سوڵتان عیسای ئەرتوقی مەدرەسەی زنجیرییە دروست دەکات.
سەردەمی ئەرتوقی — وەک کۆمەڵەیەکی کۆلێژ، مزگەوت و گۆڕ خزمەت دەکات.
سەدەکانی دواتر — وەک ناوەندێکی فێربوون لە ماردین دەمێنێتەوە.
سەردەمی نوێ — وەک یەکێک لە یادگارە مەزنەکانی شارەکە دەپارێزرێت.
ئەمڕۆ — زنجیرییە نیشانەیەکی بەناوبانگی ماردینی کۆنە.
پرسیارە باوەکان
مەدرەسەی زنجیرییە چییە؟
کۆلێژێکی ئایینیی مێژووییە لە ماردین، هەروەها بە مەدرەسەی سوڵتان عیسا ناو دەبرێت، لە کۆتایی سەدەی 14 لەلایەن ئەرتوقییەکانەوە دروست کراوە و بە دەروازە هەڵکەندراوەکە و گومبەزە شیاردارەکانی بەناوبانگە.
زنجیرییە لە کوێیە؟
لە بەرزایی بەشی کۆنی شاری ماردین لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا ڕاوەستاوە، نزیک لووتکەکە لە خوار قەڵاکە، بە دیمەنە فراوانەکان بەسەر دەشتی میزۆپۆتامیادا.
کێ زنجیرییەی دروست کردووە؟
نزیکەی 1385 لەلایەن سوڵتان عیسا دروست کراوە، حوکمڕانێکی بنەماڵەی ئەرتوقی کە ماردینی بەڕێوە برد و بە بینای جوانی زۆر ڕازاندییەوە.
چی تایبەتی دەکات؟
دەروازە بە قووڵی هەڵکەندراوەکەی چوونەژوورەوە و گومبەزە شیاردارە جیاوازەکانی شاهکاری هونەری بەردینی ماردینن و یەکێکن لە ناسراوترین دیمەنەکانی شارەکە.
کەسایەتی، شوێن و بابەتە پەیوەندیدارەکان
ئەرتوقییەکان · هونەری هەڵکەندنی بەردی ماردین · مەدرەسەکانی ماردین · ماردین · مەدرەسەی قاسمییە · قەڵای ماردین.