Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Koşka Xusrew Abad li Sineyê, koşka serdema Qacaran a xanedana Erdelan ku serweriya Kurdistanê dikir — li dora 1808 hatiye avakirin, bi helbestvan Mestûre Erdelan ve girêdayî ye, niha muze û xezîneya mîrasê ye.
Gotarê bixwînin
Mizgefta Dar ul-Îhsan, mizgefta Camî (înê) ya Sineyê — şahesera serdema Qacaran a hewş, minareyên cût û kaşîkariya Farsî di dilê paytexta Kurdî ya Rojhilat de.
Gotarê bixwînin
Surp Giragos li Amedê, carekê mezintirîn dêra Ermenî li Rojhilata Navîn — bîrdariya hebûna Ermeniyan li Amedê, di sedsala 20emîn de zirar dît û hat nûjenkirin, nîşana bîr û berxwedanê ye.
Gotarê bixwînin
Goristana Selçûqî ya Xelatê li Gola Wanê — goristaneke mezin a Serdema Navîn a bi hezaran kevirên gorê yên bîrdarî û nexşandî yên ji kevirê volkanîk ê sor, bi gorên kumbet ên bi qube, yek ji mezintirînên vê cureyê ye.
Gotarê bixwînin
Mizgefta Behram Paşa, mizgefteke Osmanî ya sedsala 16emîn li Ameda kevn — ji rêzên kevirê reş û spî hatiye avakirin, bi mîmar Sinan ve tê girêdan û mezintirîn mizgefta klasîk a Osmanî li bajêr e.
Gotarê bixwînin
Minareya Çarling a Mizgefta Şêx Matar li Amedê — minareyeke yekane ku li ser çar stûnên kevirî di bajarê kevn ê bi sûran girtî de bilind bûye, ji li dora 1500 e û bi efsaneyên herêmî dewlemend e.
Gotarê bixwînin
Medreseya Zincîriyê (Sultan Îsa) ya Mêrdînê, medreseke olî ya Artuqî ya dawiyên sedsala 14emîn — bi dergehê nexşandî û qubeyên bi xêzên kûr û dirêj li bilindahiya deşta Mezopotamyayê navdar e.
Gotarê bixwînin
Medreseya Qasimiyê ya Mêrdînê, medreseke olî ya sedsala 15emîn — bi qube, hewşa bi kemeran û coya avê ya bihiştê navdar e, şahesereke nexşandina kevir a navdar a bajêr e.
Gotarê bixwînin
Stephen Mansfield, nivîskarê Amerîkî yê Mucîzeya Kurdan, çîroka nûjen a Kurdan gihand xwînerên Rojavayî û Rudaw rêz li wî girt.
Gotarê bixwînin
Keleha Xoşabê, keleha heybetdar a sedsala 17emîn nêzî Wanê — di 1643 de mîrê Kurd ê Mehmûdî Sarı Süleyman ava kiriye, bîrdariyeke bi heybet a serdema mîrektiyên Kurdî ye.
Gotarê bixwînin
Şikefta Şaniderê, cihê pêşdîrokî yê navdar li çiyayên Bradostê yên Kurdistana Iraqê — ku bermahiyên Neandertalan û «veşartina bi kulîlkan» awayê me van mirovan ên kevnar fêm dikin ji nû ve şêwandin.
Gotarê bixwînin
Bêxal, avşareke navdar a kanî avê dide wê li çiyayên nêzî Rawandizê li Kurdistana Iraqê — di tevahiya salê de diherike, kafe li ser ava bilez hatine avakirin û yek ji penagehên havînê yên hezkirî yên herêmê ye.
Gotarê bixwînin
Geliyê Elî Beg, navdartirîn avşara Kurdistana Iraqê — avşarek li axa Geliyê Rawanduzê nêzî Rawandizê, carekê wêneyê wê li ser banknota Iraqî bû û nîşaneke xwezayî ya hêja ya herêmê ye.
Gotarê bixwînin
Deyra Tadeosê Pîroz, Qara Kelisa an Dêra Reş, deyreke kevnar a Ermenî li bakurrojavayê Îranê — cihê heciyatiyê yê UNESCO û beşek ji mîrateya pirolî ya herêma firehtir e.
Gotarê bixwînin
Keleha Şêrwaneyê, keleha dîrokî ya xanedana Caf li Kelarê li Kurdistana Iraqê — niştecîha mîrî ya Kurdî ya kêmpeyda ya herêma Germiyanê ku maye, niha wek muzexane hatiye nûjenkirin.
Gotarê bixwînin
Keleha Kerkûkê, girê bicihbûna kevnar li dilê Kerkûkê — bi hezar salan mirov li jora Çemê Xasayê lê jiyane, ruhê dîrokî yê bajarekî pirneteweyî li bakurê Iraqê ye.
Gotarê bixwînin
Bîrdariya Helebceyê, bîrdariya li Helebceyê ya ji bo bi hezaran sivîlên Kurd ên di êrîşa kîmyewî ya 1988 de hatin kuştin — cihê şîn, bîranîn û berxwedanê.
Gotarê bixwînin
Çiyayê Korekê, lûtkeya bilind û seyrangeha bi teleferîkê li jora Geliyê Rawanduzê li Kurdistana Iraqê — di zivistanê de bi berfê nixumandî, di havînê de sar û yek ji populertirîn cihên herêmê ye.
Gotarê bixwînin
Neqşa berz a Anubanini, neqşeke kevnar a kevirî li Sarpol-e Zahabê li Kurdistana Îranê — ji 4,000 salan zêdetir berê Lûlûbiyan çêkirine, padîşahekî li ber îlaheyekê nîşan dide û di nav kevintirîn neqşên berz ên herêmê de ye.
Gotarê bixwînin
Geliyê Rawanduzê, kanyona heybetdar a çemê li çiyayên Kurdistana Iraqê li bin Rawandizê — ecêbiya zinarên asê, avşaran û Rêya Hamilton a navdar.
Gotarê bixwînin
Sûrên Amedê, sûrên mezin ên bazalta reş li dora bajarê kevn ê Amedê — di nav dirêjtirîn û baştirîn parastî sûrên bajarên kevnar li cîhanê de ne û Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCO ne.
Gotarê bixwînin
Mar Mattai, deyra kevnar a Suryanî ya Ortodoks li ser Çiyayê Alfafê li jora Deştên Nînewayê — li dora 363 hatiye damezrandin, di nav kevintirîn deyrên cîhanê de ye û bi destnivîsên xwe yên Suryanî navdar e.
Gotarê bixwînin
Ekbatana (Hegmataneh), paytexta kevnar a Mêdan li bin Hemedana nûjen — paytexteke mezin a cîhana Îranî ku bi mîrateya Mêdî ya gelek Kurd lê vedigerin ve girêdayî ye.
Gotarê bixwînin
Nînewa, paytexta mezin a împaratoriya Aşûrî li ser Dicleyê li ber Mûsilê — bi parêzvanên xwe yên lamassu û pirtûkxaneya Aşûrbanîpal navdar e û di 612 B.Z. de hevbendiyeke Mêd jî tê de bûn wê hilweşand.
Gotarê bixwînin