Bi nexşeyeke ku dikare bê tevgerandin Kurdistan û derdora wê bibînin. Rêber herêma dîrokî, sînorên rêvebirinê û nexşeyên nifûs an kontrolê ji hev cihê dike û cihan bi dîrokan ve girê dide.

Nexşeya erdnîgarî vekolin

Ji bo cihan nexşeyê bikişînin û mezin bikin. Ev referansa erdnîgarî ye û kontrola leşkerî ya zindî nade.

Nexşeya mezin vekin · © OpenStreetMap contributors · ODbL

Lûtkeya Halgurdê bi berf li pişt girên kevirî û darên kesk di bin ezmanê şîn de
Çiyayê Halgurdê,16 Gulan 2014, Diyako kazm. Wêne beşek ji erdnîgariyê nîşan dide; sînor nîşan nade. CC BY-SA 3.0/Wikimedia Commons. © Diyako kazm · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0.

Nexşeyê çawa bixwînin

Nexşeyê bikişînin û bi bişkokan nêzîk an dûr bibin. Lînk OpenStreetMap bi rêveçûna zêdetir vedike; dane û navên bingehîn ji wê tên. [1] Çargoşeya destpêkê pencereya dîtinê ye. Xeta dewlet, piraniya etnîkî an eniya leşkerî ya vê malperê nîşan nade; navan bi çavkaniyên pirsê re bixwînin.

Herêma dîrokî ya li ser sînoran

Dahlman çiya, deştik û deştên cîran ên ku sînorên dewletan derbas dikin vedibêje: başûrrojhilata Anatoliyê, Torosa rojhilatî, Zagrosa bakur û Cezîre. Civatên kurd ên derveyî herêma sereke û gelên din ên hundir jî tên. [2] Navê herêmê lêkolînê rêk dixe; cihêtiyên ziman, ol, bajar û siyasetê vedike. Nexşeya rengkirî hewceyê pîvanên eşkere ye.

Erdnîgarî û niştecihbûn

Dahlman cihêtiya gundên dûr û bajarên mezin û koça bajaran girîng dibîne. Baran, çandinî û avên çiya ku bi deştên Mezopotamyayê ve tên girêdan jî hene. [2] Bi nexşeyê newal, derbasgeh, çem û cihê bajaran bişopînin. Rêya îroyîn orientasyonê dide; îdiaya bazirganî an rêwîtiya berê belgeya wê serdemê dixwaze.

Herêma Kurdistanê ya Iraqê

Serokatiya Herêmê parêzgehên Hewlêr, Silêmanî, Dihok û Helebçeyê di rêvebirina niha de dinasîne û herêmên nakok ên derve cihê dike. [3] Ev bikaranîneke taybet a siyasî/rêvebirinî ye. Di berawirdkirinê de bipirsin: xet sînorê dewletê, parêzgehê, rêvebirinê, belavbûna nifûsê an daxwaza siyasî ye? Her yek çavkanî û tarîx dixwaze.

Nav û cihên guherbar

Rahmati bi Nuzhat alQulub a Mustewfî sînor û bajaran di serdema Îlxanî de vedikole. Navên şaş an nezelal cihdîtinê zehmet dikin. [4] Rastnivîs, ziman, nivîskar û serdemê qeyd bikin. Navê nû destpêk e; nasname û firehiya niştecihbûna dîrokî lêkolîna xwe dixwazin.

Ji cihê nexşeyê ber bi dîrokê

UNESCO Keleha Hewlêrê niştecihbûneke li ser girê çêkirî ji nifşên peyhev, rêyên Osmaniya dereng û rûyên xaniyên sedsala 19 dinasîne. Arbelaya kevn bi dîroka aşûrî ve girê dide. [5] Cih qatên pir hene. Ji bo rewşa ewlehiyê an gihîştina niha çavkaniya dîrokdar a wê cihê bixwînin; ev nexşeya erdnîgarî wan nirxandinan nade.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. OpenStreetMap, Export documentation: embeddable map and navigation; map data © OpenStreetMap contributors, Open Database Licence.
  2. Carl Dahlman, The Political Geography of Kurdistan, Eurasian Geography and Economics 43/4 (2002), pp. 271–299, especially 271–274; DOI 10.2747/1538-7216.43.4.271.
  3. Presidency of the Kurdistan Region of Iraq, The Kurdistan Region of Iraq, introductory description of administration and disputed territories; consulted 24 October 2026.
  4. Mohsen Rahmati, The Frontiers and Place-Names of Kurdistan in the Ilkhanid Period Based on Nuzhat al-Qulūb, Review of European Studies 10/2 (2018), p. 68 onward; author’s abstract, DOI 10.5539/res.v10n2p68.
  5. UNESCO World Heritage Centre, Erbil Citadel, description and statement of Outstanding Universal Value; urban layers, tell and historic names.
  6. Diyako kazm, Halgurd Mountain, 16 May 2014, CC BY-SA 3.0; Wikimedia Commons.