سپاه ایوبی: سازمان، حطین و لشکرکشی‌های صلاح‌الدین

سپاه ایوبی شبکه‌های نظامی کرد و ترک، درآمد اقطاع و تدارکات لشکرکشی را به هم پیوند می‌داد.

نیروهای یک خاندان

ایوبیان خاندانی کردتبار بودند، اما سپاهشان ترکیب‌های گوناگون داشت. همفریز سربازان کرد را به‌صورت فردی و واحدهای قبیله‌ای در کنار ترکان توصیف می‌کند. خاندان حاکم بخشی از نخبگان نظامی بود؛ فرمانروایان منطقه‌ای منابع و منافع خود را داشتند. [1] بسیج به روابط سلطان، شاهزادگان و امیران وابسته بود.

درآمد و تجهیزات

کلش میراث نهادهای زنگی و فاطمی و ثبت افراد، سلاح و پرداخت‌ها را بررسی می‌کند. [2] در اقطاع، امیر درآمدی برای نگهداری سرباز دریافت می‌کرد؛ برخی نیز نقد می‌گرفتند. انبار سلاح، اصطبل و بازار سپاه همراه لشکر حرکت می‌کرد. [6] توان نظامی به مالیه و تدارکات نیز وابسته بود.

مصر و شام

صلاح‌الدین همراه عمویش شیرکوه به مصر رفت و در ۱۱۶۹ وزیر شد. خلافت فاطمی در ۱۱۷۱ پایان یافت. پس از مرگ نورالدین در ۱۱۷۴ نفوذ خود را در شام گسترش داد. [6] جنگ‌ها رقیبان مسلمان را هم شامل می‌شدند؛ همه عملیات یک جنگ دینی پیوسته نبود.

حطین در ۱۱۸۷

در ۴ ژوئیه سپاه پادشاهی اورشلیم شکست خورد و گی اسیر شد. روایت‌ها دشواری حرکت از صفوریه، کم‌آبی، گرما، دود و حملات فرسایشی را شرح می‌دهند. [3] متن‌ها تاریخ و دیدگاه متفاوت دارند؛ همگی شاهد عینی نیستند و آمار قطعی نیروها نمی‌دهند.

تسلیم اورشلیم

لیبلوس محاصره و تسلیم ۲ اکتبر ۱۱۸۷، ابزار محاصره، نقب‌زنی و مذاکره فدیه را گزارش می‌کند. توانمندان می‌توانستند با پرداخت بروند؛ ناتوانان نگران سرنوشت خود بودند. [4] تسلیم به معنای خروج بی‌قیدوشرط همه نبود. زبان دینی خصمانه متن دیدگاه نویسنده است.

محدودیت پیروزی

عکا در ژوئیه ۱۱۹۱ به دست صلیبیان افتاد. آتش‌بس سپتامبر ۱۱۹۲ اورشلیم را برای صلاح‌الدین و حضور ساحلی را برای فرانک‌ها حفظ کرد. [5] حطین پایان نبرد نبود؛ دیپلماسی و دوام‌آوردن هم اهمیت داشت.

دوره‌های بعد

الکامل در ۱۲۲۹ اورشلیم را با توافق به فرانک‌ها سپرد. لویی نهم در آوریل ۱۲۵۰، پس از نبردهای فوریه منصوره، اسیر شد. [6] برآمدن ممالیک مصر همه شاخه‌ها را پایان نداد: حما تا سده چهاردهم و حصن‌کیفا تا ۱۴۶۲ ادامه یافت. [1]

منابع و مطالعه بیشتر

1. R. Stephen Humphreys, Ayyubids, Encyclopaedia Iranica III/2 (1987): dynasty, regional rule and Kurdish military participation.
2. Mahmut Recep Keleş, Eyyûbîlerde Askerî Teşkilât, Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 5/1 (2022), pp. 20–28: institutional inheritance and army administration.
3. The Battle of Hattin (1187): Four Accounts, De Re Militari: translated medieval narratives and letters of differing dates.
4. Libellus de expugnatione Terrae Sanctae per Saladinum, Jerusalem in 1187; James A. Brundage translation, Fordham Internet Medieval Sourcebook.
5. Ramazan Şeşen, Selâhaddîn-i Eyyûbî, TDV İslâm Ansiklopedisi (2009): Acre and the Third Crusade settlement.
6. Ramazan Şeşen, Eyyûbîler, TDV İslâm Ansiklopedisi (1995), political and military history: revenue, equipment and later campaigns.
7. Anonymous, Hattin miniature, Estoire d’Eracles, c. 1440–1445; Wikimedia Commons, public domain.