Avesta, Orta Farsça metinler ve Orta Çağ destanı efsanenin farklı biçimlerini korur.

Farsça elyazmasında zırhlı Gerşasp koyu renk atın yanındaki çizgili kaplana karşı duruyor; çevresinde şiir sütunları var
Gerşasp kaplanla karşılaşıyor, Gerşaspname, Tebriz 1354, Topkapı H. 674. Orta Çağ resmi; Dahag ile son savaş değil. Kamu malı. Unknown artist, Tabriz, 1354 · Topkapı H. 674 · Wikimedia Commons · Public domain.

Kahraman ve dinî sorumluluk

Gerşasp Avesta’da Keresaspa adını taşır; anlatılar metinden metne değişir. [1] Yasna 9 babasını Thrita, kardeşini Urvakhshaya olarak verir. Genç gürz taşıyıcısı boynuzlu ejderhayı öldürür. Sırtında yemek pişirirken hayvan hareket eder, kazanı devirir ve kahramanı korkutur. Kısa pasaj sonraki savaş anlatılarının bütün ayrıntılarını içermez. [2] West’in çevirdiği Pehlevi anlatıda ruhu kahramanlıklarını savunur, ama Ohrmazd ateşi söndürmesini suç sayar. Zerdüşt araya girer; bu versiyon tamamlanmış bir çözüm anlatmadan kesilir. [3]

Uyku ve son görev

Hint Bundahişn’inin 29.7–9 bölümü ona Sam der; uyurken yaralanmasını, uyuşukluğunu ve on bin koruyucu ruhu anlatır. Dahag, Feridun’un Demavend’deki tutsaklığından kaçınca onu öldürmesi beklenir. [4] Başka metinlerde koruyucu sayısı, uyanma ve diriliş biçimleri değişir. Bunları tek ve tutarlı bir yaşamöyküsü gibi sunmak farklılıkları siler. [1]

Orta Çağ destanı

Esedî Tûsî Gerşaspname’yi 1066’da tamamladı. De Blois eski dinî anlatılarla olay örgüsü farklarını vurgular. Kahraman önce Zahhak’a hizmet eder, sonra Feridun’u tanır ve sonunda ölür. Nariman burada evlat edindiği yeğenidir; diğer soyağaçları değişir. [5] 1354 Tebriz resmi bu destan geleneğinden bir kaplan karşılaşmasıdır. Gerçek bir savaşçının portresi veya Dahag’ın yenilgisinin tasviri değildir. [6]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Prods Oktor Skjærvø, Karsasp, Encyclopaedia Iranica, 2011, updated 2016; textual variants, names, sleep, guardians and final task.
  2. Yasna 9.9–11, translated by L. H. Mills, The Zend-Avesta III, Sacred Books of the East 31 (1887), pp. 233–234: Thrita’s sons and the dragon episode.
  3. E. W. West, Pahlavi Texts II, Sacred Books of the East 18 (1882), Appendix I, Legends Relating to Keresasp, especially pp. 373–381; translated Pahlavi Rivayat narrative and its unfinished ending.
  4. Indian Bundahishn, West’s translation (1880), Chapter 29.7–9, reproduced by CAIS: Sam’s lethargy, protective spirits and Dahag’s future defeat.
  5. François de Blois, Garsasp-nama, Encyclopaedia Iranica, 2000, updated 2013; completion in 1066, plot, source relationships and differing genealogies.
  6. Unknown artist, Garshasp confronting a tiger, Garshasp-nama manuscript, Tabriz, 1354, Topkapı Palace Library H. 674; public-domain reproduction, Wikimedia Commons.