Madius di dîroka sedsala heftem BZ de: vegotina Yewnanî, dîplomasiya Aşûrî û kronolojiya nezelal cuda bikin.

Parçeya tenik a hestî ya gemê hespê, serê hespê li jor, dawiya wek sim û sê kun, li ber paşxaneya reş
Parçeya gemê hespê ya Skîtî, Îran, nêzî sedsala heftem BZ. Hestî, Met 58.131.2; diyariya Khalil Rabenou, 1958. Berawirdeke madî, ne milkê piştrast ê Madius. The Metropolitan Museum of Art · 58.131.2 · Gift of Khalil Rabenou, 1958 · Wikimedia Commons · CC0 1.0 · Reproduced without creative changes.

Kesê di vegotina kevn de

Herodot Madyas kurê Protohyas wek serokê Skîtî yê ku êrîşa Kyaxares a Nînewayê sekinand bi nav dike. Madyes û Madius şêweyên din in. [1] Ew ne şahekî din ê xanedana Med e. Çavkanî jidayikbûn, destpêka şahî an mirinê nade; 653–625 ne saltaneta kesane ya bi belgeya ewle ye.

Kampanya û şîrove

Askold Ivantchik tomarên Akkadî yên hevdem ji kevneşopiyên Yewnanî-Romayî yên paşîn cuda dike. Wî Madyes bi kampanyayên nîveka salên 620 BZ û lawazbûna Aşûrê ve girêdide û desthilata Asyayê wek mezinkirina talanên dirêj dibîne. [4] Ev şîrove balê dide hêzên livbar di nav dewletên cîran de.

Bartatua û pêşniyara zewacê

SAA 4 20 zewaca pêşniyarkirî ya şahê Skîtî Bartatua bi keça Esarhaddon dipirse: ger keç were dayîn, ew peymanê diparêze? [3] Ev ne tomara daweta qediyayî an nasnameya diya Madius e. Ivantchik Partatua bi Protothyes ve girêdide û zewac û hevalbendiyê muhtemel dibîne. [4] Îhtîmal û gotina belgeyê cuda ne.

Bîst û heşt sal

Herodot bîst û heşt sal desthilat, bac û talan, paşê şîva ku Kyaxares serokên Skîtî serxweş kirin û kuştin, vedibêje. [2] Ivantchik kevneşopiya heşt salan berawird û rastiya şîvê dipirse. [4] Hejmar saltaneta kesane ya Madius nîne; di nav qurbaniyan de navê wî nehatiye. Dawiya çîrokê ne belgeya roja mirinê ye.

Rêza bûyeran

Di Herodot 1.103 de cudakirina rimdar, tîrêj û siwaran berî destwerdana Skîtan e. [1] Danîna reformê piştî derxistinê vê rêzê vajî dike. Pêşî divê çavkanî rast were vegotin, paşê nirxa dîrokî were lêkolîn, bêçêkirina vejîna neteweyî ya otomatîk.

Amûra hespê wek paşxane

Met parçeya hestî wek Skîtî ji Îranê nêzî sedsala heftem BZ, bilindahiya 14,6 santîmetre, 58.131.2, tomar dike. [5] Serê hespê û sim parçeya gemê dixemilînin. Katalog wê bi Madius an kampanyayeke taybet ve nagirêde; ev çanda madî ya serdemê ye.

Dîroka herêmî û nasname

Medya û herêmên cîran ên çalakiyên Skîtî di dîroka kevn a herêmê de cih digirin. Ev Madius nake şahê Kurd an nesebeke rasterast heta neteweyeke nû nasêlimîne. Çavkanî serok, vegotina Yewnanî, dîplomasî û tiştan vedibêjin, ne belgeya çavkaniya kevneşopiyeke îro ji kampanyayên wî.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Herodotus, Histories 1.103, G. C. Macaulay translation (1890), Lexundria; Madyas, Cyaxares and narrative order.
  2. Herodotus, Histories 1.106, Macaulay translation, Lexundria; twenty-eight years, tribute and banquet narrative.
  3. State Archives of Assyria 4, no. 20, P236956, Giving a Princess in Marriage to Bartatua; publicly indexed opening of the oracle query.
  4. Askold Ivantchik, Scythians i. History, Encyclopaedia Iranica (2018); Near Eastern campaigns, chronology and source criticism.
  5. Metropolitan Museum of Art, Horse bit cheekpiece in form of a horse’s head and hoof, 58.131.2; seventh-century BCE bone object, public-domain image.
  6. The Metropolitan Museum of Art, cheekpiece photograph via Wikimedia Commons; CC0 1.0.