نوشته‌هایی دربارهٔ تاریخ کرد
مقاله‌های دستهٔ چهره‌های برجستهٔ کرد.
546 مقاله به فارسی در دسترس است.
غلامرضا رشید یاسمی (1895–1951) دانشور، شاعر و تاریخ‌نگارِ کرد بود که «کرد و پیوستگیِ نژادی و تاریخیِ او» را نوشت؛ نخستین تاریخِ دانشگاهیِ جدیدِ مردمِ کرد به زبانِ فارسی.
خواندن مقاله جلادت علی بدرخان (1893-1951)، پژوهشگر و شاهزادهٔ کرد، در 1932 الفبای مبتنی بر لاتین کردی (کرمانجی) را ایجاد کرد و مجلهٔ هاوار را بنیان گذاشت؛ پایه‌های فرهنگ نوشتاری نوین کردی.
خواندن مقاله قارا فاطمه خانم (سدهٔ 19) زن جنگجو و رهبر نظامیِ کردی از دیاربکر بود که در جنگ کریمه (1853-1856) نیروهای نامنظم کرد را فرماندهی کرد و افتخارات نظامی عثمانی را به دست آورد.
خواندن مقاله احسان نوری (1892-1976) ژنرالی کرد بود که رهبری قیام آرارات (1927-1930) را بر عهده داشت؛ بزرگ‌ترین خیزش کردی در ترکیه در فاصلهٔ قیام شیخ سعید و دوران معاصر که از دامنه‌های کوه آرارات پیش برده شد.
خواندن مقاله حپسه خان (1891-؟) رهبر ایلیِ زنِ کرد در اوایل سدهٔ 20 بود؛ یکی از زنان معدودی که در جامعهٔ سنتی و ایلی کردها اقتدار سیاسی و نظامی داشتند.
خواندن مقاله توفیق وهبی (1891-1984) زبان‌شناس، شاعر و دیپلمات کرد اهل سلیمانیه بود که یکی از نخستین فرهنگ‌های نظام‌مند کردی را تدوین کرد و در طول فعالیتی دیرپا مدافع زبان کردی بود.
خواندن مقاله اکرم جمیل‌پاشا (1891-1974) روشنفکر کرد و از بنیان‌گذاران باشگاه کردها (جمعیت تعاون و ترقی کرد) در استانبول و از مدافعان نخستین حقوق فرهنگی کردها در دوران عثمانی بود.
خواندن مقاله بکر صدقی (1890-1937)، ژنرالِ کردِ ارتشِ عراق، در 1936 نخستین کودتایِ نظامیِ جهانِ عرب را انجام داد و پیش از ترورش در 1937، برایِ مدتی کوتاه نیرومندترین مردِ عراق شد.
خواندن مقاله سمکو شکاک (1887-1930) رهبر ایلی کرد بود که در دههٔ 1920 منطقه‌ای عملاً خودمختار در شمال‌غربی ایران ایجاد کرد، یک ژنرال ایرانی را ترور کرد و در برابر قدرت ایران و عثمانی ایستاد.
خواندن مقاله شیخ عبیدالله نهری (درگذشتهٔ 1883) نخستین قیام بزرگ کُردیِ دوران معاصر را در 1880 رهبری کرد؛ او با 10,000 رزمنده وارد ایران شد و پیش از سرکوب عثمانی، برای مدتی کوتاه قلمرو مهمی را در اختیار گرفت.
خواندن مقاله ثریا بدرخان (1883-1938)، شاهزادهٔ کرد و پیشگامِ روزنامه‌نگاریِ کردی، در 1898 کردستان، نخستین روزنامهٔ کردی، را بنیاد گذاشت و از چهره‌های برجستهٔ آغازِ ملی‌گراییِ کردی شد.
خواندن مقاله اسحاق سکوتی (1868-1902) پزشک و انقلابی کرد بود که در بنیان‌گذاری کمیتهٔ اتحاد و ترقی مشارکت داشت؛ سازمان ترکان جوان که امپراتوری عثمانی را دگرگون می‌کرد.
خواندن مقاله شریف پاشا (1865-1951) دیپلمات کردِ عثمانی بود که آرمان‌های ملی کردها را در کنفرانس صلح پاریس در 1919 نمایندگی کرد و پس از جنگ جهانی اول برای حق تعیین سرنوشت کردها مذاکره نمود.
خواندن مقاله مولانازاده رفعت بیگ (1869-1930)، روزنامه‌نگارِ کرد و روشنفکرِ عثمانی بود که با انتشارِ روزنامه‌ها و خاطرات، سال‌های پایانیِ امپراتوریِ عثمانی و دورهٔ ترک‌های جوان را مستند کرد.
خواندن مقاله
عبدالحکیم ارواسی (1865–1943) عالمِ صوفیِ نقشبندیِ کرد بود که آموزه‌های سنتیِ اسلامی‌اش او را به یکی از برجسته‌ترین مخالفانِ مذهبیِ سکولارسازیِ کمالیستی در ترکیه تبدیل کرد.
خواندن مقاله
عبدالله پاشا باجلان رهبر کردِ اتحادیهٔ ایلی باجلان در سدهٔ 18 بود؛ یکی از ایل‌های مهم کردِ منطقهٔ سلیمانیه در کردستان عثمانی.
خواندن مقاله
ابراهیم پاشا الدالاتی از والیان کردِ عثمانی در سدهٔ 18 بود؛ بخشی از سنت پاشاهای کردی که در آغاز دورهٔ مدرن در نظام اداری عثمانی خدمت می‌کردند.
خواندن مقاله
حیدرخان زنگنه از سرشناسان کردِ قرن 18 و عضو اتحادیهٔ ایلی زنگنه بود؛ از آخرین نسل خاندان سیاسی چشمگیر زنگنه که به ایران صفوی شکل داد.
خواندن مقاله عثمان سراج‌الدین نقشبندی (1781-1867) مرشد صوفی کردِ نقشبندی از خاندان برزینجه بود که طریقتش نسل‌ها به زندگی دینی و سیاسی جنوب کردستان شکل داد.
خواندن مقاله خالد شهرزوری (1779-1827)، صوفی کردی از شهرزور، شاخهٔ خالدیهٔ نقشبندیه را بنیان گذاشت که به طریقت غالب تصوف در امپراتوری عثمانی بدل شد و امروز نیز در سراسر جهان اثرگذار است.
خواندن مقاله سلیمان حلبی (1777-1800) دانشجویی کرد از حلب بود که ژنرال فرانسوی ژان باتیست کلبر را در 1800 در مصر ترور کرد و به نماد مقاومت در برابر اشغال ناپلئونی بدل شد.
خواندن مقاله
الله‌قلی‌خان زنگنه از سرشناسان کردِ اتحادیهٔ ایلی زنگنه بود؛ عضوی از خاندان سیاسی چشمگیری که تاریخ غرب ایران را در دوران صفوی و پس از آن شکل داد.
خواندن مقاله
غلامرضا خان ارکوازی (1765-؟) از بزرگان کردِ منطقهٔ ارکواز بود که نامش در میان کردهای شاخصِ دورهٔ عثمانی و ایران در اواخر سدهٔ 18 آمده است.
خواندن مقاله البرزنجی عالمِ کردِ علومِ اسلامی در سدهٔ 18 و از خاندانِ برزنجی بود؛ یکی از برجسته‌ترین خاندان‌های عالمانِ دینیِ کردستان که اعضایش آثارِ مهمی در ادبیاتِ اسلامی پدید آوردند.
خواندن مقاله