نوشته‌هایی دربارهٔ تاریخ کرد
مقاله‌های دستهٔ چهره‌های برجستهٔ کرد.
546 مقاله به فارسی در دسترس است.
گنجعلی‌خان (درگذشتهٔ 1625) حاکم کردِ کرمان در ایران صفوی بود که دستور ساخت مجموعهٔ باشکوه گنجعلی‌خان را داد؛ یکی از عالی‌ترین نمونه‌های معماری صفوی که امروز نیز پابرجاست.
خواندن مقاله ابراهیم کورانی (1615-1690) دانشمند کردِ علوم اسلامی در مدینه بود که عرفان صوفیانه را با حدیث‌پژوهیِ جریان اصلی تلفیق کرد، صدها شاگرد از سراسر جهان اسلام پرورش داد و بر اندیشهٔ اسلامی عثمانی و جنوب‌شرقی آسیا اثر گذاشت.
خواندن مقاله
علی ترماخی (1591-1664) دانشوری کرد بود که در استفاده از زبان بومی کرمانجی در آموزش مدرسه‌ای پیشگام شد و دانش اسلامی را به زبان خودِ شاگردان کرد در دسترس آنان قرار داد.
خواندن مقاله علی جانبولاد، درگذشتهٔ 1610، امیر کردی بود که شورش جانبولاد علیه امپراتوری عثمانی (1605-1607) را رهبری کرد، با ونیز و صفویان متحد شد و تا پیش از دوران معاصر، بیش از همه به تأسیس دولتی مستقل و کردی نزدیک شد.
خواندن مقاله
ایزدی میرزا (1600-1651) چهره‌ای کرد از سدهٔ 17 بود که نمایندهٔ سنت زندگی و فرهنگ کردها در دورهٔ امارت‌ها در قلمرو عثمانی به شمار می‌رفت.
خواندن مقاله شیر صارم چهره‌ای کرد در سدهٔ 16 بود که در شمار کردهای شاخص اوایل دوران جدید آمده است و نمایندهٔ سنت گسترده‌تر زندگی فرهنگی و سیاسی کردی در عصر عثمانی به شمار می‌رود.
خواندن مقاله یوسف یاسکه (1592-1636) شاعر کردی در اوایل سدهٔ 17 و از چهره‌های دورهٔ شکوفایی شعر کلاسیک کردی کرمانجی در دوران امارت‌های عثمانی بود.
خواندن مقاله فقیه طیران، حدود 1590-1660، شاعر صوفی کرد و شاگرد ملای جزیری، نخستین شاعر کرد بود که منظومه‌های روایی را در قالب مثنوی سرود و پیشگام سنت حماسی در کرمانجی شد.
خواندن مقاله آسنات بارزانی (حدود 1590-1670)، دانشور یهودی کرد از موصل، نخستین خاخام زنِ شناخته‌شده در تاریخ، شاعر و رهبر جامعهٔ یهودیان کردِ شمال عراق بود.
خواندن مقاله ملای جزیری (حدود 1570-1640)، شاعر کرد و صوفی اهل جزیره، یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های شعر کلاسیک کرمانجی است که غزل‌ها، قصیده‌ها و شعر عرفانی‌اش او را در صف نخست سنت ادبی اسلامی قرار دادند.
خواندن مقاله عبدالباقی نهاوندی (1570–1632) دانشور و مورخ کردی بود که در دربار گورکانی هند خدمت می‌کرد و مآثر رحیمی، زندگی‌نامهٔ مهم فارسیِ خان‌خانان رحیم، را نوشت.
خواندن مقاله شیخ شمس‌الدین اخلاطی (1558-1674) عالم صوفی و چهرهٔ دینی کرد از منطقهٔ اخلاط بود که نمایندهٔ سنت دانشوری اسلامی کردی در اوایل دورهٔ عثمانی است.
خواندن مقاله شرف‌خان بدلیسی (1543-1603)، امیر و تاریخ‌نگار کرد، شرف‌نامه را نوشت؛ نخستین تاریخ جامع مردم کرد و دودمان‌هایشان که در 1597 به پایان رسید.
خواندن مقاله هلوخان اردلان (حکومت: 1590-1616) فرمانروایی کرد از دودمان اردلان در منطقهٔ شهرزور بود که در دوران رقابت سرنوشت‌ساز عثمانی و صفوی بر سر کردستان در اواخر سدهٔ 16 حکومت کرد.
خواندن مقاله ادریس بدلیسی (1457-1520)، دیپلمات، تاریخ‌نگار و مشاور عثمانیِ کرد، برای اتحاد کردها با سلطان سلیم اول در چالدران مذاکره کرد و «هشت بهشت» را نوشت؛ اثری شاخص در تاریخ‌نگاری فارسی.
خواندن مقاله محمود کرد (سدهٔ 15)، هنرمند فلزکار کرد که آثارش را با «معلم محمود الکردی» امضا می‌کرد، یکی از بنیان‌گذاران سبک هنری ونتو–ساراسنی دانسته می‌شود. آثار او در موزهٔ بریتانیا و موزهٔ ویکتوریا و آلبرت نگهداری می‌شوند.
خواندن مقاله سلطان سهاک (اواخر قرن 14 تا اوایل قرن 15)، رهبر مذهبی کرد از برزنجه، نزدیک سلیمانیه، یارسان را بنیان نهاد یا اصلاح کرد؛ آیینی کهن، کردی و تلفیقی که امروزه بیش از یک میلیون پیرو دارد.
خواندن مقاله خواجه علی صفوی (درگذشتهٔ 1427)، پسر صدرالدین موسی و نوهٔ صفی‌الدین اردبیلی، از 1391 تا 1427 رهبری طریقت صوفیانهٔ صفویه را بر عهده داشت و پیروان آن را در آناتولی به‌طور چشمگیری گسترش داد.
خواندن مقاله عزالدین شیر (درگذشتهٔ 1423)، بنیان‌گذار کردِ امارت حکاری، امیرنشینی برپا کرد که بیش از چهار سده بر منطقهٔ دریاچهٔ وان حکومت کرد و در برابر اقتدار قراقویونلو ایستاد.
خواندن مقاله ملا حسین باته‌ای (1417-1495)، شاعر و روحانی کردِ اهل حکاری، «مولودا کرمانجی» را نوشت و مکتب باته‌ای در شعر مولود کردی را بنیان گذاشت که همچنان تأثیرگذار است.
خواندن مقاله سید حسین اخلاطی، درگذشته در 1397، عالم علوم غریبه و پزشک و کیمیاگرِ کردِ مسلمانِ فارسی‌مآب در دربار مملوکان، نقشی محوری در احیای علوم غریبهٔ اسلامی در اواخر سدهٔ 14 داشت.
خواندن مقاله ملا پریشان (1356-1431)، شاعر کرد وابسته به امارت تابع اردلان، پریشان‌نامه را سرود؛ اثری که کهن‌ترین اثر شناخته‌شده در سنت ادبی گورانیِ شعر کردی دانسته می‌شود.
خواندن مقاله زین‌الدین عراقی (1325-1404)، محدثِ کرد از خانواده‌ای با ریشه در نزدیکیِ اربیل، منظومهٔ الفیه در علومِ حدیث را نوشت و استادِ ابن حجر عسقلانی، یکی از بزرگ‌ترین دانشورانِ اسلام، بود.
خواندن مقاله صدرالدین موسی (1305-1391)، فرزند صفی‌الدین اردبیلی، بیش از 50 سال طریقت صوفیانهٔ صفویه را رهبری کرد و نهادی را شکل داد که سرانجام به سلسلهٔ صفوی ایران تبدیل می‌شد.
خواندن مقاله