Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Cembelî di efsaneya kurdî de: mîrzayê Hekariyê yê ku ji bo evîna Binevşa Narîn a bedew dev ji qesra xwe berda da ku li zozanên bilind pez bibe; yek ji destanên mezin ên kurdî.
Gotarê bixwînin Siyabend û Xecê (Xecê û Siyabend): yek ji destanên mezin ên kurdî, çîroka evînê ya trajîk a ciwanekî derkirî û jina ku wî jê hez dikir, ku li Çiyayê Sîpanê bi keder diqede.
Gotarê bixwînin Zembîlfiroş di efsaneya kurdî de: mîrzayê ku dev ji qesra xwe berda da ku wek firoşkarê dilnizm ê zembîlan û derwêşekî bijî, û çîroka navdar a ceribandina ku wî bi dilsozî li hember wê rawestî.
Gotarê bixwînin Pîr Şalyar, welî û arifê kevnar ê Hewramanê: şîfaderê efsaneyî yê Zagrosa kurdî ku şîfadana wî ya kerametî bo şahzadeyekê di yek ji kevntirîn merasîmên kurdî yên mayî de tê bîranîn.
Gotarê bixwînin Xidir Nebî (Xidr) di baweriya gelêrî ya kurdî de: zilamê kesk ê nemir ê kanî û avan, giyanekî alîkar ê herdem zindî ku xuya dibe da ku daxwazan bi cih bîne, û li tevahiya olên kurdan tê rêzgirtin.
Gotarê bixwînin Efsaneya Silêman û cinan: çîrokeke kevn a mîtî, ku nivîskarên Serdema Navîn tomar kirine, ya eslê kurdan li çiyayan, ku wek folklor û efsane tê vegotin, ne dîrok.
Gotarê bixwînin Perî di folklora kurdî û îranî de: hebûnên giyanî yên xweşik û bi perr ên kevneşopiya kevn a îranî, giyanên xwezayê yên wek periyan, ku ji cinan û dêwên şeytanî cuda ne.
Gotarê bixwînin Xuyabûnên xwedayî di kevneşopiya Yarsanî de: doktrîna ku Cewherê Xwedayî yê yekane bi avatarên li pey hev di nav serdeman de di cîhanê de xwe eşkere dike, bi Sultan Sahak wek xuyabûna herî bilind.
Gotarê bixwînin Xanedan di kevneşopiya Yarsanî de: yanzdeh xaneyên giyanî yên pîroz ên Ehlê Heq, malbatên mîrasî yên ji dûndana hebûnên pîroz, ku her yek bi Seyîdekî tê birêvebirin.
Gotarê bixwînin Heft Ten di kevneşopiya Yarsanî de: koma bilindtir a heft hevalên pîroz ên Sultan Sahak, hebûnên xwedayî yên herî nêzî xuyabûna xwedayî, bi rêberiya Pîr Benyamîn.
Gotarê bixwînin Pîr Elî di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiya pîroz a ku bi cejna Batizmiyê tê rêzgirtin, bi kerametên xwe tê bîranîn û wek cismgirtina Milyaketê Tawûs bi rêzgirtineke kûr tê bi rûmet kirin.
Gotarê bixwînin Şêx Şerfedîn di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiya pîroz Şeref ed-Dîn, kurê Şêx Hesen, ku li herêma Şingalê bi rêzgirtineke kûr tê bi rûmet kirin; perestgeha wî ya mezin yek ji pîroztirîn cihên Êzdî ye.
Gotarê bixwînin Pîr Memê Reşan di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiya pîroz a bi navê Xudanê Baranan, parêzvanê çandinî û dirûnê, anînerê baranê ku li Çiyayê Şingalê tê rêzgirtin.
Gotarê bixwînin Şêx Ubêkir di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiyeke pîroz a Koma Heftan, Heft Hebûnên Pîroz, bavkalê şêxên Qetanî û hilgirê Xerqeyê, cilê pîroz ê zûhdê.
Gotarê bixwînin Emadîn di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiya pîroz û kurê Şêx Şems ku wek weliyê şîfayê tê rêzgirtin û di kevneşopiyê de wek damezrînerê Mîrektiya Behdînanê tê bîranîn.
Gotarê bixwînin Mûsa Sor di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiya pîroz ku wek Xudanê Hewa û Bayê tê rêzgirtin, piştgirê bayên veqetandina dexl ji kayê û şîfayê, parêzvanê nefesa jiyanê.
Gotarê bixwînin Xatûna Fexra di kevneşopiya Êzdî de: kesayetiya jin a pîroz ku wek Xudana jin û zarokan û piştgira zarokanîn, ducanîbûn û şiyana zayînê tê rêzgirtin.
Gotarê bixwînin Asman di mîta Zerdeştî de: yazatayê ezman û ezmana biriqdar, beşa yekem a cîhana madî, qubeya ezmanê ya di zirxeke biriqdar de li dijî tariyê disekine.
Gotarê bixwînin Raman di mîta Zerdeştî de: yazatayê aşitî û şahiya jiyanê ku coşa jiyanê, çêrgahên baş û tama xwarinê dide, hevalê nêzîk ê Vayu yê bayê.
Gotarê bixwînin Arştat di mîta Zerdeştî de: yazataya rastdarî, rastbûn û dadperweriyê, hevala nêzîk a Raşnû ku di darizandina giyan de bi dadwerên xwedayî re disekine.
Gotarê bixwînin Nairyosangha di mîta Zerdeştî de: yazatayê peyamvan ê Ahura Mazda, ragihînerê xwedayî ku gotinê di navbera Xudanê Zana û cîhanê de vediguhezîne, bi agir û duayê re têkildar.
Gotarê bixwînin Çîsta di mîta Zerdeştî de: yazataya jîrbûn, zanîn û têgihiştina kûr, Çîstaya herî dirust a rêya rast nîşan dide, hevala nêzîk a Daena ku di strana xwe de tê rêzgirtin.
Gotarê bixwînin Vourukasha di mîta Zerdeştî de: okyanûsa mezin a gerdûnî li navenda cîhanê, çavkaniya hemû avan, malê Dara Hemû Tovan û Dara Nemiriyê.
Gotarê bixwînin Drvaspa di mîta Zerdeştî de: yazataya ku kerî, dewar û hespan diparêze û pez saxlem digire, ku lehengên mezin ên efsaneyan gazî wê dikin û di Yaşta wê ya taybet de tê rêzgirtin.
Gotarê bixwînin