Kovara dîroka Kurdan
Gotarên di beşa Dîroka Kurdan û Xweragirî de.
355 gotar bi Kurmancî amade ne.
Geliyê Botanê (Çemê Bohtan), tengiya kûr a çemî ya başûrrojhilatê Tirkiyeyê ku navê xwe da mîrektiya dîrokî ya Kurdî ya Botanê — navendeke çand û dîroka Kurdî û ava kefgirtî ya bilez.
Gotarê bixwînin
Keleha Hewlêrê (Qela’y Hewlêr), girê şûnwarî yê mezin û kevnar ê li ser bajarê Hewlêrê — dibe ku cihê herî kevn ê mirov bê rawestan lê jiyane li ser erdê be û Cihê Mîrateya Cîhanî ya UNESCO ye.
Gotarê bixwînin
Gola Urmiyeyê, gola xwêyî ya fireh a bakurrojavayê Îranê li kêleka bilindahiyên Kurdistanê — carekê yek ji mezintirîn ên Rojhilata Navîn bû, bi avên xwe yên sor û giravan navdar e û niha li hember biçûkbûnê têdikoşe.
Gotarê bixwînin
Zêya Mezin (Zê), çemekî çiyayî yê mezin ê bilindahiyên Kurdistanê — ji rojhilatê Tirkiyeyê di Kurdistana Iraqê re heta Dîcleyê tengiyên balkêş dikole, û cihê Şerê Zêyê yê navdar ê 750 P.Z. ye.
Gotarê bixwînin
Şikeftên Kereftû, koma kevnar a şikeftên çendqatî yên di kevirê de birî li çiyayên parêzgeha Kurdistanê ya Îranê — bi hezaran salan hatine neqişkirin û nivîseke Yewnaniya kevnar dihewînin.
Gotarê bixwînin
Baba Gurgur, pêtên herdemî yên gazê xwezayî nêzî Kerkûkê ku bi hezaran salan şewitîne — cihê efsaneya kevnar û destpêka qada mezin a petrolê ya Kerkûkê di 1927an de.
Gotarê bixwînin
Deyra Mor Gabriel, deyra kevnar a Ortodoks a Suryanî ya Tûr Abdînê nêzî Midyadê — nêzî 397an hatiye damezrandin û yek ji kevintirîn deyrên hîn kar dikin ên cîhanê ye.
Gotarê bixwînin
Tirbeya Zeynel Beg, tirbeya silindirî ya kaşînîxumandî ya sedsala 15emîn a Heskîfê — ji bo mîrzedeyekî Aq Qoyunlu hatiye avakirin û hatiye veguhastin axa bilindtir da ku ji gola bendavê ya Dîcleyê ya bilind dibû derkeve.
Gotarê bixwînin
Çiyayê Sefîn, pişta dirêj a çiyayî li ser Şeqlawayê li bakurrojhilatê Hewlêrê — pişteke mezin a Zagrosê bi bexçeyên fêkiyan, kanî û cihên sar ên bêhnvedanê li bilindahiyên Kurdistanê.
Gotarê bixwînin
Gola Derbendîxanê, gola bendavê ya mezin li ser çemê Sîrwanê li başûrrojhilatê Silêmaniyê li Kurdistana Iraqê — bendavek ji bo av, elektrîk û kontrola lehiyan û cihekî çiyayî yê xweşik ê bêhnvedanê.
Gotarê bixwînin
Elqoş, bajarokê kevnar ê Xirîstiyanên Aşûrî li kêleka deştên Nînewayê — cihê Deyra Rebban Hurmizd a li zinar û gora li gor kevneşopiyê ya pêxember Nahûm.
Gotarê bixwînin
Gola Nemrûd, gola kraterê di nav kalderaya berfireh a Nemrûd li nêzî Tetwanê li Gola Wanê — yek ji mezintirîn kalderayên cîhanê, bi golên sar û germ (ne Çiyayê Nemrûd ê Semsûrê).
Gotarê bixwînin
Pira Avê ya Cerwanê, pira kevirî ya kevnar a Aşûrî ya Senaxerîb li nêzî Şêxanê li Kurdistana Iraqê — li derdora 690an B.Z. ji bo gihandina avê bo Nînewayê hatiye avakirin û di nav pirên avê yên herî kevn li cîhanê de ye.
Gotarê bixwînin
Pîrmam, bajarokê girî yê hênik li palên Çiyayê Sefîn li bakurê rojhilatê Hewlêrê — penageheke kesk a havînê li nêzî bilindahiyên Selahedînê û deriyek ber bi çiyayan ve.
Gotarê bixwînin
Benda Dihokê, golbenda li girên li jor bajêr Dihokê li Kurdistana Iraqê — ji bo avdan û dabînkirina avê hatiye avakirin û niha cihekî hezkirî yê kêfxweşiyê li rex golê ye.
Gotarê bixwînin
Çiyayê Cûdî, çiyayê li jor Dîcleyê li Şirnexê — di kevneşopiya Îslamî de wek cihê sekinîna Keştiya Nûh tê rêzgirtin, lûtkeyeke pîroz a başûrê rojhilatê Kurdî.
Gotarê bixwînin
Qesra Îshaq Paşa, qesra xemilandî ya sedsala 18an li jor Bazîdê li nêzî Çiyayê Agirî — ji aliyê mîrên herêmî yên Kurd ve hatiye avakirin, gewhereke bilindahiyên rojhilatî.
Gotarê bixwînin
Çiyayê Sîpan, çiyayê duyem ê herî bilind li Tirkiyeyê — volkaneke mezin a bi berfê veşartî li perava bakurî ya Gola Wanê li bilindahiyên Kurdî yên Bidlîsê.
Gotarê bixwînin
Çiyayê Agirî, çiyayê herî bilind ê Tirkiyeyê — volkaneke bi berfê veşartî li ser deştên Kurdî yên Agiriyê, ku di efsaneyê de cihê sekinîna Nûh û navenda serhildana Agiriyê ya 1927–30an e.
Gotarê bixwînin
Pira Dehçavî, pira dîrokî ya bazalta reş li ser Dîcleyê li jêr Amedê — di sedsala 11an de ji aliyê xanedana Kurd a Merwanî ve hatiye avakirin.
Gotarê bixwînin
Kela Zerzevan, keleha sînorî ya Romî li nêzî Çinarê li Amedê — bi perestgeha xwe ya binerdî ya Mithras û dîwar, dêr û depoyên avê navdar e.
Gotarê bixwînin
Pira Malabadê, kemera mezin a kevirî ya Artûqî ya sedsala 12an li ser çemê Batmanê — berê di nav firehiyên kevirî yên herî berfireh li cîhanê de bû û şahkareke endezyariya serdema navîn e.
Gotarê bixwînin
Çiyayê Nemrûd, gor–perestgeha lûtkeyê ya Komagenê li bilindahiyên Kurdî yên Semsûrê — bi peykerên pir mezin û serên kevirî yên pir mezin ên ketî navdar e, cihekî UNESCO.
Gotarê bixwînin
Kela Wanê, keleha kevnar a zinarî ya Tûşpayê li jor Gola Wanê — nêzî 3,000 sal berê ji aliyê padîşahiya Ûrartû ve hatiye damezrandin, bi nivîsên mîxî û xirbeyên bajêr kevn li jêr.
Gotarê bixwînin