Muhammad ibn Ali Shabankara’i schreef in de veertiende eeuw het Perzische Majma al-ansab. Herzieningen, regionale verhalen en bewaarde afschriften tonen een historicus tussen politieke omwentelingen en veranderende bescherming.
Wat over zijn leven bekend is
Denise Aigle noemt de voorwoorden als voornaamste biografische basis. Zij vermeldt alternatieve geboorteschattingen 1294 of 1297–98 in Shabankara, Fars, en overlijden na 1343. Rıza Kurtuluş vermeldt Bosworths voorstel rond 1358 met onzekerheid. [1] [2] Dit zijn schattingen, geen zeker gedocumenteerde levensduur.
De reikwijdte van Majma al-ansab
Het boek is een Perzische wereldgeschiedenis. Kurtuluş beschrijft scheppingsverhalen, voorislamitische heersers, islamitische geschiedenis en materiaal over Kerman, Hormuz en Yazd. Hij benadrukt het behoud van de aan Sebüktegin toegeschreven Pand-nama, met raad aan diens zoon Mahmud. [2] De verwijzing naar genealogieën betekent dus geen moderne familiestamboomgids: dynastieke opvolging, politieke vertelling en moreel onderricht staan samen.
Verlies, herschrijving en nieuwe beschermers
Kurtuluş volgt de eerste versie van 1332–33, verlies in 1336 in het huis van vizier Ghiyath al-Din Muhammad, herschrijving voltooid in december 1337 en de versie voor Pir Husayn in 1343. [2] Aigle geeft 17 december 1337 en identificeert de latere ontvanger als de Chobanidische heerser verbonden met Shiraz. [1] Deze stadia verbinden de tekstgeschiedenis met onzekerheid na Abu Sa’ids dood.
Geschiedenis vanuit het zuiden
Aigle benadrukt de gedetailleerde verslagen van zuidelijke vorstendommen, waaronder Shabankara en de atabegs van Lorestan. Het regionale perspectief stelt plaatselijke heersers en samenleving centraal. [1] Dat is preciezer dan het boek uitsluitend lof voor Mongools bestuur te noemen. Bij elke passage kan de lezer vragen welke plaats, beschermer en versie erachter staan.
Een afschrift is niet het origineel
De British Library catalogiseert Add MS 16696 als een zeventiende-eeuwse Perzische verkorting van wereldgeschiedenis. [3] De datering hoort bij het handschrift, niet bij het leven van de auteur. Aigle onderscheidt een latere verkorte redactie van de lange vorm uit 1343. [1] Catalogusrecord, middeleeuwse compositie en moderne editie beschrijven verschillende overdrachtsstadia. Het record documenteert een bewaard object, geen hier gegeven volledige vertaling.
Shabankara en Koerdische identiteit
Boris James vergelijkt in zijn presentatie van 2006 middeleeuwse toepassingen van Kurd. Ibn al-Athir noemt Shabankara Koerden, terwijl andere schrijvers hen apart indelen. James verwerpt één tijdloze betekenis: sociale positie, collectieve identificatie en auteursperspectief tellen mee. [4] Daarom worden regionale band van de historicus, Perzische boektaal en moderne afstammingsclaims onderscheiden. Ook historisch woordgebruik verdient onderzoek naast de inhoud van de kroniek.
Bronnen en verder lezen
- Denise Aigle, “Šabānkāraʾi, Moḥammad”, Encyclopaedia Iranica (14 November 2022; updated 17 November): prefaces, chronology, regional history and recensions.
- Rıza Kurtuluş, “Şebânkâreî”, TDV İslâm Ansiklopedisi 38 (2010), pp. 390–391: versions, uncertain death date and the Pand-nama.
- British Library, Add MS 16696, Archives and Manuscripts Catalogue: seventeenth-century Persian abridgement; record 040-002094484.
- Boris James, “Uses and Values of the Term Kurd in Arabic Medieval Literary Sources”, World Congress of Kurdish Studies, Irbil (6–9 September 2006).