MÖ yedinci yüzyıl İskit hareketleri içinde Madius: Yunan anlatısı, Asur diplomasisi ve kesin olmayan kronolojiyi ayıran bir biyografi.

Üstte at başı ve altta toynak biçimi oyulmuş ince kemik gem yanaklığı, siyah zemin üzerinde
İskit gem yanaklığı, İran, yaklaşık MÖ yedinci yüzyıl. Kemik, Met 58.131.2; Khalil Rabenou bağışı, 1958. Madius’a ait olduğu bilinmeyen dönem karşılaştırması. The Metropolitan Museum of Art · 58.131.2 · Gift of Khalil Rabenou, 1958 · Wikimedia Commons · CC0 1.0 · Reproduced without creative changes.

Antik anlatıdaki kişi

Herodotos, Protohyas’ın oğlu Madyas’ı Kyaksares’in Ninova saldırısını kesen İskit ordusunun önderi diye adlandırır. Madyes ve Madius diğer yazımlardır. [1] Med hanedanının başka kralı değildir. Bu kaynaklar doğum, tahta çıkış veya ölüm tarihini vermez; 653–625 aralığı güvenli kişisel saltanat gibi sunulmamalıdır.

Seferler ve yorum

Askold Ivantchik çağdaş Akad kayıtlarını sonraki Yunan-Roma geleneğinden ayırır. Madyes’i Asur gücünün zayıfladığı MÖ 620’lerin ortasındaki seferlerle ilişkilendirir; Asya hâkimiyetini uzun akınların abartılması olarak yorumlar. [4] Bu bilimsel bir görüştür. Soruyu kıta idaresinden komşu güçler arasında hareket eden ordulara kaydırır.

Bartatua ve evlilik önerisi

SAA 4 20, İskit kralı Bartatua ile Esarhaddon’un kızının önerilen evliliğini konu alır. Soru koşulludur: Kız verilirse antlaşmaya sadık kalacak mıdır? [3] Düğünün gerçekleştiğini veya Madius’un annesini kaydetmez. Ivantchik Partatua’yı Protothyes ile eşleştirir ve evlilik/ittifakı olası görür. [4] Olasılık, belgenin açık sözleriyle aynı değildir.

Yirmi sekiz yıl ne demek?

Herodotos yirmi sekiz yıllık İskit hâkimiyeti, vergi ve yağmayı; ardından Kyaksares’in sarhoş edip öldürdüğü önderleri anlatır. [2] Ivantchik sekiz yıllık başka geleneği karşılaştırır ve şölenin güvenilirliğini sorgular. [4] Hiçbir sayı doğrudan Madius’un saltanat kaydı değildir; pasaj onu öldürülenler arasında adlandırmaz. Bu yüzden kesin ölüm tarihi çıkarılamaz.

Olayların sırasını düzeltmek

Herodotos 1.103’te mızrakçı, okçu ve süvari ayrımı İskit müdahalesinden önce anlatılır. [1] Reformu kovulmanın hemen sonrasına yerleştirmek metni tersine çevirir. Önce kaynağın sırası doğru aktarılmalı, sonra tarihsel değeri tartışılmalıdır; otomatik işgal-yeniden doğuş hikâyesi kurulmamalıdır.

At donanımı: bağlam, kraliyet eşyası değil

Met kemik yanaklığı İran’dan, İskit kültürüne ait ve yaklaşık MÖ yedinci yüzyıl olarak kaydeder. 14,6 santimetre, envanter 58.131.2. [5] At başı ve toynaklı bu parça gem donanımıdır. Katalog onu Madius veya seferine bağlamaz; görsel kültürel bağlam sunar.

Kürt bölgelerinin eski tarihindeki yeri

Medya ve komşu İskit faaliyet alanları bölgenin eski tarihine aittir. Bu önem Madius’u Kürt kralı yapmaz, modern halka doğrudan soy zinciri kurmaz. Buradaki kaynaklar bir İskit önderi, Yunan anlatısı, diplomasi ve eşyalardır; bugünkü bir geleneğin onun seferinden türediğini kanıtlamaz.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Herodotus, Histories 1.103, G. C. Macaulay translation (1890), Lexundria; Madyas, Cyaxares and narrative order.
  2. Herodotus, Histories 1.106, Macaulay translation, Lexundria; twenty-eight years, tribute and banquet narrative.
  3. State Archives of Assyria 4, no. 20, P236956, Giving a Princess in Marriage to Bartatua; publicly indexed opening of the oracle query.
  4. Askold Ivantchik, Scythians i. History, Encyclopaedia Iranica (2018); Near Eastern campaigns, chronology and source criticism.
  5. Metropolitan Museum of Art, Horse bit cheekpiece in form of a horse’s head and hoof, 58.131.2; seventh-century BCE bone object, public-domain image.
  6. The Metropolitan Museum of Art, cheekpiece photograph via Wikimedia Commons; CC0 1.0.