Ciger Şîş: Kebaba kezebê ya Kurdî ya Diyarbakır pê şiyar dibe
Ciger şîş kezeba berx a Kurdî ye ku dibe perçeyên çargoşe û li pey hev bi rûnê dûvikê pez re li şîşan tê rêzkirin, bi kemûn, simaq û bîbera sor tê tamkirin û zû li ser komirê heta derveyê wê qirç û hundirê wê nerm dibe tê birjandin. Xwarina herî navdar a Diyarbakırê (Amedê) — paytexta Kurdî — ye û li wir ji bo taştê tê xwarin. Qehwexaneyên tevahiya bajarê ji serê sibehê ve dest bi pêşkêşkirina wê dikin. Wîkîpediya destnîşan dike ku kebaba kezebê «wek ya Diyarbakırê hatiye qeydkirin». Heta blognivîskareke xwarinê li Tirkiyeyê sernavê rêbaza xwe «Kebaba Kurdî ya Kezebê» kir. Lê li asta navneteweyî her malpereke rêbazan, her ensîklopediyayeke xwarinê û her rêberê geştê wê «kebaba Tirkî ya kezebê» bi nav dike an di bin «aşpêjiya Anatoliyayê» de datîne. Diyarbakır bi tu wateyeke çandî ya bingehîn ne bajarekî Anatoliyayê ye. Paytexta dîrokî ya şaristaniya Kurdî ye. Kebaba kezebê ya bajar pê navdar e Kurdî ye.
Xalên sereke
• Kezeba berx dibe perçeyên çargoşe û bi rûnê dûvikê pez re li şîşan tê rêzkirin, bi kemûn, simaq û bîbera sor tê tamkirin û li ser komirê tê birjandin
• Xwarina herî navdar a Diyarbakırê (Amedê) ye — ji bo taştê tê xwarin, wek ya bajarê hatiye qeydkirin û li bi dehan xwaringehên taybet tê pêşkêşkirin
• Beşek ji kevneşopiya Kurdî ya berfirehtir a kezebê ye ku cergwez (kezeb bi rêçala gûzan) û taplamaya kezebê (perçeyên hemwar ên dawetan) di nav xwe de digire
• Her çavkaniyeke navneteweyî wê «kebaba Tirkî ya kezebê» û «aşpêjiya Anatoliyayê» bi nav dike, tevî ku wek ya bajarekî Kurdnişîn hatiye qeydkirin
Agahiyên kurt
Navê Kurdî: Ciger Şîş (şîşa kezebê)
Bi vî navî hatiye nûnavandin: Ciğer Kebabı (Tirkî), «aşpêjiya Anatoliyayê»
Pêkhate: Kezeba berx, rûnê dûvikê pez, kemûn, simaq, perçeyên bîbera sor, xwê
Wek ya vî bajarî hatiye qeydkirin: Diyarbakır (Amed) — paytexta Kurdî
Dema xwarinê: Ji bo taştê li Amedê — qehwexane ji serê sibehê ve wê pêşkêş dikin
Ciger şîş çawa tê çêkirin
Kezeba teze ya berx — ji berxên ji salekê mezintir nînin — dibe perçeyên biçûk ên çargoşe. Rûnê dûvikê pez dibe perçeyên çargoşe yên heman mezinahiyê. Kezeb û rûn li pey hev li şîşên tenik ên metalî tên rêzkirin: perçeyek rûn, du perçe kezeb, li tevahiya dirêjahiyê dubare dibe. Rast berî birjandinê şîş bi xwê, kemûn û perçeyên bîbera sor tên tamkirin. Li ser agirê germ ê komirê tên danîn û zû tên birjandin — ji pênc deqeyan zêdetir na. Divê kezeb di hundirê xwe de nerm û pembe bimîne; pijandina zêde wê hişk û dijwar ji bo cûtinê dike. Şîşên temamkirî li ser nanê lavaşê yê germ bi pîvazên simaqî li kêleka xwe tên pêşkêşkirin — perçeyên pîvaza xam bi simaqa hêrandî, beqdûnisa teze û ava lîmonê re tên têkelkirin. Têkela kezeba dewlemend a bi tama mîneralan, rûnê dûvikê dihele û pîvaza simaqî ya tûj û tirş taybet e û mirov hez dike dîsa bixwe.
Çanda kezebê ya Kurdî: Sê amadekirin
Ciger şîş amadekirina kezebê ya Kurdî ya herî navdar e, lê ne ya tenê ye. Cergwez kezeba berx a li ser komirê birjandî ye ku bi gûzên kovî yên hûrkirî û rêçala bîbera sor qat bi qat tê rêzkirin — amadekirineke dewlemendtir û tevlihevtir a li heman herêmên Kurdî yên çiyayî tê dîtin. Taplamaya kezebê kezeba berx a hûrkirî ya bi ard, pîvaz û biharat re têkelkirî ye ku dibe perçeyên hemwar û tê sorkirin — li gor kevneşopiyê bi şahiyên berî dawetan ve tê girêdan. Bi hev re ev sê amadekirin çandeke Kurdî ya kezebê eşkere dikin ku organên hundirîn ne wek goştê kêmnirx, lê wek pêkhateyeke bi nirx bi kevneşopiyên xwe yên pijandinê, bûyerên xwe û xwaringehên xwe yên taybet dibîne. Tenê li Amedê bi dehan cigercî (xwaringehên kezebê) hene — xwaringehên ji berbanga rojê heta şevê tenê kezeb pêşkêş dikin.
Wek ya bajarekî Kurdnişîn qeydkirî, wek Tirkî etîketkirî
Wîkîpediya dibêje kebaba kezebê «wek ya Diyarbakırê hatiye qeydkirin» — piştre koka wê Tirkiye diyar dike û wê di bin aşpêjiya Anatoliyayê de qeyd dike. Her blogeke rêbazan wê «kebaba Tirkî ya kezebê» bi nav dike. Blognivîskareke xwarinê li Tirkiyeyê sernavê nivîsa xwe «Çiğer Kebabı (Kebaba Kurdî ya Kezebê) bi salata pîvazê» kir — yek ji wan çend çavkaniyên bi Îngilîzî ye ku nasnameya Kurdî di sernavê de dipejirîne. Nirxandineke Wanderlogê ya xwaringeheke kezebê li Diyarbakırê destnîşan dike ku karmend «bi piranî Tirkî û Kurdî diaxivin» — ji ber ku xwaringeh Kurdî ye, li bajarekî Kurdnişîn e û xwarina Kurdî pêşkêş dike. Xwarin herî zêde li Diyarbakır û Gaziantepê (Dîlok) tê xwarin — her du bajarên Kurdnişîn in. Ji bo taştê tê pêşkêşkirin ji ber ku çanda şivanî ya Kurdî organên hundirîn wek proteîna sibehê bi nirx dibîne. Tu yek ji van tiştan di qeyda navneteweyî de nayê pejirandin.
Encam
Her sibehê li Amedê agirên komirê zû dest pê dikin. Kezeb hûr tê birrîn, rûnê dûvikê dibe perçeyên çargoşe û şîş tên tijekirin. Dema xerîdarên yekem digihîjin, dûman bilind dibe û pîvazên simaqî hatine amadekirin. Ev yek ji demên her kesek dikare bîne bîrê ve li Amedê qewimiye — demeke dirêj berî hebûna Tirkiyeyê, demeke dirêj berî ku kesek wê «aşpêjiya Anatoliyayê» bi nav bike. Xwarin wek ya bajarê hatiye qeydkirin. Bajar Kurdnişîn e. Qesab Kurd in. Xerîdar Kurdî diaxivin. Taşte Kurdî ye. Navandina wê wek «kebaba Tirkî ya kezebê» ji ber ku Amed di nav sînorên Tirkiyeyê de ye, heqareta dawîn di rêzenivîsareke ku ev şêwaz li ser bîst û neh xwarinan belge kiriye de ye. Kezeb Kurdî ye. Agir Kurdî ye. Sibeh ya mirovên agir pê xistin e.
Çavkanî û xwendina bêtir
Wikipedia — Ciğer kebabı (wek ya Diyarbakırê qeydkirî, di bin «Tirkiye» de qeydkirî)
Wow Cappadocia — Kebaba kezebê ya Diyarbakırê (rêbaz û dîroka qeydkirî bi nîşana erdnîgarî)