Destpêk
Baba Yadgar (Baba Yadegar) yek ji kesayetiyên pîroz ên herî hezkirî yên ola yarsanî ye. Ziyareta wî ya li çiyayên rojavayê Îranê, ligel tirba Sultan Sahak, yek ji du cihên pîroz ên mezin ên Ehlê Heq e. Heta îro jî ziyaretkar hildikişin vê ziyareta dûr da ku nezran bikin û bereketa wî bixwazin.
Baba Yadgar ji serdema damezrandina Yarsanîtiyê ye: serdema Sultan Sahak, dema ku olê teşeyê xwe yê mayînde girt. Hem wek hebûneke pîroz û hem jî wek parêzvanê yek ji malbatên manewî yên ku civaka yarsanî li ser wan hatiye rêxistinkirin tê rêzgirtin. Bîra wî hê jî navendeke zindî ya dilsoziya olî ye.
Naverok
Kesayetiyeke Pîroz ji Serdema Damezrandinê
Baba Yadgar Kî Ye?
Baba Yadgar kesayetiyeke pîroz û rêzgirtî ya yarsanî ye ku ji serdema damezrandina olê tê. Ew di nav kesên pîroz de tê jimartin ku di serdema Sultan Sahak de ji bo rêberiya civakê hatin erkdarkirin. Navê xwe dide yek ji xanedanan, ango malbatên manewî yên resen ên yarsanî. Ziyareta wî ya çiyayî li nêzî Dohabê li Kirmanşahê di nav cihên herî pîroz ên Yarsanîtiyê de ye.
Xalên Sereke
Baba Yadgar yek ji kesayetiyên pîroz ên herî rêzgirtî yên ola yarsanî (Ehlê Heq) e.
Ew ji serdema damezrandinê ya Sultan Sahak, damezrînerê Yarsanîtiyê, ye.
Ew parêzvanê yek ji xanedanên resen ên yarsanî, ango malbatên manewî yên olê, ye.
Ziyareta wî ya li çiyayên Dalahû yek ji du cihên pîroz ên mezin ên yarsanî ye.
Ew hê jî cihekî sereke yê ziyaret, nezr û dilsoziya olî ya Ehlê Heq e.
Agahiyên Kurt
Nav: Baba Yadgar (Baba Yadegar)
Kevneşopî: Yarsanîtî (Ehlê Heq / Kakaî)
Rol: Yek ji kesayetiyên pîroz ên herî rêzgirtî yên yarsanî; parêzvanê xanedana Baba Yadgar
Serdem: Serdema damezrandinê ya Sultan Sahak (li derdora sedsala 14an–15an)
Di nav de tê jimartin: Heftawana, kesên pîroz ên ku bi karûbarên cîhana derveyî hatine erkdarkirin
Ziyaret: Li çiyayên Dalahû li nêzî Dohabê (Serpolê Zehab), Kirmanşah, Îran
Girîngî: Yek ji du cihên pîroz ên mezin ên yarsanî, ligel tirba Sultan Sahak a li Perdiwarê
Ziyaret: Cihekî sereke yê ziyareta yarsanî, nezr û dilsoziya olî
Di van de tê rêzgirtin: Kelamên goranî, awazên pîroz ên olê
Şahidiya kevneşopiyê: Kesayetiyeke pîroz a kevneşopiya pîroz a yarsanî (ji devkî ber bi nivîskî ve)
Kesayetiyeke Pîroz ji Serdema Damezrandinê
Baba Yadgar di serdema teşegirtina ola yarsanî de jiya: di serdema Sultan Sahak de, yê ku civak li Perdiwarê kom kir û teşeyê wê yê mayînde da wê. Li gor kevneşopiya yarsanî, Sultan Sahak komek ji kesên pîroz, ku carinan jê re Heftawana tê gotin, erkdar kir da ku karûbarên cîhana xuya birêve bibin û rêberiya bawermendan bikin. Baba Yadgar di nav van kesayetiyên damezrîner de tê bibîranîn.
Wek kesayetiyên pîroz ên din ên yarsanî, Baba Yadgar bi çavê baweriyê tê dîtin, ji dêvla ku bi dîrokeke hûrgulî bê şirovekirin. Jiyana wî di kevneşopiya pîroz û stranê de hatiye parastin, ji dêvla salnameyên dîrokî. Ya ku maye, cihê wî wek hebûneke pîroz û hezkirî û dilsoziya olî ya ku li ziyareta wî kom dibe ye.
Pergala Xanedanan
Navê Baba Yadgar berî her tiştî di xanedana ku navê wî hilgirtiye de dijî. Civaka yarsanî li ser malbatên manewî yên bi navê xanedan hatiye rêxistinkirin. Ji wan heft di serdema Sultan Sahak de hatin damezrandin û çar jî paşê lê zêde bûn; bi giştî yanzdeh in. Her yek bi kesayetiyeke pîroz a damezrîner ve girêdayî ye û Xanedana Baba Yadgar yek ji heft xanedanên resen e.
Her yarsanî endamê xanedanekê ye. Rêberiya wê seyîdek, rêberekî manewî yê mîratî, dike ku endam dilsozî bi wî ve girê didin û ew di olê de rêberiya wan dike. Bi vî awayî, Baba Yadgar tenê kesekî pîroz ê boriyê nîne; ew pêşiyê manewî yê zindî yê şaxeke tevahî ya civaka yarsanî ye.
Ziyareta Baba Yadgar
Ziyareta Baba Yadgar di hundirê çiyayên Dalahû de ye, li derdora çil kîlometreyan dûrî Serpolê Zehab li parêzgeha Kirmanşahê ya rojavayê Îranê. Ew di dilê herêma Goran de ye, ku welatê yarsaniyan e. Di nav lûtkeyên heybetdar de cih girtiye û bi avên kaniyên çiyayî tê avdan. Ew yek ji du cihên pîroz ên sereke yên Ehlê Heq e; ya din tirba Sultan Sahak a li Perdiwarê ye.
Rêwîtiya ber bi ziyaretê ve, ku mirov di çiyayan de bilind dibe, bixwe beşek ji pîroziya wê ye. Ji bo yarsaniyan, ziyareta cihên pîroz ên bi vî rengî ji rêwîtiya dûr a ber bi Mekkeyê ve guncawtir tê dîtin. Ziyareta Baba Yadgar bawermendan ji seranserê herêma Goran û ji derveyî wê jî dikişîne.
Ziyaret û Dilsoziya Olî
Li ziyaretê, ziyaretkar dua dikin, nezran dikin û di demên hewcedariyê de navbeynkariya Baba Yadgar dixwazin: ji bo saxlemiyê, ji bo zarokan û ji bo bi ewlehî derbasbûna tengasiyan. Xwarinên pîrozkirî yên pêşkêşkirî, ango niyaz, tên parvekirin û kelam, awazên pîroz ên olê, tên stran. Gelek kes wek nîşana hêviyekê an nezrekê perçeyên qumaşê li wir girê didin.
Ev kombûn ji serdanên tirbekê zêdetir in. Ew girêdanên civakê û têkiliya wê bi kesayetiyên pîroz ên serdema damezrandinê re nû dikin û hebûna Baba Yadgar di nav yên zindî de zindî dihêlin.
Sembolîzm û Mîras
Baba Yadgar nimûneyeke ku di navenda Yarsanîtiyê de ye temsîl dike: kesayetiya pîroz a ku bereketa wê, piştî carekê hatiye dayîn, di rêya rêzeheviyeke neslî û cihekî de berdewam diherike. Wek parêzvanê xanedanekê û xwediyê ziyareteke çiyayî, ew mirovên malbata xwe ya manewî û erdnîgariya pîroz a bilindahiyên Goran bi hev ve girê dide.
Ziyareta wî ya dûr û bedew tîne bîra mirov ku baweriya yarsanî bi çiyayên Kurdistanê re çiqasî ji nêz ve girêdayî ye; li wir pîrozî û xwezaya herêmê ji hev nayên veqetandin. Bi rêzgirtina Baba Yadgar, yarsanî rêzê ji tevahiya serdema damezrandinê re digirin, ku ola wan jê hatiye.
Nîqaş û Têgihiştinên Çewt
Em derbarê jiyana Baba Yadgar de çiqas dizanin? Ji aliyê dîrokî ve, agahî bi qasî kêm in. Wek gelek kesayetiyên pîroz ên yarsanî, ew bi kevneşopiya pîroz, kelaman û dilsoziya xanedana xwe tê naskirin, ji dêvla dîroka ku li ser belgeyan hatiye avakirin. Girîngiya wî olî û civakî ye, ji girîngiya jînenîgariya wî zêdetir.
Ma ziyaret û kesayetiyên pîroz ên yarsanî teşeyeke Îslamê ne? Kesên ji derve carinan wisa difikirin û heta bi navên ku yarsanî red dikin ew bi çewtî hatine binavkirin. Lê pergala xanedanan, kesayetiyên pîroz ên serdema damezrandinê û têgihiştina taybet a yarsanî ya derbarê Xwedê de nîşan didin ku ev ol bi serê xwe ye; heta dema ku zimanê kesayetiyên pîroz û ziyareta wê bi yê herêma firehtir re hevpar be jî.
Mijarên Têkildar
Sultan Sahak: damezrînerê Yarsanîtiyê, ku Baba Yadgar di serdema wî de jiya
Heft Ten: heft hebûnên di baweriya yarsanî de
Xanedan: malbatên manewî yên Ehlê Heq
Tembûr: lûta pîroz a ku di perestişa yarsanî de tê lêxistin
Kelamê Serencam: nivîsara pîroz a olê
Perdiwar: ziyareta Sultan Sahak û cihekî din ê mezin û pîroz ê yarsanî
Pirsên Pir Tên Pirsîn
Baba Yadgar kî ye?
Baba Yadgar yek ji kesayetiyên pîroz ên herî rêzgirtî yên ola yarsanî (Ehlê Heq) e, ji serdema damezrandinê ya Sultan Sahak. Ew parêzvanê yek ji malbatên manewî yên resen ên yarsanî ye û ziyareta wî ya çiyayî cihekî mezin ê ziyaretê ye.
Ziyareta Baba Yadgar li ku ye?
Ew li çiyayên Dalahû ye, li derdora çil kîlometreyan dûrî Serpolê Zehab li parêzgeha Kirmanşahê ya rojavayê Îranê, di herêma Goran de ku navenda welatê yarsaniyan e.
Çima Baba Yadgar ji bo yarsaniyan girîng e?
Ew kesayetiyeke pîroz û hezkirî ya serdema damezrandinê û parêzvanê xanedana Baba Yadgar e, ku yek ji malbatên manewî yên yarsaniyan e. Ziyareta wî yek ji du cihên pîroz ên sereke yên yarsanî ye.
Xanedan çi ye?
Xanedan malbateke manewî an rêzeheviyeke neslî ya yarsanî ye. Heft di serdema Sultan Sahak de hatin damezrandin û çar jî paşê. Her yarsanî endamê yekê ye û seyîdek, rêberekî manewî yê mîratî, rêberiya wê dike.
Ziyareta Baba Yadgar bi ya Sultan Sahak re çawa tê berawirdkirin?
Ew du cihên pîroz ên sereke yên Ehlê Heq in. Tirba Sultan Sahak li Perdiwarê li ser çemê Sîrwanê ye, lê ziyareta Baba Yadgar li çiyayên Dalahû li nêzî Dohabê ye. Her du jî cihên sereke yên ziyaretê ne.
Çavkanî û Xwendina Zêdetir
Ehlê Heq — Encyclopaedia Iranica